Thế hệ trẻ giữ lửa công lý: Khát vọng cống hiến, giữ vững niềm tin Kỳ 2 : Sức trẻ và sự lựa chọn lối đi mang tên Thi hành án dân sự

Giữa rất nhiều sự lựa chọn nghề nghiệp đa dạng và phong phú của thời đại mới, mỗi người trẻ khi bước vào đời đều tự tìm kiếm cho mình một lối đi riêng. Có những ngành nghề mang lại sự hào nhoáng, được xã hội biết đến với ánh hào quang của sự thành công và thường xuyên xuất hiện trước công chúng. Thế nhưng, lại có những con người lựa chọn cho mình một lối đi thầm lặng hơn, gian truân hơn, đó là gắn bó với công tác thi hành án dân sự (THADS).

Đây là một lĩnh vực công tác đặc thù, luôn đi kèm với áp lực nặng nề, đòi hỏi người thực hiện phải có bản lĩnh vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao và một sự kiên trì bền bỉ. Những cán bộ, chấp hành viên thi hành án dân sự không trực tiếp tuyên án trước vành móng ngựa, họ cũng ít khi xuất hiện trước phương tiện truyền thông hay công chúng. Công việc của họ là lặng lẽ đứng phía sau các phán quyết, âm thầm nhưng kiên quyết đưa những bản án, quyết định của Tòa án đi vào thực tế cuộc sống, biến những dòng chữ trên giấy tờ thành hiện thực khách quan. Đằng sau quyết định lựa chọn dấn thân vào một nghề nghiệp đầy rẫy những cam go ấy chính là khát vọng cống hiến mãnh liệt của tuổi trẻ, là mong muốn được bảo vệ tính nghiêm minh, tối cao của pháp luật và giữ gìn, củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý, công bằng xã hội.

Từ ước mơ màu áo đến quyết tâm gắn bó với nghề của người tập sự

Hành trình đến với nghề THADS của mỗi người trẻ là một câu chuyện riêng biệt về sự lựa chọn và lòng nhiệt huyết. Đối với chị Phạm Thị Thùy Linh, hiện đang công tác tại Phòng THADS khu vực 1 Hà Tĩnh, ước mơ ấy đã được định hình ngay từ khi chị còn ngồi trên ghế nhà trường. Chị luôn ấp ủ khát vọng được khoác lên mình màu áo truyền thống của cán bộ ngành THADS. Trong nhận thức của chị Linh, đây không đơn thuần là một công việc mưu sinh mà là một sứ mệnh quan trọng, góp phần bảo đảm cho các bản án, quyết định pháp lý của Tòa án được các bên liên quan thực thi một cách nghiêm minh. Đồng thời, thông qua hoạt động thực tiễn, người cán bộ thi hành án còn đóng vai trò giải thích, tuyên truyền để người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của bản thân, từ đó nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật trong cộng đồng.

Sau khi tốt nghiệp Khoa Luật Kinh tế tại Đại học Vinh, chị Linh không bước ngay vào ngành mà lựa chọn làm chuyên viên tư vấn pháp luật tại một công ty luật. Mặc dù công việc tư vấn mang lại những trải nghiệm nghề nghiệp nhất định, nhưng ước mơ trở thành một Chấp hành viên THADS vẫn luôn âm ỉ cháy và thôi thúc chị trên con đường sự nghiệp. Bước ngoặt đến vào năm 2024, khi chị chính thức trúng tuyển vào vị trí chuyên viên tổ chức thi hành án tại Phòng THADS khu vực 1 Hà Tĩnh.

Dù đã tích lũy được vài năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn pháp luật nhưng những ngày đầu tiên bước chân vào môi trường công sở của cơ quan THADS vẫn đem đến cho một chuyên viên trẻ như chị Linh không ít sự lo lắng, bỡ ngỡ và áp lực. Tuy nhiên, sự lo lắng ấy nhanh chóng được khỏa lấp khi chị được làm việc trong một môi trường có những đồng nghiệp giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, thân thiện và tận tình hướng dẫn. Các đồng nghiệp đi trước đã không ngần ngại sẻ chia những kinh nghiệm thực tiễn quý báu, dìu dắt chị hiểu rõ hơn về từng quy trình nghiệp vụ cụ thể, cách thức xử lý công việc khoa học và phương pháp giải quyết các tình huống phát sinh một cách linh hoạt. Chính sự hỗ trợ, đùm bọc kịp thời từ tập thể cơ quan đã giúp một cán bộ trẻ như chị học hỏi được rất nhiều kiến thức bổ ích và từng bước trưởng thành vững vàng trong công việc hàng ngày.

"Công tác thi hành án giữ vai trò cực kỳ quan trọng trong toàn bộ hệ thống tư pháp nước nhà, là thước đo tính hiệu lực của các cơ quan phán quyết."

Qua quá trình trực tiếp tiếp cận công tác, chị Phạm Thị Thùy Linh nhận thức sâu sắc rằng công việc của người cán bộ THADS đòi hỏi tính chính xác tối đa, sự công tâm tuyệt đối và một tác phong chuyên nghiệp cao. Công tác thi hành án giữ vai trò cực kỳ quan trọng trong toàn bộ hệ thống tư pháp nước nhà, là thước đo tính hiệu lực của các cơ quan phán quyết. Việc bảo đảm các bản án được thi hành trên thực tế chính là biện pháp hữu hiệu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân cũng như của Nhà nước. Điều này góp phần to lớn vào việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội tại địa phương, tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và củng cố vững chắc niềm tin của người dân vào nền pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Rời quê hương vì khát vọng cống hiến nơi vùng sâu, vùng xa

Nếu như công tác thi hành án ở vùng đồng bằng đã khó, thì tại các vùng sâu, vùng xa khó khăn ấy còn tăng lên gấp bội. Với nhiều người trẻ, THADS không bao giờ là một lựa chọn dễ dàng hay trải đầy hoa hồng. Đó là một công việc gắn liền với những tập hồ sơ dày cộp theo năm tháng, những vụ việc phức tạp kéo dài từ năm này qua năm khác, những cuộc vận động thuyết phục đòi hỏi sự kiên nhẫn đến tột cùng và cả những áp lực nghề nghiệp vô hình mà không phải ai ngoài ngành cũng có thể thấu hiểu. Thế nhưng, chính từ trong gian khổ, từ trong những thử thách khắc nghiệt ấy, nhiều cán bộ trẻ đã tìm thấy giá trị và ý nghĩa đích thực cho công việc của mình: đó là góp phần biến những bản án vốn chỉ nằm trên giấy tờ thành hiện thực sinh động, bảo đảm sự công bằng và tinh thần thượng tôn pháp luật được thực thi đồng đều.

Một minh chứng điển hình cho khát vọng và tinh thần không ngại khó, ngại khổ của tuổi trẻ chính là câu chuyện của chị Phan Thị Huyền – hiện là Chấp hành viên thuộc Phòng THADS khu vực 9 - Thái Nguyên (địa bàn Khu vực Ba Bể - Pắc Nặm). Chia sẻ về những ngày đầu tiên bước chân vào nghề, chị Huyền không giấu được những cảm xúc bồi hồi. Khi cầm quyết định tuyển dụng trên tay, chị đã phải đưa ra một quyết định dũng cảm, rời xa quê hương Hà Tĩnh thân thương, rời xa gia đình và người thân để vượt một quãng đường dài hơn 600 km, đặt chân đến nhận công tác tại huyện Pác Nặm – địa phương nằm ở vị trí xa xôi, trắc trở nhất của tỉnh Bắc Kạn (cũ).

Tại thời điểm đó, là một cô sinh viên vừa tốt nghiệp ra trường, chị Huyền gần như chưa hình dung được cụ thể mình sẽ phải làm gì, phải bắt đầu từ đâu với công việc mới. Chị chưa có nhiều hiểu biết thực tế về công tác THADS cũng như những yêu cầu mang tính đặc thù cao của ngành nghề này. Chị Huyền tâm sự, khi còn ngồi trên ghế nhà trường, chị từng nghĩ đơn giản công tác THADS chủ yếu là công việc văn phòng, gắn liền với các tập hồ sơ, các văn bản quy phạm pháp luật và những quy trình nghiệp vụ mang tính hành chính được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định. Thế nhưng, khi thực sự đặt chân vào thực tế nghề nghiệp, chị mới bừng tỉnh nhận ra thực tế hoàn toàn khác xa so với những gì được học trong sách vở.

Đối diện với thực tế khốc liệt và những áp lực vô hình

Theo trải nghiệm thực tế của Chấp hành viên Phan Thị Huyền, mỗi một hồ sơ thi hành án hoàn toàn không phải là những con số vô hồn hay những trang giấy tờ hành chính khô khan. Phía sau mỗi hồ sơ ấy là một câu chuyện đời thực sự, chứa đựng nhiều hoàn cảnh trớ trêu, những tâm tư thầm kín và cả những mâu thuẫn xung đột lợi ích gay gắt giữa con người với con người. Có những vụ việc đã kéo dài nhiều năm trời mà chưa thể giải quyết dứt điểm, có những đương sự mang tâm lý vô cùng bức xúc, căng thẳng, luôn trong trạng thái đề phòng, kích động hoặc bản thân họ đang gặp phải rất nhiều khó khăn, bế tắc trong cuộc sống thường nhật.

Chấp hành viên Phan Thị Huyền.

Chính vì vậy, áp lực đối với người làm công tác thi hành án không chỉ đến từ yêu cầu chuyên môn là phải hoàn thành chỉ tiêu nhiệm vụ được giao, mà còn đến từ trách nhiệm nặng nề trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tất cả các bên đương sự. Người cán bộ phải xử lý công việc một cách khách quan, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật nhưng đồng thời phải tìm cách ứng xử sao cho thấu tình, đạt lý, không gây thêm xung đột xã hội.

"Ít ai biết rằng, phía sau mỗi hồ sơ được giải quyết trọn vẹn là cả một quá trình dồn nén của áp lực, trách nhiệm cùng với những cuộc đối thoại đầy kiên trì, cân não."

Ít ai biết rằng, phía sau mỗi hồ sơ được giải quyết trọn vẹn, mỗi vụ việc được tổ chức thi hành thành công trên thực tế là cả một quá trình dồn nén của áp lực, trách nhiệm cùng với những cuộc đối thoại đầy kiên trì, cân não của những người làm công tác thi hành án. Đối với những người trẻ tuổi, hành trình đến với nghề là câu chuyện của sự đánh đổi, của lòng nhiệt huyết tuổi trẻ và bản lĩnh đứng vững trước những áp lực vô hình mà người ngoài cuộc khó lòng nhìn thấy được. Nhiều vụ việc kéo dài nhiều năm, tài sản tranh chấp có tính chất phức tạp, đương sự không chịu hợp tác, tìm mọi cách chây ì hoặc cố tình phát sinh nhiều tình huống nằm ngoài dự kiến. Khối lượng hồ sơ lớn, áp lực chỉ tiêu đè nặng, trách nhiệm pháp lý cao trước pháp luật cùng yêu cầu khắt khe về bảo đảm quyền lợi các bên luôn khiến cho đầu óc người cán bộ trong trạng thái căng thẳng như dây đàn.

Áp lực ấy không chỉ giới hạn trong phạm vi chuyên môn thuần túy, mà nó còn đến từ sự kỳ vọng rất lớn của quần chúng nhân dân, sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan chức năng có thẩm quyền và cả những phản ứng trực diện, thậm chí là những lời lẽ ý kiến gay gắt, thái độ thù hằn từ phía các đương sự. Đã có những ngày làm việc kéo dài liên tục từ sáng sớm tinh mơ cho đến tối muộn; có những vụ việc người cán bộ phải năm lần bảy lượt lặn lội xuống tận cơ sở, tận nhà dân để vận động, thuyết phục, giải thích nhưng kết quả thu về vẫn chưa đạt được như mong muốn. Nếu không có một tinh thần thép và một tấm lòng yêu nghề thực sự, người trẻ rất dễ bị sa sút tinh thần và bỏ cuộc giữa chừng.

Bản lĩnh vượt qua gian nan, không lùi bước trước thử thách

Nhớ lại những ngày đầu tiên chập chững bước vào nghề, Chấp hành viên Phan Thị Huyền vẫn nhớ như in một kỷ niệm sâu sắc về một vụ cưỡng chế THADS xảy ra khi bản thân chị còn là thư ký giúp việc cho Chấp hành viên. Trong quá trình Tổ công tác tiến hành các bước tổ chức thi hành án theo quy định, người phải thi hành án đã có những phản ứng chống đối vô cùng quyết liệt. Họ không chỉ dùng những lời lẽ thô tục để chửi bới, đe dọa lực lượng chức năng mà còn kích động đập phá đồ đạc trong nhà nhằm ngăn cản việc thi hành án.

Đối mặt với tình huống nguy hiểm và căng thẳng đó, thay vì chỉ nhìn nhận sự việc từ góc độ phản ứng tiêu cực bề nổi của đương sự để áp dụng ngay các biện pháp chế tài mạnh mẽ, chị Huyền đã tự đặt ra câu hỏi cho bản thân về nguyên nhân sâu xa dẫn đến thái độ giận dữ đó. Chị cho rằng, có lẽ người phải thi hành án đang phải gánh chịu những bức xúc, ấm ức hoặc có những khúc mắc nhận thức nhất định nên mới có hành vi bộc phát gay gắt như vậy.

Từ suy nghĩ mang tính nhân văn ấy, chị đã chủ động tìm tòi, nghiên cứu lại hồ sơ, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương sở tại, gặp gỡ trưởng thôn để tìm hiểu kỹ hoàn cảnh gia đình và phần nào thấu hiểu được những tâm tư, bức xúc bấy lâu nay của đương sự. Được biết đây là một vụ việc đã kéo dài nhiều năm chưa có lối thoát. Sau khi nắm rõ ngọn ngành, chị đã cùng Tổ công tác kiên trì thực hiện việc vận động, giải thích, trao đổi nhiều lần, lồng ghép những câu chuyện thực tế sinh động để phân tích điều hơn lẽ thiệt cho đương sự nghe. Mưa dầm thấm lâu, người phải thi hành án dần dần hiểu rõ hơn bản chất của vụ việc, nhận thức được trách nhiệm của mình và cuối cùng đã tự nguyện chấp hành theo đúng quy định của pháp luật mà không cần đến các biện pháp cưỡng chế thô bạo.

Giá trị cốt lõi và động lực của người cán bộ trẻ

Đối với những người trẻ tuổi đang cống hiến trong ngành THADS, nghề nghiệp này hoàn toàn không gắn liền với sự hào nhoáng, xa hoa hay những lời tán dương, khen ngợi hoa mỹ. Điều mang lại giá trị và ý nghĩa lớn lao nhất đối với họ chính là khoảnh khắc một bản án được tổ chức thi hành thành công tốt đẹp, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được pháp luật bảo vệ vẹn toàn, và những mâu thuẫn, xung đột gay gắt trong xã hội được tháo gỡ êm đẹp trên cơ sở của sự đồng thuận, tự nguyện. Mỗi một vụ việc được giải quyết dứt điểm là một bài học thực tiễn vô giá về bản lĩnh chính trị, sự kiên trì nhẫn nại và trách nhiệm nghề nghiệp cao cả của người cán bộ tư pháp.

Chính niềm tin sắt đá vào giá trị nhân văn của công việc mình đang thực hiện, cùng với sự trưởng thành chín chắn qua từng hồ sơ vụ việc, đã trở thành nguồn động lực tinh thần to lớn để những người trẻ tiếp tục kiên cường bám trụ với nghề. Họ sẵn sàng vượt qua mọi áp lực, khó khăn để hướng tới sự thượng tôn pháp luật. Đây cũng chính là môi trường thực tiễn lý tưởng giúp người trẻ rèn luyện bản lĩnh, trau dồi kỹ năng ứng xử xã hội, nâng cao tinh thần trách nhiệm và tính nhân văn sâu sắc trong công việc.

"Càng trải qua nhiều thử thách, tôi càng hiểu rằng phía sau mỗi hồ sơ không chỉ là những con số hay giấy tờ, mà còn là cuộc sống, tâm tư và số phận của con người."

— Chấp hành viên Phan Thị Huyền