THI HÀNH ÁN DÂN SỰ THÀNH PHỐ HÀ NỘI: DẤU ẤN ĐỔI MỚI QUẢN LÝ, ĐIỀU HÀNH VÀ HIỆN ĐẠI HÓA HOẠT ĐỘNG THI HÀNH ÁN TẠI THỦ ĐÔ

Trong thi hành án dân sự, công lý không dừng lại ở thời điểm bản án được tuyên. Công lý chỉ thật sự đi vào đời sống khi quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và người dân được bảo đảm trên thực tế. Nhìn lại chặng đường 80 năm xây dựng và phát triển của Thi hành án dân sự Việt Nam, thực tiễn Thủ đô Hà Nội cho thấy rõ sức nặng của khâu tổ chức thi hành án tại một địa bàn đặc biệt: lớn về quy mô, phức tạp về tính chất, nhạy cảm về tác động xã hội. Từ dấu mốc chuyển giao năm 1993, mở rộng địa giới hành chính năm 2008 đến vận hành mô hình Thi hành án dân sự 01 cấp năm 2025, Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội không chỉ khẳng định bản lĩnh tổ chức thực thi pháp luật, mà còn cho thấy bước chuyển quan trọng từ quản lý hồ sơ theo phương thức truyền thống sang quản trị bằng dữ liệu, lấy tính chất phức tạp của vụ việc và yêu cầu phối hợp liên ngành làm trọng tâm điều hành. Đó cũng là dấu ấn đổi mới, hiện đại hóa và trách nhiệm tiên phong của Thi hành án dân sự Thủ đô trong hành trình hiện thực hóa công lý.

I. Hà Nội - địa bàn đặc biệt và yêu cầu đặc biệt của công tác thi hành án dân sự

Trong cấu trúc vận hành của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thi hành án dân sự là khâu bảo đảm hiệu lực thực tế của bản án, quyết định của Tòa án. Nếu xét xử là quá trình xác định lẽ phải pháp lý, thì thi hành án là quá trình đưa lẽ phải đó vào đời sống bằng những kết quả cụ thể: tài sản được thu hồi, quyền lợi được bảo đảm, nghĩa vụ được thực hiện, kỷ cương pháp luật được giữ vững. Vì vậy, chất lượng công tác thi hành án dân sự không chỉ phản ánh hiệu quả của một lĩnh vực chuyên môn, mà còn thể hiện năng lực tổ chức thực thi pháp luật của Nhà nước.

Từ góc nhìn đó, Hà Nội là địa bàn có ý nghĩa đặc biệt. Thủ đô không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, mà còn là trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, ngân hàng, bất động sản, thương mại, dịch vụ; nơi tập trung nhiều cơ quan Trung ương, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp lớn, dự án lớn và các quan hệ dân sự - kinh tế có mức độ đan xen cao. Hà Nội không chỉ là địa bàn có khối lượng án lớn, mà là nơi hội tụ nhiều dạng thức phức tạp nhất của thi hành án dân sự trong điều kiện kinh tế thị trường và đô thị đặc biệt.

Áp lực của Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội không chỉ nằm ở số việc. Áp lực lớn hơn nằm ở giá trị tiền, tài sản phải thi hành; ở các vụ án kinh tế, tham nhũng; ở án tín dụng, ngân hàng, bất động sản; ở các vụ việc đông người, kéo dài, nhạy cảm, có tác động trực tiếp đến an ninh, trật tự, môi trường đầu tư và niềm tin của Nhân dân. Có những hồ sơ tại Hà Nội không đơn thuần là một việc thi hành án, mà là một tổ hợp quan hệ pháp lý, tài sản, xã hội và quản trị công.

Trong hành trình 80 năm Thi hành án dân sự Việt Nam, Thi hành án dân sự Thủ đô có thể được nhìn qua ba dấu mốc lớn. Năm 1993, công tác thi hành án dân sự được chuyển giao từ hệ thống Tòa án sang cơ quan thuộc Chính phủ quản lý, đặt nền móng cho quá trình chuyên nghiệp hóa, thống nhất hóa hệ thống. Năm 2008, Hà Nội mở rộng địa giới hành chính, làm thay đổi căn bản quy mô địa bàn, khối lượng việc, cơ cấu tổ chức và phương thức điều hành. Năm 2025, việc vận hành mô hình Thi hành án dân sự 01 cấp gắn với chính quyền địa phương 02 cấp tiếp tục đặt ra một bước chuyển có tính cấu trúc: từ quản lý theo đầu mối hành chính truyền thống sang quản trị tập trung, phân cấp, dựa trên dữ liệu và phối hợp liên ngành.

Ba dấu mốc ấy cho thấy một quy luật: mỗi lần bối cảnh quản lý thay đổi, Thi hành án dân sự Hà Nội đều phải đổi mới để thích ứng. Đó là sức ép, nhưng cũng là động lực. Chính trong những điều kiện khó khăn, phức tạp nhất, bản lĩnh và vai trò của Thi hành án dân sự Thủ đô được thử thách và khẳng định.

II. Thực trạng công tác thi hành án dân sự và dấu ấn đổi mới, hiện đại hóa tại Thủ đô

1. Kết quả thi hành án: thước đo năng lực tổ chức thực thi

Giai đoạn 2016 - 2026 cho thấy rõ một đặc điểm nổi bật của công tác thi hành án dân sự tại Hà Nội: quy mô ngày càng lớn, giá trị phải thi hành ngày càng cao, tính chất vụ việc ngày càng phức tạp, trong khi yêu cầu hoàn thành chỉ tiêu, bảo đảm tiến độ và giữ ổn định địa bàn luôn đặt ra ở mức cao.

Về việc, nếu năm 2016 số phải giải quyết là 39.614 việc, thì đến năm 2019 đã tăng lên 54.697 việc; năm 2022 là 57.672 việc và năm 2025 lên tới 67.779 việc. Về tiền, xu hướng tăng còn thể hiện rõ hơn: tổng số tiền phải giải quyết từ hơn 15.050 tỷ đồng năm 2016 tăng lên hơn 42.130 tỷ đồng năm 2019, hơn 63.436 tỷ đồng năm 2022 và hơn 118.135 tỷ đồng năm 2025. Sự gia tăng song hành cả về việc và tiền cho thấy áp lực đối với Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội không chỉ tăng theo lượng hồ sơ, mà còn tăng mạnh theo giá trị tài sản, độ phức tạp pháp lý và yêu cầu phối hợp trong từng vụ việc.

Đáng chú ý, trong bối cảnh chỉ tiêu nhiệm vụ ngày càng cao, Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội vẫn duy trì được xu hướng chuyển biến tích cực, nhất là từ năm 2022 đến nay. Giai đoạn 2022 - 2025, kết quả thi hành án về việc và về tiền đều đạt, vượt chỉ tiêu được giao. Đặc biệt, năm 2025, trong bối cảnh vận hành mô hình tổ chức mới, Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội phải giải quyết 67.779 việc; đã thi hành xong 39.430 việc, đạt 84,66%, vượt chỉ tiêu được giao. Về tiền, tổng số phải giải quyết là hơn 118.135 tỷ đồng; đã thi hành xong hơn 25.096 tỷ đồng, đạt 55,91%, vượt chỉ tiêu được giao. Đây là kết quả có ý nghĩa không chỉ ở phương diện chỉ tiêu, mà còn ở năng lực duy trì sự ổn định, linh hoạt thích ứng của hoạt động thi hành án trong thời điểm bộ máy đang chuyển sang mô hình mới.

Trong 08 tháng năm 2026, áp lực tiếp tục gia tăng rõ nét. Tổng số phải giải quyết là 59.906 việc, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2025; tổng số tiền phải thi hành hơn 112.369 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ năm 2025. Trong bối cảnh đó, Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội đã thi hành xong 24.984 việc, với số tiền hơn 22.341 tỷ đồng. Số liệu này cho thấy sức ép đối với công tác thi hành án dân sự Thủ đô không chỉ duy trì ở mức cao, mà còn tiếp tục tăng cả về quy mô và giá trị; đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng rõ về đổi mới phương thức quản lý, điều hành, nhất là đối với các nhóm án lớn, án tín dụng, ngân hàng, bất động sản và các vụ việc có tài sản phức tạp.

Sức nặng của Hà Nội thể hiện rõ nhất ở các nhóm án tín dụng, ngân hàng, bất động sản và các vụ án kinh tế, tham nhũng, tiêu cực. Những vụ việc lớn, được dư luận xã hội đặc biệt quan tâm như Tân Hoàng Minh, FLC, Việt Á, Phúc Sơn, Vạn Thịnh Phát và một số vụ việc phức tạp khác trên địa bàn cho thấy thi hành án dân sự không chỉ là khâu cuối của tố tụng, mà còn là khâu quyết định để bản án đi vào đời sống. Bản án đã tuyên là một kết quả tư pháp quan trọng; nhưng tài sản có được thu hồi hay không, quyền lợi của Nhà nước, tổ chức, cá nhân có được bảo đảm hay không mới là kết quả cuối cùng mà xã hội chờ đợi.

Vì vậy, kết quả thi hành án của Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội không nên được nhìn như những con số hoàn thành nhiệm vụ thuần túy. Đó là thước đo năng lực tổ chức thực thi pháp luật trên một địa bàn đặc biệt. Đằng sau mỗi tỷ lệ hoàn thành là quá trình quản lý hồ sơ, quản lý thời hạn, phân loại vụ việc và điều hành con người. Đằng sau mỗi khoản tiền thu hồi là sự phối hợp giữa nhiều cơ quan, nhiều cấp, nhiều ngành. Đằng sau mỗi vụ việc phức tạp được xử lý ổn định là bản lĩnh chính trị, năng lực nghiệp vụ và trách nhiệm công vụ của đội ngũ trực tiếp làm thi hành án tại Thủ đô.

           2. Đổi mới quản lý, điều hành: từ xử lý từng việc đến chủ động tháo gỡ điểm nghẽn

Dấu ấn nổi bật của Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội không chỉ nằm ở kết quả thi hành án, mà còn ở cách thức tổ chức, quản lý và điều hành để đạt được kết quả đó. Trong điều kiện khối lượng việc lớn, biên chế có hạn, mô hình tổ chức thay đổi, số vụ việc phức tạp tăng, Hà Nội không thể tiếp tục quản lý theo phương thức dàn đều. Báo cáo định kỳ, dù cần thiết, không thể thay thế việc điều hành theo dữ liệu, theo tính chất, mức độ phức tạp của vụ việc và theo nhóm việc trọng điểm.

Bước chuyển đáng chú ý là từ tư duy xử lý sự vụ sang tư duy quản trị. Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội đã từng bước phân loại vụ việc theo tính chất, giá trị, mức độ phức tạp và yêu cầu phối hợp; tăng cường kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ; thực hiện phân cấp, ủy quyền, ký thừa lệnh đối với một số nhiệm vụ phù hợp; nâng cao vai trò của các Phòng Thi hành án dân sự Khu vực. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật trong quản lý, mà là thay đổi phương thức điều hành để đáp ứng yêu cầu của địa bàn Thủ đô.

Đặc biệt, trong cả giai đoạn 2016 - 2026, Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội đã thể hiện rõ vai trò chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền trong tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp liên ngành. Việc tham mưu Thành ủy Hà Nội ban hành các Chỉ thị số 19, 22 và đặc biệt là Chỉ thị số 46-CT/TU ngày 19/9/2025 là minh chứng rõ nét cho sự chủ động đó. Chỉ thị số 46 được ban hành đúng vào thời điểm Thi hành án dân sự Thành phố vận hành mô hình 01 cấp, khi cơ chế phối hợp truyền thống với UBND cấp huyện, Công an cấp huyện không còn như trước. Chỉ thị đã kịp thời tạo cơ sở chính trị để thiết lập lại trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự với chính quyền cấp xã, Công an cấp xã và các cơ quan liên quan; qua đó bảo đảm hoạt động thi hành án dân sự, thi hành án hành chính không bị đứt gãy trong giai đoạn chuyển đổi mô hình, nhất là đối với các vụ việc khó, phức tạp, nhạy cảm.

Riêng giai đoạn từ ngày 01/6/2025 đến ngày 30/5/2026 là giai đoạn kiểm nghiệm quan trọng đối với năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành khi Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội chuyển sang vận hành mô hình 01 cấp gắn với chính quyền địa phương 02 cấp. Trong thời gian này, Thi hành án dân sự Thành phố đã tham mưu Thành ủy, UBND Thành phố, Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự Thành phố ban hành 03 văn bản chỉ đạo, điều hành; đồng thời ban hành theo thẩm quyền 78 văn bản để triển khai mô hình mới. Nhưng giá trị của giai đoạn này không chỉ nằm ở số lượng văn bản. Điều đáng ghi nhận hơn là cách Hà Nội tổ chức điều hành thực tế: thành lập các tổ công tác, kiểm tra theo cụm địa bàn; công khai địa chỉ 12 Phòng Thi hành án dân sự khu vực; thống nhất con dấu, chữ ký số; tăng cường giao ban, hướng dẫn nghiệp vụ; chủ động rà soát các lĩnh vực dễ phát sinh vướng mắc; thực hiện phân cấp, ủy quyền, ký thừa lệnh để rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao tính chủ động của cơ sở.

Cùng với đó, công tác kiểm tra, tự kiểm tra và bồi dưỡng đội ngũ được triển khai theo hướng bám sát yêu cầu vận hành mô hình mới. Việc tổ chức kiểm tra chuyên đề, kiểm tra đột xuất, tự kiểm tra tại các phòng chuyên môn và 12 Phòng Thi hành án dân sự khu vực; tổ chức tập huấn nghiệp vụ, tập huấn về mô hình tổ chức mới và các nội dung liên quan đến thi hành án dân sự, thi hành án hành chính, giải quyết khiếu nại, tố cáo, đấu giá tài sản, chuyển đổi số đã góp phần ổn định đội ngũ, thống nhất nhận thức và giảm độ trễ trong xử lý công việc. Đây không phải là những kết quả dễ lượng hóa, nhưng có ý nghĩa trực tiếp đối với sự thông suốt của toàn thành phố.

Có thể khái quát, dấu ấn quản lý, điều hành của Hà Nội trong giai đoạn chuyển đổi mô hình không phải là sự thay đổi hình thức tổ chức, mà là khả năng giữ cho hoạt động thi hành án vận hành liên tục, thống nhất và có kiểm soát trong điều kiện phát sinh nhiều vấn đề mới. Chính ở điểm này, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của Thi hành án dân sự Thủ đô được thể hiện rõ: nhận diện sớm vướng mắc, chủ động tham mưu cơ chế, tăng cường kiểm tra hướng dẫn, phân quyền hợp lý và bảo đảm cơ sở có điều kiện xử lý công việc kịp thời.

3. Hiện đại hóa hoạt động thi hành án: từ ứng dụng phần mềm đến quản trị số

Trong thi hành án dân sự, chuyển đổi số không thể được đo bằng việc đã triển khai bao nhiêu phần mềm, mà phải được đo bằng khả năng kiểm soát hồ sơ, dòng tiền, tài sản và trách nhiệm xử lý. Với Hà Nội, yêu cầu đó càng rõ: nếu dữ liệu không đủ tốt, việc điều hành một địa bàn có nhiều án lớn, án tín dụng, ngân hàng, án đông người và tài sản phức tạp sẽ luôn bị động.

Trên cơ sở các nền tảng phân hệ phần mềm được triển khai thống nhất trong toàn hệ thống, Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội là một trong những đơn vị thể hiện rõ tinh thần tiên phong trong tổ chức khai thác và vận hành đồng bộ. Các phân hệ như eTCTHA; eQĐTHA; biên lai điện tử; tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; Kyta, Voffice, chữ ký số và IOC điều hành thông minh không chỉ được sử dụng như công cụ tác nghiệp, mà từng bước trở thành công cụ phục vụ quản lý, theo dõi tiến độ, kiểm soát dòng tiền, tài sản và nhận diện các vụ việc cần tập trung chỉ đạo. Điểm đáng ghi nhận của Hà Nội không dừng ở việc “ứng dụng phần mềm” mà hướng tới biến dữ liệu thành nền tảng điều hành đối với một địa bàn có khối lượng việc lớn, giá trị tiền lớn, tài sản phức tạp và nhiều vụ việc đông người.

         Tính đến 30/5/2026, hệ thống đã phát hành 32.547 quyết định thi hành án trên phân hệ eQĐTHA; cập nhật 71.682 hồ sơ trên eTCTHA; phát hành 56.253 biên lai điện tử với tổng số tiền hơn 6.818 tỷ đồng; cập nhật 802 hồ sơ, đơn thư trên phân hệ tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Dữ liệu hồ sơ được rà soát, cập nhật đạt khoảng 96%. Kyta, Voffice, chữ ký số được đưa vào vận hành thường xuyên. Những kết quả đó cho thấy chuyển đổi số tại Hà Nội đã đi vào tác nghiệp, không dừng ở khẩu hiệu.

Giá trị lớn nhất của chuyển đổi số là tạo ra khả năng điều hành bằng dữ liệu. Trước đây, quản lý chủ yếu dựa vào báo cáo tổng hợp, nhiều khi chậm hơn thực tế. Nay, khi hồ sơ được cập nhật trên hệ thống, lãnh đạo có thể theo dõi tiến độ từng nhóm việc, từng Chấp hành viên, từng tài sản, từng khoản thu - chi. Hồ sơ nào chậm xác minh, tài sản nào đang vướng thẩm định giá, khoản tiền nào đã thu nhưng chưa chi, vụ việc nào có nguy cơ khiếu nại, đơn vị nào cập nhật dữ liệu chưa kịp thời - tất cả phải từng bước được nhìn thấy trên hệ thống.

Đối với Hà Nội, IOC cần tiếp tục được phát triển thành công cụ điều hành án trọng điểm. Không thể quản lý dàn đều các hồ sơ như nhau. Cần có bảng điều hành riêng cho đại án kinh tế, tham nhũng; án tín dụng, ngân hàng; vụ việc đông người; vụ việc có tài sản lớn; vụ việc có khiếu nại, tố cáo kéo dài. Khi dữ liệu được phân nhóm đúng, lãnh đạo mới chỉ đạo đúng. Khi cảnh báo xuất hiện sớm, điểm nghẽn mới được tháo gỡ kịp thời.

Chuyển đổi số cũng là công cụ phục vụ người dân và doanh nghiệp. Trong các vụ án có hàng nghìn người được thi hành án, quản lý thủ công dễ phát sinh sai sót, chậm chi trả, khó đối chiếu, tăng áp lực tiếp dân. Cần chuẩn hóa dữ liệu từng người được thi hành án, số tiền được nhận, tài khoản, tình trạng đối chiếu, lịch sử thông báo, tình trạng chi trả. Minh bạch dữ liệu là cách giảm khiếu nại. Chính xác dữ liệu là cách bảo vệ uy tín cơ quan thi hành án.

Điều đáng lưu ý là chuyển đổi số không tự động tạo ra hiệu quả. Phần mềm chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu được cập nhật đúng, đủ, kịp thời. Nếu hồ sơ thực tế đã chuyển bước nhưng hệ thống chưa cập nhật, nếu tiền đã thu nhưng dữ liệu chưa phản ánh, nếu tài sản đã xử lý nhưng trạng thái vẫn treo, thì dữ liệu không thể trở thành căn cứ điều hành đáng tin cậy. Vì vậy, kỷ luật số cần được xem là một phần của kỷ luật công vụ.

III. Khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân: nhận diện đúng các điểm nghẽn

Đây là địa bàn lớn, song cái khó không chỉ nằm ở quy mô. Cái khó sâu hơn nằm ở tài sản phức tạp, thị trường biến động, quan hệ phối hợp nhiều tầng, dữ liệu còn phân tán và nguồn lực bảo đảm chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ.

Việc vận hành mô hình Thi hành án dân sự 01 cấp cũng đặt ra những yêu cầu mới về quản lý, điều phối và bám sát cơ sở. Mô hình mới giúp tinh gọn đầu mối, tăng tính thống nhất trong chỉ đạo, nhưng đồng thời làm tăng áp lực điều hành tại cấp Thành phố. Khi không còn tổ chức thi hành án dân sự cấp huyện, quan hệ phối hợp với chính quyền cơ sở, Công an cấp xã và các cơ quan liên quan phải được thiết lập lại theo cơ chế rõ hơn, trực tiếp hơn. 12  Phòng Thi hành án dân sự Khu vực phải vừa bám địa bàn, vừa tuân thủ chỉ đạo tập trung, vừa xử lý khối lượng việc lớn, vừa thích ứng với quy trình mới. Nếu phân cấp, kiểm tra, dữ liệu và phối hợp không được hoàn thiện đồng bộ, mô hình mới có thể phát sinh độ trễ trong vận hành.

           Khó khăn cũng phát sinh từ yêu cầu phối hợp liên ngành. Thi hành án dân sự là lĩnh vực không thể vận hành khép kín. Xác minh tài sản cần thông tin từ cơ quan đất đai, ngân hàng, thuế, đăng ký giao dịch bảo đảm, đăng ký doanh nghiệp, cơ quan quản lý phương tiện và chính quyền cơ sở. Cưỡng chế an toàn cần sự phối hợp của Công an, chính quyền địa phương, Viện kiểm sát và các cơ quan chuyên môn. Xử lý bản án, quyết định tuyên chưa rõ cần sự phối hợp của Tòa án. Nếu thông tin phân tán, phản hồi chậm, trách nhiệm đầu mối chưa rõ, thì hồ sơ khó chuyển động dù Chấp hành viên đã thực hiện nhiều bước nghiệp vụ.

Vướng mắc từ tài sản thi hành án. Nhiều tài sản có tình trạng pháp lý chưa rõ ràng, chưa hoàn thiện, đã chuyển dịch, bị thế chấp, bị kê biên trong vụ việc khác hoặc nằm trong dự án chưa hoàn tất thủ tục pháp lý. Trong những trường hợp đó, tài sản không chỉ là đối tượng thi hành án, mà trở thành điểm nghẽn pháp lý quyết định tiến độ và kết quả thi hành án. Mặt khác, thị trường cũng tác động rất lớn đến tính thanh khoản của tài sản, giá đất ảnh hưởng đến tốc độ xử lý vụ việc. 

Về nguyên nhân nội tại, chất lượng cập nhật dữ liệu chưa đồng đều; hạ tầng số, kho lưu trữ, điều kiện làm việc ở một số nơi chưa theo kịp yêu cầu; năng lực tổ chức thi hành án, xử lý tài sản phức tạp, khai thác dữ liệu và phối hợp liên ngành giữa các đơn vị, Chấp hành viên còn có sự chênh lệch nhất định.

IV. Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới: từ quản lý hồ sơ sang quản trị công hiện đại

Cải cách tư pháp đòi hỏi Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội với những yêu cầu cao hơn, toàn diện hơn. Chuyển đổi số quốc gia đặt ra yêu cầu quản lý công việc bằng dữ liệu, giảm phụ thuộc vào báo cáo thủ công, tăng khả năng theo dõi, cảnh báo và điều hành theo dữ liệu cập nhật. Chính quyền đô thị Hà Nội yêu cầu bộ máy tinh gọn, thông suốt, phản ứng nhanh hơn trước các vấn đề phát sinh từ cơ sở. Trong khi đó, sự phát triển của kinh tế thị trường, nhất là trong lĩnh vực tín dụng, ngân hàng, bất động sản, doanh nghiệp, làm cho việc xử lý tài sản thi hành án ngày càng phức tạp, đòi hỏi minh bạch hơn, chuyên nghiệp hơn và phối hợp chặt chẽ hơn.

Từ yêu cầu khách quan đó, Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội cần tiên phong chuyển mạnh từ quản lý hồ sơ theo cách truyền thống sang quản trị công hiện đại, quản trị bằng dữ liệu phải giúp nhận diện sớm nguy cơ chậm tiến độ, vướng mắc tài sản, tồn đọng tiền, khiếu nại phát sinh hoặc thiếu phối hợp liên ngành.

V. Giải pháp, kiến nghị nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và hiện đại hóa thi hành án dân sự tại Thủ đô

Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội cần được đặt trên tinh thần không chỉ xử lý những phần việc trước mắt, mà còn nâng cao năng lực quản trị lâu dài. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, làm rõ trách nhiệm phối hợp, quản trị bằng dữ liệu, chuyên sâu hóa đội ngũ và bảo đảm điều kiện thực thi tương xứng với tính chất đặc thù của Thủ đô.

Một là, hoàn thiện thể chế và cơ chế đánh giá phù hợp với đặc thù Hà Nội. Đối với Bộ Tư pháp, Cục Quản lý Thi hành án dân sự, cần tiếp tục nghiên cứu tháo gỡ các điểm nghẽn trong xác minh, kê biên, thẩm định giá, đấu giá, giao tài sản, xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng. Thực tiễn Hà Nội cho thấy nhiều vướng mắc không nằm trong một quy trình đơn lẻ, mà nằm ở giao điểm giữa thi hành án dân sự với pháp luật về đất đai, đấu giá tài sản, tín dụng, ngân hàng, doanh nghiệp, phá sản, đăng ký giao dịch bảo đảm và quản lý tài sản. Cùng với đó, cần nghiên cứu cơ chế đánh giá chỉ tiêu phù hợp hơn đối với địa bàn đặc thù như Hà Nội, có tính đến độ phức tạp của hồ sơ, giá trị tài sản, số lượng đương sự, tình trạng pháp lý tài sản, thời gian phụ thuộc phối hợp liên ngành, số lần đấu giá không thành, kết quả thu hồi tài sản trong án tham nhũng, kinh tế, chất lượng cập nhật dữ liệu và thời gian chi trả tiền thi hành án.

Hai là, cụ thể hóa cơ chế phối hợp theo tinh thần Chỉ thị số 46-CT/TU. Đối với Thành ủy, HĐND, UBND thành phố Hà Nội, cần tiếp tục chỉ đạo để công tác thi hành án dân sự được xác định là nhiệm vụ chính trị thường xuyên của các sở, ngành, chính quyền địa phương và lực lượng liên quan, nhất là trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế phối hợp 12 Phòng Thi hành án dân sự Khu vực với UBND cấp xã, Công an cấp xã và các cơ quan chuyên môn trên địa bàn. Trong đó chú trọng xác minh điều kiện thi hành án; cung cấp thông tin về tài sản, cư trú, đất đai; bảo vệ cưỡng chế; xử lý vụ việc đông người; phối hợp thi hành án hành chính; báo cáo cấp ủy khi phát sinh điểm nóng. Sau khi không còn tổ chức thi hành án dân sự cấp huyện, đây là khâu không thể vận hành theo thói quen cũ, mà phải được thiết lập bằng trách nhiệm rõ ràng, đầu mối cụ thể và thời hạn xử lý minh bạch.

Ba là, xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu phục vụ xác minh và xử lý tài sản. Cơ quan thi hành án cần được khai thác có kiểm soát một số dữ liệu cần thiết về đất đai, đăng ký tài sản, doanh nghiệp, thuế, tài khoản, giao dịch bảo đảm, phương tiện.

Bốn là, phát triển IOC thành công cụ điều hành các nhóm án. Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội cần thiết lập bảng điều hành riêng đối với các nhóm việc có độ phức tạp cao, nguy cơ chậm tiến độ hoặc phát sinh khiếu nại lớn, như: đại án kinh tế, tham nhũng; án tín dụng, ngân hàng; án bất động sản, dự án; vụ việc đông người; vụ việc có khiếu nại, tố cáo kéo dài. Đây là giải pháp rất thực tế đối với địa bàn có nhiều vụ việc đông người, giá trị lớn. Dữ liệu càng rõ, khiếu nại càng giảm; trách nhiệm càng minh bạch, điều hành càng hiệu quả.

Năm là, tổ chức tổ công tác liên ngành theo nhóm vụ việc phức tạp và chuyên sâu hóa đội ngũ. Với các vụ án lớn, án tín dụng ngân hàng, án liên quan dự án bất động sản, án đông người, không nên để từng Chấp hành viên tự xử lý bằng các văn bản rời rạc. Tổ công tác liên ngành có nhiệm vụ tháo điểm nghẽn, thống nhất phương án, rút ngắn thời gian phối hợp, bảo đảm an ninh, trật tự và xử lý kịp thời tình huống phát sinh.

Sáu là, bảo đảm hạ tầng, điều kiện làm việc và cơ chế bảo vệ người thực thi đúng pháp luật. Hà Nội là địa bàn hồ sơ nhiều, tài sản lớn, áp lực cao. Nếu hạ tầng không tương xứng, chuyển đổi số sẽ khó đi vào thực chất, mô hình 01 cấp sẽ khó vận hành ổn định lâu dài. Vì vậy, cần tiếp tục quan tâm trụ sở, kho lưu trữ, phương tiện làm việc, thiết bị số, đường truyền, bảo mật dữ liệu và điều kiện tác nghiệp của các Phòng Thi hành án dân sự Khu vực. Đồng thời cần có cơ chế bảo vệ Chấp hành viên, công chức thi hành án trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Kết luận: Trách nhiệm Thủ đô trong hành trình hiện thực hóa công lý

Nhìn lại giai đoạn 2016 - 2026 trong hành trình 80 năm Thi hành án dân sự Việt Nam, Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội đã khẳng định rõ vai trò của một địa bàn lớn, khó, nhạy cảm nhưng luôn chủ động đổi mới. Dấu ấn của Thủ đô không chỉ thể hiện ở kết quả thi hành án, mà còn ở năng lực tham mưu cấp ủy, chính quyền; ở khả năng chuyển hóa chỉ đạo chính trị thành cơ chế vận hành; ở việc từng bước lấy chuyển đổi số làm công cụ quản trị; ở sự tập trung xử lý án khó, án lớn, án đông người; và ở bản lĩnh giữ ổn định hoạt động trong quá trình sắp xếp, chuyển đổi mô hình tổ chức.

Trong giai đoạn tới, áp lực đặt ra đối với Thi hành án dân sự Hà Nội sẽ không giảm. Án tín dụng, ngân hàng, bất động sản, án kinh tế, tham nhũng, các vụ việc đông người và các nghĩa vụ thi hành án có giá trị lớn tiếp tục đòi hỏi phương thức quản lý, điều hành hiện đại hơn. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu hằng năm, mà là xây dựng Thi hành án dân sự Hà Nội thành mô hình quản trị thi hành án hiện đại: tổ chức tinh gọn, điều hành bằng dữ liệu, phối hợp thực chất, đội ngũ chuyên nghiệp, hạ tầng đủ mạnh, trách nhiệm rõ ràng, phục vụ người dân và doanh nghiệp minh bạch hơn. Đây là trách nhiệm chiến lược của Thi hành án dân sự thành phố Hà Nội trong chặng đường mới./.

Văn phòng