Tiếp tục nghiên cứu ứng dụng trợ lý ảo (AI) trong xây dựng và kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật
17/03/2025
Sáng ngày 10/2, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh và Thứ trưởng Mai Lương Khôi làm việc với Cục Công nghệ thông tin về báo cáo Kết quả triển khai thử nghiệm trợ lý ảo rà soát văn bản quy phạm pháp luật; đề xuất một số dự án công nghệ thông tin phục vụ xây dựng thi hành pháp luật trong thời gian tới.
Báo cáo tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Phạm Quang Hiếu cho biết, theo ý kiến chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ, Cục Công nghệ thông tin đã tổ chức khảo sát, làm việc với một số doanh nghiệp đang nghiên cứu, phát triển, cung cấp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực pháp luật; phối hợp cùng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính rà soát lại kết quả thử nghiệm.
Việc triển khai thử nghiệm Trợ lý ảo rà soát văn bản quy phạm pháp luật tại các đơn vị xây dựng, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật tập trung vào 03 nhóm chức năng chính: Hỗ trợ rà soát, phát hiện các mâu thuẫn thẩm quyền về hình thức của văn bản quy phạm pháp luật; Kiểm tra về hiệu lực của các văn bản căn cứ và văn bản tham chiếu trong quá trình rà soát văn bản quy phạm pháp luật; Tìm kiếm, xác định các điều, khoản, điểm, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến quy định, văn bản quy phạm pháp luật cần (được) rà soát.
Việc triển khai thử nghiệm Trợ lý ảo rà soát văn bản quy phạm pháp luật tại các đơn vị xây dựng, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật tập trung vào 03 nhóm chức năng chính: Hỗ trợ rà soát, phát hiện các mâu thuẫn thẩm quyền về hình thức của văn bản quy phạm pháp luật; Kiểm tra về hiệu lực của các văn bản căn cứ và văn bản tham chiếu trong quá trình rà soát văn bản quy phạm pháp luật; Tìm kiếm, xác định các điều, khoản, điểm, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến quy định, văn bản quy phạm pháp luật cần (được) rà soát.
Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Phạm Quang Hiếu báo cáo tại cuộc họp.
Vừa qua, Cục Công nghệ thông tin đã phối hợp xây dựng Đề cương báo cáo kết quả thử nghiệm Trợ lý ảo; Tổ chức họp với các đơn vị tham gia thử nghiệm (trực tiếp kết hợp trực tuyến) để trao đổi, hỏi đáp và làm rõ thêm các nội dung liên quan đến các chức năng của Trợ lý ảo và Đề cương báo cáo kết quả thử nghiệm; Phát hành Công văn số 1355/CNTT-CĐS gửi các đơn vị về việc đôn đốc triển khai Kế hoạch thử nghiệm Trợ lý ảo.
Về kết quả thử nghiệm, Trợ lý ảo hỗ trợ rà soát, phát hiện các mâu thuẫn thẩm quyền về hình thức của văn bản quy phạm pháp luật, nhận diện được về hình thức và thẩm quyền ban hành của văn bản (bao gồm cả mẫu sai và mẫu đúng về thẩm quyền, hình thức); Kiểm tra về hiệu lực của các văn bản căn cứ và văn bản tham chiếu trong quá trình rà soát văn bản quy phạm pháp luật; Tìm kiếm, xác định các điều, khoản, điểm, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến quy định, văn bản quy phạm pháp luật cần (được) rà soát…
Tuy nhiên, việc triển khai thử nghiệm trợ lý ảo vẫn tồn tại một số hạn chế về dữ liệu, chức năng, kỹ thuật, trải nghiệm người dùng và thời gian triển khai,...
Về kết quả thử nghiệm, Trợ lý ảo hỗ trợ rà soát, phát hiện các mâu thuẫn thẩm quyền về hình thức của văn bản quy phạm pháp luật, nhận diện được về hình thức và thẩm quyền ban hành của văn bản (bao gồm cả mẫu sai và mẫu đúng về thẩm quyền, hình thức); Kiểm tra về hiệu lực của các văn bản căn cứ và văn bản tham chiếu trong quá trình rà soát văn bản quy phạm pháp luật; Tìm kiếm, xác định các điều, khoản, điểm, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến quy định, văn bản quy phạm pháp luật cần (được) rà soát…
Tuy nhiên, việc triển khai thử nghiệm trợ lý ảo vẫn tồn tại một số hạn chế về dữ liệu, chức năng, kỹ thuật, trải nghiệm người dùng và thời gian triển khai,...
Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính Nguyễn Duy Thắng.
Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế Nguyễn Thanh Tú.
Tại cuộc họp, đại diện Lãnh đạo các đơn vị xây dựng, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật đã đánh giá tính khả thi của ứng dụng trợ lý ảo (AI). Các đại biểu cho rằng các nội dung, thuật ngữ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cần được chuẩn hóa, thống nhất để việc ứng dụng trợ lý ảo trong công tác xây dựng, kiểm tra văn bản được đồng bộ, chính xác hơn. Trong thời gian tới, các đơn vị sẽ phối hợp chặt chẽ với Cục Công nghệ thông tin cùng các đơn vị làm dịch vụ để có Báo cáo cụ thể trình Lãnh đạo Bộ, từ đó có định hướng, cách thức triển khai hiệu quả, khả thi.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Mai Lương Khôi đề nghị các đơn vị xây dựng và kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật cần có yêu cầu cụ thể về sản phẩm đầu ra dưới góc độ là nhà chuyên môn, từ đó phối hợp với Cục Công nghệ thông tin để thực hiện, tiến hành nghiên cứu triển khai ứng dụng hiệu quả trợ lý ảo.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Mai Lương Khôi đề nghị các đơn vị xây dựng và kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật cần có yêu cầu cụ thể về sản phẩm đầu ra dưới góc độ là nhà chuyên môn, từ đó phối hợp với Cục Công nghệ thông tin để thực hiện, tiến hành nghiên cứu triển khai ứng dụng hiệu quả trợ lý ảo.
Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh phát biểu kết luận cuộc họp.
Kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đánh giá đây là nhiệm vụ cần thiết, cần có kế hoạch cụ thể và xác định rõ mục tiêu, yêu cầu về sản phẩm đầu ra. Bộ trưởng cho rằng với tên gọi: “Phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ công tác xây dựng và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật” thì phạm vi sẽ mở rộng hơn so với hiện tại.
Với mục tiêu cụ thể là phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ chuyên môn, ưu tiên trước mắt là hỗ trợ công tác xây dựng và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, cần làm rõ yêu cầu đối với AI, như hỗ trợ thẩm định văn bản (xác định tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo); kiểm tra văn bản (đánh giá thẩm quyền ban hành, hiệu lực pháp lý, sự phù hợp với điều ước quốc tế và quy định quốc tế). Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đề nghị giao Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính làm đầu mối, chủ trì thành lập nhóm công tác với sự tham gia của Cục Công nghệ thông tin và các đơn vị xây dựng pháp luật. Nhóm này sẽ chịu trách nhiệm xây dựng đề bài chi tiết, đưa ra yêu cầu cụ thể cho đơn vị dịch vụ thực hiện. Việc triển khai cần tiến hành từng bước, có lộ trình rõ ràng.
Bộ trưởng cũng đề nghị tiếp tục thử nghiệm các giải pháp do CMC cung cấp từ nay đến cuối tháng 3 để đánh giá tính hiệu quả. Song song với quá trình làm việc với CMC, cần chủ động trao đổi, kết nối với các đơn vị có kinh nghiệm như Thư viện pháp luật để khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực sẵn có. Việc kết nối này cần được nghiên cứu kỹ lưỡng và đề xuất phương án hợp tác cụ thể.
Về ứng dụng chuyển đổi số trong công tác xây dựng pháp luật, Bộ trưởng đề nghị các đơn vị xây dựng pháp luật và Cục Công nghệ thông tin tiếp tục tăng cường công tác phối hợp; hoàn thiện báo cáo; rà soát, đánh giá tiến độ, kinh phí của các phần mềm, ứng dụng mà Bộ Tư pháp đang chủ trì thực hiện. Đặc biệt, Bộ trưởng cho rằng 02 vấn đề cần đưa vào nội dung Nghị quyết của Quốc hội là: Trợ lý ảo trong xây dựng, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật và xây dựng nguồn cơ sở dữ liệu lớn, từ đó có cơ sở pháp lý chặt chẽ, thuận lợi trong việc triển khai và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị.
Với mục tiêu cụ thể là phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ chuyên môn, ưu tiên trước mắt là hỗ trợ công tác xây dựng và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, cần làm rõ yêu cầu đối với AI, như hỗ trợ thẩm định văn bản (xác định tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo); kiểm tra văn bản (đánh giá thẩm quyền ban hành, hiệu lực pháp lý, sự phù hợp với điều ước quốc tế và quy định quốc tế). Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đề nghị giao Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính làm đầu mối, chủ trì thành lập nhóm công tác với sự tham gia của Cục Công nghệ thông tin và các đơn vị xây dựng pháp luật. Nhóm này sẽ chịu trách nhiệm xây dựng đề bài chi tiết, đưa ra yêu cầu cụ thể cho đơn vị dịch vụ thực hiện. Việc triển khai cần tiến hành từng bước, có lộ trình rõ ràng.
Bộ trưởng cũng đề nghị tiếp tục thử nghiệm các giải pháp do CMC cung cấp từ nay đến cuối tháng 3 để đánh giá tính hiệu quả. Song song với quá trình làm việc với CMC, cần chủ động trao đổi, kết nối với các đơn vị có kinh nghiệm như Thư viện pháp luật để khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực sẵn có. Việc kết nối này cần được nghiên cứu kỹ lưỡng và đề xuất phương án hợp tác cụ thể.
Về ứng dụng chuyển đổi số trong công tác xây dựng pháp luật, Bộ trưởng đề nghị các đơn vị xây dựng pháp luật và Cục Công nghệ thông tin tiếp tục tăng cường công tác phối hợp; hoàn thiện báo cáo; rà soát, đánh giá tiến độ, kinh phí của các phần mềm, ứng dụng mà Bộ Tư pháp đang chủ trì thực hiện. Đặc biệt, Bộ trưởng cho rằng 02 vấn đề cần đưa vào nội dung Nghị quyết của Quốc hội là: Trợ lý ảo trong xây dựng, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật và xây dựng nguồn cơ sở dữ liệu lớn, từ đó có cơ sở pháp lý chặt chẽ, thuận lợi trong việc triển khai và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị.