Bàn về nội dung kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân và cần đưa nội dung “Hướng dẫn thi hành án đối với việc cấp dưỡng nuôi con” vào Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thi hành án dân sự sửa đổi bổ sung
02/07/2015
Vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong công tác thi hành án dân sự được quy định tại khoản 2, Điều 12 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 "Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình kiểm sát việc tuân theo pháp luật về thi hành án của cơ quan dân sự, Chấp hành viên, cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến việc thi hành án nhằm bảo đảm việc thi hành án được đúng pháp luật. Tuy nhiên, có trường hợp Viện kiểm sát kháng nghị chưa đạt được mục đích của việc kiểm sát sự tuân theo pháp luật mà không khéo lại có tác dụng ngược. Sau đây là một vụ việc cụ thể:
Quyết định số: 28/2014/QĐST-HNGĐ ngày 08/10/2014 của Tòa án nhân dân thị xã HL, tỉnh HT công nhận sự thỏa thuận của các đương sự như sau: “Chị Nga cấp dưỡng tiền để anh Tịnh nuôi cháu Ngân mỗi tháng 1.500.000 đồng, kể từ tháng 10 năm 2014 cho đến lúc cháu Ngân trưởng thành hoặc đến khi có sự thay đổi khác…..”.
Ngày 13/4/2015 anh Tịnh có đơn yêu cầu thi hành án, nội dung đơn: “yêu cầu chị Nga cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng là 1.500.000 đồng, kể từ tháng 12/2014 đến tháng 9/2015”.
Căn cứ đơn yêu cầu thi hành án Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL ra Quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu số: 95/QĐ-CCTHA ngày 14/4/2014 đối với khoản “buộc chị Nga cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng là 1.500.000 đồng, kể từ tháng 12/2014 đến tháng 9/2015”.
Viện kiểm sát nhân dân thị xã HL cho rằng: Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL “ra Quyết định thi hành án số: 95/QĐ-CCTHA ngày 14/4/2014 trái với khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 Chính phủ”, nên đã kháng nghị Quyết định thi hành án số: 95/QĐ-CCTHA ngày 14/4/2014 của Chi cục THADS thị xã HL.
Tại bản kháng nghị Viện kiểm sát nhân dân thị xã HL viện dẫn luật như sau: tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 quy định: “Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra một quyết định thi hành án cho mỗi đơn yêu cầu thi hành án. Trường hợp trong bản án, quyết định có một người phải thi hành án cho nhiều người được thi hành án và các đương sự nộp đơn yêu cầu thi hành án vào cùng thời điểm thì Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra một quyết định thi hành án chung cho nhiều đơn yêu cầu”.
Không đồng ý với kháng nghị của Viện kiểm sát, Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL đã có ý kiến với Viện kiểm sát nhân dân tỉnh HT và Cục Thi hành án dân sự tỉnh HT. Viện kiểm sát nhân dân tỉnh HT cho rằng: việc kháng nghị của Viện kiểm sát nhân thị xã HL là đúng pháp luật.
Theo ý kiến của Cơ quan Viện kiểm sát nhân dân: trường hợp này bắt buộc Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL hướng dẫn cho anh Tịnh phải làm đơn yêu cầu thi hành án “buộc chị Nga cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng là 1.500.000 đồng, kể từ tháng 12/2014 cho đến khi cháu Ngân trưởng thành”, theo đúng như quyết định của Tòa án, để đảm bảo đúng với quy định tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 của Chính phủ là “Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra một quyết định thi hành án cho mỗi đơn yêu cầu thi hành án”. Việc ra Quyết định trong khoảng thời gian từ “12/2014 đến tháng 9/2015” như Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL, nếu sau này anh Tịnh tiếp tục có đơn yêu cầu thi hành án các kỳ còn lại chưa thi hành từ tháng 10/2015 trở đi sẽ dẫn tới việc có 02 Quyết định thi hành. Mà trường hợp này theo quyết định của Tòa án thì chỉ có một người yêu cầu thi hành án đó là anh Tịnh, một người phải thi hành án đó là chị Nga, một nội dung yêu cầu đó là việc cấp dưỡng nên đối với vụ việc này không thể có từ 02 Quyết định thi hành án trở lên mà bắt buộc anh Tịnh phải có một đơn yêu cầu thi hành án cho cả thời gian từ tháng 12/2014 đến khi cháu Ngân trưởng thành và Chi cục THADS thị xã HL chỉ được ra một Quyết định thi hành án duy nhất để thi hành xong vụ việc nêu trên.
Qua nghiên cứu nội dung trên, theo quan điểm cá nhân tôi thấy: việc Chi cục Thi hành án án dân thị xã HL ra quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu của anh Tịnh là có căn cứ, phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành:
- Thứ nhất: về bản chất, mục đích của quy phạm pháp luật, tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 của Chính phủ là “Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra một quyết định thi hành án cho mỗi đơn yêu cầu thi hành án” quy định này thì đã rõ ràng; một đơn yêu cầu thi hành án thì ra một quyết định hành án, đừng có 01 yêu cầu thi hành án ra 02 Quyết định là vi phạm pháp luật. Vụ việc nêu trên là một đơn yêu cầu của anh Tịnh, Chi cục THADS thị xã HL ra một quyết định thi hành án số: 95/QĐ-CCTHA là phù hợp.
- Thứ hai: trường hợp thi hành án cấp dưỡng nêu trên là trường hợp thi hành án theo định kỳ (kỳ trong trường hợp này là kỳ 01 tháng). Theo quy định của bộ luật dân sự 2005 thì chị Nga là người phải thực hiện nghĩa vụ dân sự theo định kỳ; anh Tịnh là người có quyền yêu cầu chị Nga thực hiện nghĩa vụ dân sự theo định kỳ. Đối với người phải thực hiện nghĩa vụ dân sự theo định kỳ (chị Nga) chỉ phải thực hiện nghĩa vụ đối với các kỳ đã đến hạn.
Trường hợp trên, ngày 13/4/2015 anh Tịnh có đơn yêu cầu thi hành án; về nguyên tắc anh Tịnh chỉ được yêu cầu Nga thực hiện các kỳ đã đến hạn từ tháng 12/20014 đến tháng 4/2015. Nên vụ việc này anh Tịnh có thể có nhiều đơn yêu cầu thi hành án vào các thời điểm khác nhau là hoàn toàn đúng với các quy định của pháp luật. Trừ trường hợp có sự thỏa thuận của hai người.
- Thư ba: phải có sự tôi trọng “quyền” của công dân, nếu họ thực hiện quyền đó phù hợp với pháp luật, phù hợp với đạo đức xã hội. Anh Tịnh là người có quyền yêu cầu thi hành án theo Quyết định của Tòa án; phạm vi yêu cầu thi hành án của anh Tịnh là yêu cầu chi Nga cấp dưỡng nuôi cháu Ngân mỗi tháng 1.500.000 đồng kể từ tháng 12/2014 cho đến khi cháu Ngân trưởng thành. Trong phạm vi này anh Tịnh có quyền yêu cầu chi Nga thực hiện 1 kỳ, 2 kỳ, 3 kỳ…và anh Tịnh cũng có thể yêu cầu cả giai đoạn; anh Tịnh cũng có thể từ bỏ một số kỳ và cũng có thể từ bỏ cả giai đoạn không yêu cầu chị Nga cấp dưỡng.
Theo quy định của pháp luật thi hành án dân sự thì trường hợp này là trường hợp Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu. Chỉ ra ra quyết định thi hành án khi có đơn yêu cầu của đương sự. Như vậy, tùy thộc vào phạm vi yêu cầu thi hành án của anh Tịnh mà Thủ trưởng trưởng cơ quan Thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án. Trở lại vụ việc nêu trên, anh Tịnh có đơn yêu cầu thi hành án, nhưng chỉ yêu cầu chị Nga nộp tiền cấp dưỡng từ tháng 12/2014 đến 30/9/2015 là quyền của anh Tịnh; quyền này nằm trong phạm vi quyết định của Tòa án; đúng với phần quyết định của Tòa án nên Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL chấp nhận đơn yêu cầu của anh Tịnh và ra Quyết định thi hành theo nội dung đơn của anh Tịnh là phù hợp. Không thể bắt buộc anh Tịnh phải làm lại đơn yêu cầu thi hành án theo phạm vi từ “tháng 12/2014 đến khi cháu Ngân trưởng thành” như ý kiến của Viện kiểm sát được. Vì đây là quyền dân sự, người có quyền dân sự họ sẽ có các quyền như tôi đã phân tích ở trên.
- Thứ tư: điều quan trọng nhất là bản chất, mục đích của quy phạm pháp luật tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 của Chính phủ, không điều chỉnh trường hợp này theo hướng “bắt buộc” anh Tịnh phải làm đơn yêu cầu thi hành án như quan điểm của Cơ quan Viện kiểm sát, nên không thể cho rằng Chi cục THADS thị xã HL ra Quyết định thi hành án số: 95/QĐ-CCTHA ngày 14/4/2014 “trái” với quy định tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 Chính phủ. Vụ việc này, tùy thuộc vào nội dung, thời điểm, số lần yêu cầu thi hành án của anh Tịnh mà cơ quan Thi hành án có thể ra một hoặc nhiều quyết định.
Vấn đề này hiện nay chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể, rõ ràng nên đang có hai quan điểm khác nhau giữa Cơ quan Thi hành án dân sự và Viện kiểm sát nhân dân như tôi đã nêu trên, nên dẫn tới việc chậm thi hành án. Rất mong được các đồng nghiệp quan tâm trao đổi. Đề nghị Tổng cục Thi hành án dân sự nghiên cứu đưa nội dung “hướng dẫn thi hành án đối với việc cấp dưỡng nuôi con” vào Nghị định hướng dẫn thi hành Luật thi hành án dân sự sửa đổi bổ sung lần này.
Ngày 13/4/2015 anh Tịnh có đơn yêu cầu thi hành án, nội dung đơn: “yêu cầu chị Nga cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng là 1.500.000 đồng, kể từ tháng 12/2014 đến tháng 9/2015”.
Căn cứ đơn yêu cầu thi hành án Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL ra Quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu số: 95/QĐ-CCTHA ngày 14/4/2014 đối với khoản “buộc chị Nga cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng là 1.500.000 đồng, kể từ tháng 12/2014 đến tháng 9/2015”.
Viện kiểm sát nhân dân thị xã HL cho rằng: Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL “ra Quyết định thi hành án số: 95/QĐ-CCTHA ngày 14/4/2014 trái với khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 Chính phủ”, nên đã kháng nghị Quyết định thi hành án số: 95/QĐ-CCTHA ngày 14/4/2014 của Chi cục THADS thị xã HL.
Tại bản kháng nghị Viện kiểm sát nhân dân thị xã HL viện dẫn luật như sau: tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 quy định: “Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra một quyết định thi hành án cho mỗi đơn yêu cầu thi hành án. Trường hợp trong bản án, quyết định có một người phải thi hành án cho nhiều người được thi hành án và các đương sự nộp đơn yêu cầu thi hành án vào cùng thời điểm thì Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra một quyết định thi hành án chung cho nhiều đơn yêu cầu”.
Không đồng ý với kháng nghị của Viện kiểm sát, Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL đã có ý kiến với Viện kiểm sát nhân dân tỉnh HT và Cục Thi hành án dân sự tỉnh HT. Viện kiểm sát nhân dân tỉnh HT cho rằng: việc kháng nghị của Viện kiểm sát nhân thị xã HL là đúng pháp luật.
Theo ý kiến của Cơ quan Viện kiểm sát nhân dân: trường hợp này bắt buộc Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL hướng dẫn cho anh Tịnh phải làm đơn yêu cầu thi hành án “buộc chị Nga cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng là 1.500.000 đồng, kể từ tháng 12/2014 cho đến khi cháu Ngân trưởng thành”, theo đúng như quyết định của Tòa án, để đảm bảo đúng với quy định tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 của Chính phủ là “Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra một quyết định thi hành án cho mỗi đơn yêu cầu thi hành án”. Việc ra Quyết định trong khoảng thời gian từ “12/2014 đến tháng 9/2015” như Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL, nếu sau này anh Tịnh tiếp tục có đơn yêu cầu thi hành án các kỳ còn lại chưa thi hành từ tháng 10/2015 trở đi sẽ dẫn tới việc có 02 Quyết định thi hành. Mà trường hợp này theo quyết định của Tòa án thì chỉ có một người yêu cầu thi hành án đó là anh Tịnh, một người phải thi hành án đó là chị Nga, một nội dung yêu cầu đó là việc cấp dưỡng nên đối với vụ việc này không thể có từ 02 Quyết định thi hành án trở lên mà bắt buộc anh Tịnh phải có một đơn yêu cầu thi hành án cho cả thời gian từ tháng 12/2014 đến khi cháu Ngân trưởng thành và Chi cục THADS thị xã HL chỉ được ra một Quyết định thi hành án duy nhất để thi hành xong vụ việc nêu trên.
Qua nghiên cứu nội dung trên, theo quan điểm cá nhân tôi thấy: việc Chi cục Thi hành án án dân thị xã HL ra quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu của anh Tịnh là có căn cứ, phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành:
- Thứ nhất: về bản chất, mục đích của quy phạm pháp luật, tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 của Chính phủ là “Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra một quyết định thi hành án cho mỗi đơn yêu cầu thi hành án” quy định này thì đã rõ ràng; một đơn yêu cầu thi hành án thì ra một quyết định hành án, đừng có 01 yêu cầu thi hành án ra 02 Quyết định là vi phạm pháp luật. Vụ việc nêu trên là một đơn yêu cầu của anh Tịnh, Chi cục THADS thị xã HL ra một quyết định thi hành án số: 95/QĐ-CCTHA là phù hợp.
- Thứ hai: trường hợp thi hành án cấp dưỡng nêu trên là trường hợp thi hành án theo định kỳ (kỳ trong trường hợp này là kỳ 01 tháng). Theo quy định của bộ luật dân sự 2005 thì chị Nga là người phải thực hiện nghĩa vụ dân sự theo định kỳ; anh Tịnh là người có quyền yêu cầu chị Nga thực hiện nghĩa vụ dân sự theo định kỳ. Đối với người phải thực hiện nghĩa vụ dân sự theo định kỳ (chị Nga) chỉ phải thực hiện nghĩa vụ đối với các kỳ đã đến hạn.
Trường hợp trên, ngày 13/4/2015 anh Tịnh có đơn yêu cầu thi hành án; về nguyên tắc anh Tịnh chỉ được yêu cầu Nga thực hiện các kỳ đã đến hạn từ tháng 12/20014 đến tháng 4/2015. Nên vụ việc này anh Tịnh có thể có nhiều đơn yêu cầu thi hành án vào các thời điểm khác nhau là hoàn toàn đúng với các quy định của pháp luật. Trừ trường hợp có sự thỏa thuận của hai người.
- Thư ba: phải có sự tôi trọng “quyền” của công dân, nếu họ thực hiện quyền đó phù hợp với pháp luật, phù hợp với đạo đức xã hội. Anh Tịnh là người có quyền yêu cầu thi hành án theo Quyết định của Tòa án; phạm vi yêu cầu thi hành án của anh Tịnh là yêu cầu chi Nga cấp dưỡng nuôi cháu Ngân mỗi tháng 1.500.000 đồng kể từ tháng 12/2014 cho đến khi cháu Ngân trưởng thành. Trong phạm vi này anh Tịnh có quyền yêu cầu chi Nga thực hiện 1 kỳ, 2 kỳ, 3 kỳ…và anh Tịnh cũng có thể yêu cầu cả giai đoạn; anh Tịnh cũng có thể từ bỏ một số kỳ và cũng có thể từ bỏ cả giai đoạn không yêu cầu chị Nga cấp dưỡng.
Theo quy định của pháp luật thi hành án dân sự thì trường hợp này là trường hợp Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu. Chỉ ra ra quyết định thi hành án khi có đơn yêu cầu của đương sự. Như vậy, tùy thộc vào phạm vi yêu cầu thi hành án của anh Tịnh mà Thủ trưởng trưởng cơ quan Thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án. Trở lại vụ việc nêu trên, anh Tịnh có đơn yêu cầu thi hành án, nhưng chỉ yêu cầu chị Nga nộp tiền cấp dưỡng từ tháng 12/2014 đến 30/9/2015 là quyền của anh Tịnh; quyền này nằm trong phạm vi quyết định của Tòa án; đúng với phần quyết định của Tòa án nên Chi cục Thi hành án dân sự thị xã HL chấp nhận đơn yêu cầu của anh Tịnh và ra Quyết định thi hành theo nội dung đơn của anh Tịnh là phù hợp. Không thể bắt buộc anh Tịnh phải làm lại đơn yêu cầu thi hành án theo phạm vi từ “tháng 12/2014 đến khi cháu Ngân trưởng thành” như ý kiến của Viện kiểm sát được. Vì đây là quyền dân sự, người có quyền dân sự họ sẽ có các quyền như tôi đã phân tích ở trên.
- Thứ tư: điều quan trọng nhất là bản chất, mục đích của quy phạm pháp luật tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 của Chính phủ, không điều chỉnh trường hợp này theo hướng “bắt buộc” anh Tịnh phải làm đơn yêu cầu thi hành án như quan điểm của Cơ quan Viện kiểm sát, nên không thể cho rằng Chi cục THADS thị xã HL ra Quyết định thi hành án số: 95/QĐ-CCTHA ngày 14/4/2014 “trái” với quy định tại khoản 5 mục 2 Điều 1 Nghị định 125/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 Chính phủ. Vụ việc này, tùy thuộc vào nội dung, thời điểm, số lần yêu cầu thi hành án của anh Tịnh mà cơ quan Thi hành án có thể ra một hoặc nhiều quyết định.
Vấn đề này hiện nay chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể, rõ ràng nên đang có hai quan điểm khác nhau giữa Cơ quan Thi hành án dân sự và Viện kiểm sát nhân dân như tôi đã nêu trên, nên dẫn tới việc chậm thi hành án. Rất mong được các đồng nghiệp quan tâm trao đổi. Đề nghị Tổng cục Thi hành án dân sự nghiên cứu đưa nội dung “hướng dẫn thi hành án đối với việc cấp dưỡng nuôi con” vào Nghị định hướng dẫn thi hành Luật thi hành án dân sự sửa đổi bổ sung lần này.
Nguyễn Đức Hiếu
Cục THADS Hà Tĩnh
Cục THADS Hà Tĩnh