Nâng cao vai trò của Kiểm sát viên và Chấp hành viên trong tổ chức thi hành án dân sự thông qua kỹ năng vận động, thuyết phục đương sự tự nguyện thi hành án

Trong công tác thi hành án dân sự, việc tổ chức thi hành các bản án, quyết định của Tòa án không chỉ đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật mà còn yêu cầu đội ngũ Chấp hành viên phải có bản lĩnh nghề nghiệp, kinh nghiệm thực tiễn và đặc biệt là kỹ năng mềm trong quá trình tiếp xúc, làm việc với đương sự. Bên cạnh đó, vai trò của Kiểm sát viên trong công tác kiểm sát thi hành án dân sự cũng ngày càng được khẳng định, góp phần bảo đảm hoạt động thi hành án được thực hiện đúng pháp luật, hiệu quả và hạn chế phát sinh vi phạm.

 

Hiệu quả thi hành án không chỉ phụ thuộc vào tính đúng đắn của bản án mà còn phụ thuộc rất lớn vào phương pháp tổ chức thực hiện của Chấp hành viên và sự kiểm sát chặt chẽ, kịp thời của Kiểm sát viên. Qua công tác kiểm sát nhận thấy rằng đối với những vụ việc thi hành án liên quan đến giao quyền sử dụng đất - loại tài sản có giá trị lớn, nhạy cảm, dễ phát sinh tranh chấp - nếu chỉ áp dụng máy móc các quy định pháp luật thì dễ dẫn đến tình trạng kéo dài, phát sinh khiếu nại, thậm chí phải tổ chức cưỡng chế, gây tốn kém thời gian, chi phí và ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự tại địa phương.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng ghi nhận nhiều trường hợp, mặc dù nội dung thi hành án phức tạp nhưng nhờ sự chủ động, linh hoạt của Chấp hành viên trong việc giải thích, vận động, thuyết phục nên đương sự đã tự nguyện thi hành án. Đồng thời, với sự theo dõi, kiểm sát chặt chẽ của Kiểm sát viên, quá trình tổ chức thi hành án được bảo đảm đúng trình tự, thủ tục, kịp thời phát hiện, kiến nghị khắc phục những thiếu sót (nếu có), qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác và hạn chế phát sinh khiếu kiện.

Một tình huống thực tế trong quá trình kiểm sát gần đây cho thấy rõ vai trò phối hợp này. Cụ thể, trong một vụ việc thi hành án dân sự về giao quyền sử dụng đất theo bản án đã có hiệu lực pháp luật, các đương sự ban đầu có tâm lý chưa đồng thuận, còn chần chừ trong việc nhận tài sản. Đây là vụ việc nếu xử lý không khéo léo rất dễ phát sinh thêm tranh chấp, gây mất ổn định tại địa phương. Trong quá trình tổ chức thi hành án, Chấp hành viên được phân công đã kiên trì giải thích rõ nội dung bản án, quyền và nghĩa vụ của từng bên, đồng thời khéo léo “nhờ” người dân có uy tín trong khu vực tham gia hỗ trợ giải thích, tạo thêm sự tin tưởng cho đương sự. Song song đó, Kiểm sát viên đã thực hiện tốt vai trò kiểm sát, theo dõi chặt chẽ tiến trình thi hành án, kịp thời trao đổi nghiệp vụ, đảm bảo việc vận động, thuyết phục được thực hiện đúng quy định, không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Kết quả, đương sự đã tự nguyện thực hiện việc giao và nhận quyền sử dụng đất theo đúng nội dung bản án; quá trình thi hành án diễn ra thuận lợi, đúng pháp luật, không phát sinh khiếu nại.
 

Chấp hành viên Nguyễn Hoàng Khai, Phòng THADS Khu vực 11, TP. Cần Thơ cùng người dân
có “uy tín” (áo xanh) trong khu vực giải thích cho đương sự.
 

Từ tình huống trên có thể thấy, Chấp hành viên không chỉ là người tổ chức thi hành án theo trình tự, thủ tục mà còn là người “dẫn dắt” quá trình thi hành án theo hướng hiệu quả, nhân văn và phù hợp thực tiễn. Đồng thời, Kiểm sát viên giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính hợp pháp, kịp thời phát hiện vi phạm, kiến nghị phòng ngừa, qua đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thi hành án dân sự.

Để thực hiện tốt nhiệm vụ, Chấp hành viên cần chú trọng một số kỹ năng thiết yếu như: kỹ năng nắm bắt tâm lý đương sự; kỹ năng giải thích pháp luật rõ ràng, dễ hiểu; và đặc biệt là kỹ năng vận động, thuyết phục một cách linh hoạt, hài hòa giữa lý và tình. Trong khi đó, Kiểm sát viên cần nâng cao chất lượng kiểm sát, không chỉ kiểm tra tính hợp pháp của hồ sơ, thủ tục mà còn đánh giá hiệu quả tổ chức thi hành án, chủ động kiến nghị, đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế vi phạm và nâng cao hiệu quả thi hành.

 

Buổi giao tài sản thành công
 

Từ góc độ kiểm sát, cần tiếp tục tăng cường phối hợp giữa Viện kiểm sát và cơ quan Thi hành án dân sự; chú trọng bồi dưỡng cả kỹ năng nghiệp vụ và kỹ năng mềm cho Chấp hành viên, đồng thời nâng cao năng lực, trách nhiệm của Kiểm sát viên trong hoạt động kiểm sát thi hành án dân sự.

Có thể khẳng định rằng, trong bối cảnh cải cách tư pháp hiện nay, việc xây dựng đội ngũ Chấp hành viên và Kiểm sát viên “vững pháp luật, giỏi nghiệp vụ, tinh thông kỹ năng” là yêu cầu tất yếu. Trong đó, kỹ năng vận động, thuyết phục đương sự tự nguyện thi hành án, cùng với công tác kiểm sát chặt chẽ, hiệu quả, chính là những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng công tác thi hành án dân sự, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, giữ vững ổn định trật tự xã hội.

   Lê Hằng
VKSND Khu vực 11