Nghề của Bố - Thi hành án dân sự, những điều không viết trong luật

Thi hành án dân sự không chỉ đơn thuần là “thu hồi nợ” mà chính là cánh tay nối dài của công lý, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân được thực thi; đó là cả một quy trình: từ xác minh tài sản, vận động đối tượng, đến thuyết phục. Có những vụ án giá trị hàng tỷ đồng, tài sản nằm rải rác tận “hang cùng ngõ hẻm”, vùng sâu vùng xa; có trường hợp không chịu giao nộp tài sản, tìm mọi cách trốn tránh, tẩu tán tài sản, khiếu nại kéo dài. Mỗi tình huống đòi hỏi người cán bộ không chỉ vững chuyên môn nghiệp vụ, mà còn phải kiên nhẫn và khéo léo gỡ rối và kiên trì thuyết phục.

Tôi tự hào về nghề của bố

Bố tôi, Nguyễn Văn Cường sinh ra ở xã Nga Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1983, Bố vào học tại trường Đại học Pháp Lý, nay là trường Đại học Luật Hà Nội; Tháng 9/1988, sau khi tốt nghiệp Bố nhận công tác tại Tòa án nhân dân huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh; Sau gần 2 năm làm thư ký Tòa án, khi chưa hết tập sự, tháng 6/1990, Bố đã được tín nhiệm bầu làm Thẩm phán Toà án nhân dân, sau 4 năm ở cương vị Thẩm phán, tháng 11/1994, Bố được Chủ tịch nước bổ nhiệm Phó Chánh án Tòa án nhân dân huyện. Nhưng Bố tôi không phải mẫu quan tòa an vị trên ghế gỗ. Những đêm thức trắng, say mê “hiến kế pháp luật”, Bố đã có rất nhiều bài viết hay được đăng trên các tạp chí, tờ báo của Trung ương và địa phương. Tháng 09/1997, Bố được điều động về Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh. Trải qua các chức vụ Trưởng phòng Tổ chức và Quản lý Tòa án; Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước; Trưởng phòng Xây dựng Văn bản, đến tháng 07/2007, Bố được  bổ nhiệm làm Phó giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Hà Tĩnh. Tháng 01/2010, cùng với việc quyết định thành lập Cục THADS tỉnh Hà Tĩnh, Bố tôi được Bộ Tư pháp tiếp nhận, bổ nhiệm Cục trưởng Cục THADS tỉnh Hà Tĩnh và Bố là người đầu tiên được bổ nhiệm cương vị này, nơi dành phần lớn thời gian cuộc đời để cống hiến.

Phiên Toà huyện những năm 1990, nhân vật “Bố” ở giữa, Thẩm phán xét xử .
 

Bố tôi từng bảo: “Nghề này áp lực lắm. Có những lúc vừa làm người thực thi pháp luật, vừa phải làm nhà tâm lý, vừa là người hòa giải.”. Ở cơ quan THADS, những câu chuyện như vậy xảy ra mỗi ngày, nhưng mấy ai biết đến. Không phải lúc nào việc cưỡng chế, kê biên cũng thuận lợi. Đã có những cán bộ bị đe doạ, bị vu khống, bị kéo đến tận nhà chỉ vì thực thi công vụ.
 

Lễ công bố thành lập Cục THADS tỉnh Hà Tĩnh, ngày 30/01/2010; nhân vật Bố, Cục trưởng đầu tiên của nghành THADS Hà Tĩnh ở giữa.
 

Ngay từ những ngày đầu đảm nhận cương vị Cục trưởng, Bố tôi đã xác định bí quyết thành công trong công tác thi hành là ở cách thức tổ chức thi hành án: “linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả”. Ngày đó, công tác THADS ở Hà Tĩnh cũng đang tồn tại một số mặt hạn chế như: Án tồn đọng vẫn còn nhiều; Trách nhiệm và sự phối hợp của các cơ quan, ban ngành liên quan trong công tác THADS, hành chính chưa cao. Nhiều trường hợp thi hành án chưa kịp thời; Nhiều trường hợp tài sản đã cưỡng chế kê biên nhưng không bán đấu giá được. Trình độ, năng lực của một bộ phận cán bộ làm công tác THADS còn hạn chế; Vẫn còn tình trạng chưa tuân thủ đầy đủ các trình tự, thủ tục trong quá trình tổ chức thi hành án; Cơ sở vật chất, phương tiện hoạt động chưa đáp ứng yêu cầu… Trong số các tồn tại hạn chế nêu trên thì một tồn tại hạn chế đáng lo ngại xuất phát từ mặt chủ quan là tình trạng để chậm thi hành án vẫn còn nhiều. Tồn tại hạn chế này không những ảnh hưởng đến việc hoàn thành các chỉ tiêu công tác của ngành Thi hành án dân sự mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức và công dân.

Để góp phần khắc phục tồn tại, hạn chế nói trên, Bố đã chủ động tìm tòi nghiên cứu và triển khai toàn diện “Các giải pháp đẩy nhanh tiến độ giải quyết việc thi hành án dân sự” với quyết tâm không để bất cứ vụ án nào bị đình trệ. Trước hết, cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của đội ngũ Chấp hành viên, xác định rút ngắn thời gian giải quyết án là nhiệm vụ trọng tâm; yêu cầu thụ lý hồ sơ kịp thời, nhất là các vụ án tín dụng ngân hàng. Với những vụ án có giá trị lớn, bắt buộc phải xây dựng kế hoạch chi tiết, quy định rõ mốc thời gian hoàn thành từng phần việc và phải có phê duyệt của Lãnh đạo Cục. Trong quá trình thi hành án, Bố chỉ đạo tích cực hòa giải, vận động đương sự tự nguyện và tích cực xác minh tại chỗ. Bố cũng chỉ đạo áp dụng thời hạn tối thiểu theo quy định và yêu cầu Chi cục đưa hồ sơ lên Cục xin ý kiến trước mỗi đợt cưỡng chế, nhằm hạn chế sai sót và khiếu nại sau cưỡng chế. Chỉ đạo thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ với tổ chức thẩm định giá và tổ chức bán đấu giá, chủ động xây dựng “dữ liệu khách hàng” tiềm năng, đồng thời yêu cầu đăng tải rộng rãi thông tin bán đấu giá trên báo Trung ương để thu hút người mua và tránh tình trạng đấu giá đình trệ. Đồng thời, quy định chặt chẽ số lần ký hợp đồng bán đấu giá với mỗi tổ chức, sẵn sàng thay đổi đối tác khi cần thiết; Thường xuyên tổng hợp, báo cáo số án chậm cho Văn phòng Cục để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, xử lý trách nhiệm, cũng như khen thưởng đột xuất những Chấp hành viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
 

Hình ảnh các Cục trưởng có nhiều giải pháp hiệu quả trong công tác THADS năm 2014 trên Báo Pháp luật Việt Nam
 

Bên cạnh đó, Bố không ngừng mở rộng “ngân hàng” giải pháp: từ ứng dụng công nghệ thông tin quản lý hồ sơ, triển khai phần mềm theo dõi tiến độ, tăng cường đào tạo chuyên sâu cho Chấp hành viên, đến việc thành lập tổ chuyên trách giải quyết vướng mắc pháp lý và phối hợp liên ngành với Tòa án, Ngân hàng, Cơ quan thuế… Mỗi sáng kiến đều được thử nghiệm thực tiễn và điều chỉnh linh hoạt, nhằm đảm bảo “không để vụ việc nào bị đình trệ, quyền lợi của người dân và tổ chức luôn được bảo vệ một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất.”

Với Bố, sự phối hợp chặt chẽ giữa Cục Thi hành án và Chính quyền địa phương là chìa khóa để tháo gỡ những vụ việc tưởng chừng bế tắc, án trọng điểm, án khó thi hành. Chấp hành viên không đơn độc với quyết định thi hành án, mà luôn có bên cạnh là UBND xã, công an xã, trưởng thôn, các tổ chức đoàn thể, đoàn thanh niên cùng bước vào từng ngõ nhỏ, lắng nghe tâm tư, phân tích khó khăn, thuyết phục người phải thi hành án nhận thức rõ quyền và nghĩa vụ của mình trước pháp luật và cộng đồng. Ngoài ra, Nhằm đảm bảo quá trình thi hành án dân sự diễn ra đồng bộ, chính xác và an toàn, Cục THADS tỉnh Hà Tĩnh đã ký kết và triển khai quy chế phối hợp chặt chẽ với Thi hành án hình sự, Trại giam Xuân Hà, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh, Tòa án nhân dân tỉnh và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Hà Tĩnh. Trên cơ sở đó, mỗi đơn vị đều có vai trò, trách nhiệm rõ ràng và quy trình trao đổi thông tin được thiết lập khoa học. Song hành với đó, mô hình “Tổ dân vận khéo” do Bố khởi xướng đã mở ra bước ngoặt trong việc tổ chức thi hành án. Trước khi áp dụng bất cứ biện pháp cưỡng chế nào, tổ công tác sẽ gặp gỡ trực tiếp, chia sẻ hoàn cảnh và tìm giải pháp hoà giải. Nhiều vụ việc phức tạp, khiếu nại kéo dài đã được hóa giải từ bước này, giảm mạnh tỷ lệ cưỡng chế bất thành và xây dựng được uy tín, lòng tin nơi nhân dân. Bên cạnh trách nhiệm công vụ, khi hết giờ làm việc, Bố tôi lại trở thành người bạn, người anh chân chất của toàn thể cán bộ, công chức trong cơ quan. Những buổi rèn luyện thể dục thể thao buổi chiều không chỉ giúp Bố và đồng nghiệp giữ gìn sức khỏe, mà còn mở ra không gian cởi mở để chia sẻ tâm tư, giải tỏa căng thẳng. Từ những câu chuyện giản dị bên lề sân bóng, những áp lực công việc tưởng chừng không thể vượt qua đã được tháo gỡ, tạo nên một tập thể Cục Thi hành án dân sự Hà Tĩnh ngày một gắn kết, vững mạnh và đầy nhiệt huyết.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp đã đề ra trên địa bàn tỉnh nên công tác Thi hành án dân sự của Hà Tĩnh đã đạt được nhiều chuyển biến tích cực. Kết quả thi hành án hàng năm đạt khá cao và đều vượt các chỉ tiêu do Bộ Tư pháp giao, đơn thư khiếu nại tố cáo giảm mạnh; Cấp ủy, chính quyền ngày càng quan tâm hơn đến công tác Thi hành án dân sự; Công tác Thi hành án dân sự đã góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, góp phần vào việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của tỉnh nhà.

Nhân vật Bố có gần 100 bài nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và sáng kiến về xây dựng và thi hành pháp luật đã được đăng trên các Báo, Tạp chí của Trung ương và địa phương.
 

Yêu nghề của Bố, tôi nguyện cống hiến cho công tác THADS

Lớn lên bên những câu chuyện nghề Bố kể, tôi dần hiểu rằng đằng sau mỗi vụ án không chỉ là tiền bạc, tài sản, đất đai, mà là những mảnh đời với bao nỗi niềm. Mỗi lần Bố đi làm về, tôi lén nhìn thấy vệt mồ hôi in trên trán ông, dấu tích của cả một ngày làm việc căng thẳng; Trong ánh mắt nghiêm nghị ấy, tôi đọc được trăn trở, Bố mỉm cười nhưng tôi biết phía sau là cả một trái tim trĩu nặng trách nhiệm, lặng lẽ giữ gìn công bằng cho đời. Bố tôi không phải “kẻ thu nợ”.

Nghề thi hành án dân sự, như Bố tôi vẫn thường nói, không chỉ đơn thuần là thực hiện những con số, những bản án vô tri; đó là hành trình của lòng kiên nhẫn, trách nhiệm và tình thương đối với mỗi con người. Tôi đã hiểu rằng công lý phải luôn được thực thi trong tâm thế thượng tôn pháp luật, thấu hiểu và chia sẻ. Dưới ánh nắng chói chang của Hà Tĩnh, bộ đồng phục giản dị và chiếc cặp táp cũ kỹ của Bố chính là biểu tượng cho một tâm hồn luôn vững vàng trước thử thách. Bố tôi - người cán bộ thi hành án vì dân - đã âm thầm chắp cánh cho ước mơ của tôi là được trở thành người cán bộ THADS, gieo niềm tin vào pháp luật, vun đắp cho công bằng xã hội và mang lại quyền lợi hợp pháp cho người dân.

Giờ đây, khi đã là một Chấp hành viên, tôi luôn tâm đắc lời Bố tôi đã dạy: công lý cần được thực hiện bằng cả sự nghiêm khắc của luật pháp và trái tim nhân văn của người thực thi. Và trong mỗi bước đường đời, câu chuyện về nghề của Bố luôn nhắc tôi mang theo niềm tin, trách nhiệm và tình người, để mỗi hành động đều góp phần làm cho xã hội tốt đẹp hơn.
 

Nhân vật Bố, nguyên Cục trưởng Cục THADS tỉnh Hà Tĩnh, hình ảnh tại Hội nghị Tổng kết năm 2018

Kỷ niệm 79 năm ngày truyền thống ngành THADS năm nay diễn ra trong bối cảnh cả hệ thống chính trị của chúng ta đang dồn sức cho “cuộc cách mạng” sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, nhằm hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, trong đó có cả ngành THADS. Tôi tin tưởng sâu sắc rằng, cuộc cách mạng này sẽ thành công rất tốt đẹp, mang lại hiệu quả to lớn, thiết thực và bền vững. Là một Chấp hành viên vừa có kiến thức pháp luật, vừa có trình độ về công nghệ thông tin, tôi nguyện sẽ đem hết sức mình cống hiến cho ngành THADS, góp phần nhỏ bé của mình vào sự lớn mạnh của ngành, của quê hương, đất nước. Và đó cũng là bó hoa tươi thắm mà tôi gửi đến bố nhân Kỷ niệm 79 năm ngày truyền thống ngành THADS, Kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống nghành Tư pháp và Đại hội thi đua yêu nước nghành Tư pháp lần thứ VI./.