Kỳ 3: Thủ quỹ Thi hành án dân sự – “Tay hòm chìa khóa” giữ lòng trong trước những dòng tiền

Cũng giống như những cán bộ làm công tác tổng hợp, Thủ quỹ tại cơ quan Thi hành án dân sự (THADS) không trực tiếp tham mưu ra Quyết định thi hành án như Bộ phận Một cửa, cũng không trực tiếp “ra trận”, đương đầu với những căng thẳng tại hiện trường cưỡng chế như các Chấp hành viên. Thế nhưng, họ lại là một "mắt xích" cực kỳ quan trọng, âm thầm góp phần vào việc hoàn thành chỉ tiêu nhiệm vụ của toàn cơ quan. Họ chính là người giữ "tay hòm chìa khóa", bảo đảm sự minh bạch, chính xác tuyệt đối cho từng đồng tiền thi hành án, bảo vệ an toàn cho tài sản Nhà nước và quyền lợi hợp pháp của nhân dân.

Công tác quản lý dòng tiền trong ngành THADS mang những đặc thù rất riêng. Do tính chất phức tạp của các vụ việc, yêu cầu nghiệp vụ đối với một thủ quỹ THADS luôn khắt khe hơn nhiều so với một thủ quỹ hành chính thông thường. Ngoài kiến thức chuyên môn về tài chính - kế toán, họ còn phải nắm vững các quy định pháp luật về thi hành án dân sự. Hằng ngày, việc trực tiếp tiếp xúc với những dòng tiền, từ vài trăm nghìn đồng của những án phí nhỏ lẻ, cho đến hàng tỷ, hàng chục tỷ đồng từ các đại án kinh tế, đòi hỏi người cán bộ Thủ quỹ phải hội tụ đủ các phẩm chất: trung thực, liêm khiết, cẩn trọng và tỉ mỉ đến từng chi tiết.

Sự thầm lặng phía sau những chiến công

Để khép lại một hồ sơ thi hành án, bên cạnh sự nỗ lực của Chấp hành viên thì sự tham gia của Thủ quỹ trong quy trình nghiệp vụ thu - chi chính là nét bút cuối cùng hoàn tất hồ sơ vụ việc.

Áp lực từ những con số và trách nhiệm pháp lý

Công việc của Thủ quỹ tưởng chừng đơn điệu khi chỉ xoay quanh việc "thu – chi – đếm tiền", nhưng thực chất lại chứa đựng vô vàn áp lực. Dòng tiền thi hành án vô cùng phức tạp với nhiều nguồn khác nhau: tiền đương sự tự nguyện nộp trước khi có bản án, tiền thu được từ quá trình cưỡng chế, tiền tịch thu sung công quỹ nhà nước, tiền chi trả cho các bên đương sự... Mỗi đồng tiền vào – ra đều gắn liền với một bản án, một số phận pháp lý và phải tuân thủ những quy trình kiểm đếm, đối chiếu nghiêm ngặt. Chỉ một sơ suất nhỏ, một chớp mắt lơ là, hậu quả pháp lý sẽ là khôn lường. Không chỉ vậy, Thủ quỹ Thi hành án dân sự còn phải có "đôi mắt tinh tường" để nhận diện tiền giả, bảo đảm dòng tiền luôn sạch và chuẩn xác.

"Nhà tâm lý" nơi ô cửa giao dịch

Với Thủ quỹ Thi hành án dân sự, mỗi lượt thu chi là một lần đối mặt với những cung bậc cảm xúc phức tạp của người dân. Người đến nộp tiền thường mang tâm lý bực dọc, xót của, thậm chí là ấm ức; ngược lại, người đến nhận tiền thường nôn nóng, sốt ruột. Những bức xúc, mệt mỏi tích tụ trong suốt quá trình tố tụng dài đằng đẵng của đương sự đôi khi vô tình trút lên Thủ quỹ. Lúc ấy, cán bộ thủ quỹ vừa phải giữ sự chính xác của một người làm nghề rạch ròi với những con số, vừa phải khéo léo như một "nhà tâm lý". Họ kiên nhẫn giải thích, nhẹ nhàng xoa dịu để người nộp tiền hiểu được nghĩa vụ thượng tôn pháp luật, để người nhận tiền thấu hiểu rằng mỗi đồng tiền họ cầm trên tay hôm nay là thành quả lao động, mồ hôi và công sức của biết bao con người qua nhiều trình tự, thủ tục nghiêm minh.

Những ngày cao điểm và chuyến đi thầm lặng

Khi các vụ đại án được tổ chức thi hành, lượng tiền mặt cần thu hồi không gọi là lớn mà là khổng lồ. Những ngày ấy, Thủ quỹ và máy đếm tiền gắn bó với nhau như hình với bóng từ sáng sớm đến tối mịt. Từng tờ tiền được kiểm đếm, xếp thành cọc vuông vức. Cuối ngày, Thủ quỹ cùng những chiếc vali nặng trĩu tiền mặt đến Kho bạc Nhà nước để nộp vào tài khoản tạm giữ của cơ quan THADS. Dù nụ cười vẫn nở trên môi nhưng áp lực đè nặng lên vai họ không hề nhỏ. Tuy không phải đối mặt với những cuộc tranh chấp nảy lửa hay khiếu nại gay gắt của người dân, nhưng việc vận chuyển một khối lượng tài sản lớn trong điều kiện không có lực lượng bảo vệ chuyên trách, đảm bảo an toàn tuyệt đối để dòng tiền vào tài khoản đúng, đủ chính là một nỗ lực thầm lặng đáng được trân trọng.

Bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp

Hằng ngày đối mặt với cám dỗ của những "vạt tiền" lớn, người cán bộ Thủ quỹ luôn tự rèn luyện cho mình một cái đầu lạnh, một trái tim yêu nghề và một bàn tay sạch. Đồng nghiệp trong cơ quan vẫn thường trêu vui: “Thủ quỹ nhà mình lương tính bằng triệu nhưng trước nhìn nghìn tỷ vẫn không hề rung động”. Có những người hoàn cảnh gia đình còn nhiều lo toan, tiền đóng học cho con vẫn phải chắt chiu, nhưng khi đương sự sơ ý nộp thừa, họ vẫn kiên quyết trả lại đầy đủ, không tơ hào dù chỉ một ngàn đồng. Bởi họ hiểu sâu sắc rằng, đó là mồ hôi nước mắt của nhân dân, là tài sản của Nhà nước mà mình được tin tưởng giao phó tiếp nhận, bảo quản.

Tại hầu hết các cơ quan THADS hiện nay, nhân sự làm công tác thủ quỹ thường được bố trí duy nhất một người. Nếu Thủ quỹ Thi hành án dân sự nói chung cần sự tận tụy, thì Thủ quỹ Thi hành án dân sự ở các thành phố lớn xứng đáng được gói gọn trong hai chữ “đặc biệt”. Họ đặc biệt bởi không chỉ bó hẹp không gian làm việc tại trụ sở, mà trong nhiều trường hợp, để kịp thời hạn cho đương sự có biên lai nộp cho Tòa án để được thụ lý vụ án, để được tính tình tiết giảm nhẹ; nộp cho Trại giam để kịp thời được xét miễn giảm, họ sẵn sàng cùng đương sự ra Ngân hàng giao nhận tiền ba bên, trực tiếp nộp tiền vào tài khoản tạm giữ rồi trở về cơ quan hoàn thiện biên lai trả cho dân. Sự dấn thân, không ngại vất vả ấy đã giúp người dân giảm thiểu tối đa rủi ro khi phải mang theo số tiền lớn trên đường, đồng thời tiết kiệm được thời gian, kịp thời hưởng các chính sách nhân đạo của pháp luật…

Từ ngày 01/7/2025, Bộ Tư pháp chính thức triển khai ứng dụng Biên lai điện tử trên toàn quốc. Người phải thi hành án giờ đây có thể dễ dàng chuyển khoản thẳng vào tài khoản của cơ quan Thi hành án. Công nghệ mới đã giúp cán bộ thủ quỹ vơi bớt một phần vất vả, nhọc nhằn, giảm tải áp lực kiểm đếm tiền mặt trong các vụ án có giá trị lớn.

Thế nhưng, do thói quen và tâm lý, nhiều người dân vẫn muốn đến trực tiếp cơ quan THADS để nộp – nhận tiền mặt, để được được cán bộ giải thích cho yên tâm... Vì vậy, căn phòng thủ quỹ vẫn luôn tấp nập.

Đối với thủ quỹ, trong công việc không có khái niệm "để mai tính". Cuối mỗi ngày làm việc, họ lại bền bỉ, kiên trì và kỷ luật thực hiện việc kiểm kê số dư tiền mặt thực tế trong két, đối chiếu trực tiếp với Sổ quỹ và khớp số liệu với Kế toán nghiệp vụ. Ngày qua ngày, tuần qua tháng, những báo cáo tồn quỹ luôn được lập với sự chính xác tuyệt đối, không được phép sai sót, không được phép nhầm lẫn.

Sự ghi nhận và niềm tự hào

Dù không trực tiếp tổ chức hay tham gia các vụ cưỡng chế lớn, không trực tiếp tổ chức thi hành án về việc và về tiền, nhưng sự an toàn tuyệt đối của kho quỹ, sự hanh thông và chính xác của từng dòng tiền chính là "chiến công" lớn nhất, thầm lặng nhất của người Thủ quỹ Thi hành án dân sự.

Sự cần mẫn, tận tụy, liêm khiết và tấm lòng một lòng phục vụ nhân dân của các anh, các chị đã thầm lặng đắp bồi nên uy tín, hình ảnh đẹp của ngành Thi hành án dân sự trong lòng người dân. Không ồn ào, không phô trương, chính họ – những người giữ hòm chìa khóa – đang hằng ngày giữ cho nhịp đập của “Trái tim Thi hành án dân sự” luôn mạnh khỏe, bền bỉ và bình yên.

Thu Hiền