DÂN VẬN KHÉO TRONG CÔNG TÁC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ – CẦU NỐI GIỮA PHÁP LUẬT VÀ LÒNG DÂN

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Thi hành án dân sự (19/7/1946 – 19/7/2026), ngành Thi hành án dân sự đang tích cực đẩy mạnh các phong trào thi đua, tuyên truyền, lan tỏa hình ảnh người cán bộ THADS bản lĩnh, trách nhiệm, tận tụy và gần dân. Trong dòng chảy đó, công tác dân vận tiếp tục được xác định là nhiệm vụ quan trọng, là “cầu nối” gắn kết giữa cơ quan thi hành án với Nhân dân, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành án, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”. Thấm nhuần lời dạy của Người, mỗi cán bộ, công chức ngành THADS không chỉ thực hiện nhiệm vụ bằng trách nhiệm pháp lý mà còn bằng tinh thần gần dân, lắng nghe dân, tôn trọng dân và vận động Nhân dân tự giác chấp hành pháp luật. Bởi thực tiễn cho thấy, trong công tác thi hành án dân sự, nếu làm tốt công tác dân vận sẽ tạo được sự đồng thuận, hạn chế phát sinh khiếu nại, giảm áp lực cưỡng chế và nâng cao hiệu quả thi hành án.

Trong bối cảnh yêu cầu cải cách tư pháp ngày càng cao, việc đổi mới, nâng cao chất lượng công tác dân vận trong hệ thống THADS không chỉ là yêu cầu nhiệm vụ mà còn là giải pháp quan trọng để xây dựng hình ảnh ngành THADS chuyên nghiệp, nhân văn, vì Nhân dân phục vụ.

Thực tế tại nhiều địa phương đã cho thấy, có những vụ việc thi hành án kéo dài nhiều năm, đương sự chống đối hoặc không hợp tác; tuy nhiên nhờ sự kiên trì tuyên truyền, đối thoại, phối hợp với chính quyền cơ sở và các tổ chức đoàn thể, người phải thi hành án đã tự nguyện chấp hành, góp phần giải quyết dứt điểm vụ việc mà không phải áp dụng biện pháp cưỡng chế. Có những trường hợp chỉ bằng một cuộc gặp gỡ chân tình, một lời giải thích thấu đáo, cán bộ thi hành án đã tháo gỡ được tâm lý bức xúc, giúp đương sự hiểu đúng quy định pháp luật và đồng thuận thực hiện nghĩa vụ của mình.

Một trong những minh chứng rõ nét cho hiệu quả của công tác dân vận trong thi hành án dân sự chính tại Phòng THADS khu vực 2 – Nghệ An chính là việc vận động thành công các bên đương sự tự nguyện chấp hành án mà không cần áp dụng biện pháp cưỡng chế. Tính riêng trrong năm 2025 Phòng Thi hành án dân sự khu vực 2 đã thi hành xong 945 việc, trong đó có đến 942 việc (chiếm 99,6%) được thực hiện thông qua công tác dân vận, người dân sự nguyện chấp hành án, chỉ có 03 việc (0.4%) phải áp dung các biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế thi hành án.

Điển hình trong đó phải kể đến việc giải quyết thành công một vụ việc tranh chấp liên quan đến yêu cầu tháo dỡ tài sản trên đất giữa ông Nguyễn Văn Lệ và nhà thờ dòng họ Nguyễn Hữu do ông Nguyễn Văn Hiếu đại diện, tại xóm Hải Thịnh, xã Hải Lộc, tỉnh Nghệ An, theo Quyết định thi hành án số 4242/QĐ-THADS ngày 15 tháng 01 năm 2026 của Thi hành án dân sự tỉnh Nghệ An.

Đây là vụ việc có tính chất nhạy cảm bởi không chỉ liên quan đến quyền lợi tài sản mà còn gắn với yếu tố dòng họ, tình làng nghĩa xóm và dễ phát sinh mâu thuẫn gay gắt nếu xử lý thiếu thận trọng. Phía ông Nguyễn Văn Hiếu và dòng họ Nguyễn Hữu cho rằng phần tài sản được xây dựng từ lâu, liên quan đến khu vực nhà thờ họ nên không đồng tình với việc tháo dỡ; trong khi phía ông Nguyễn Văn Lệ kiên quyết yêu cầu thi hành đúng nội dung bản án để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình mình.

Trước diễn biến đó, Phòng THADS khu vực 2 đã xác định nếu chỉ áp dụng biện pháp hành chính cứng nhắc hoặc vội vàng tổ chức cưỡng chế sẽ rất dễ làm phát sinh mâu thuẫn, gây ảnh hưởng đến tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư và an ninh trật tự tại địa phương. Vì vậy, cơ quan THADS đã tập trung thực hiện tốt công tác dân vận ngay từ đầu quá trình tổ chức thi hành án. 

Hình ảnh Chấp hành viên phòng THADS khu vực 2 tổ chức vận động các thành viên dòng họ tự nguyện thi hành án

Chấp hành viên đã nhiều lần mời hai bên đương sự lên làm việc, trực tiếp đối thoại, giải thích cụ thể nội dung bản án, phân tích quyền và nghĩa vụ của các bên theo quy định pháp luật. Trong những buổi làm việc đầu tiên, không khí thường xuyên căng thẳng. Hai bên liên tục tranh luận, lời qua tiếng lại, thậm chí có thời điểm gay gắt do ai cũng cho rằng mình bị thiệt thòi và muốn bảo vệ quan điểm của mình đến cùng. Đặc biệt, phía đại diện dòng họ Nguyễn Hữu còn có tâm lý lo ngại việc tháo dỡ tài sản sẽ ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của dòng họ trước bà con địa phương nên chưa đồng thuận chấp hành.

Trước những khó khăn đó, chấp hành viên không nóng vội mà lựa chọn cách tiếp cận mềm dẻo, kiên trì vận động, lấy thuyết phục là chính. Ngoài việc giải thích quy định pháp luật, cán bộ thi hành án còn phân tích sâu về hậu quả pháp lý nếu không tự nguyện chấp hành án, đồng thời chia sẻ, động viên các bên giữ gìn tình cảm họ tộc, tránh để mâu thuẫn kéo dài gây ảnh hưởng đến đoàn kết trong nhân dân. Mỗi buổi làm việc không đơn thuần là công bố thủ tục thi hành án mà còn là quá trình lắng nghe tâm tư, tháo gỡ khúc mắc và tạo sự đồng thuận giữa các bên.

Bằng tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì và thái độ chuẩn mực của chấp hành viên, các bên đương sự dần thay đổi nhận thức. Từ chỗ căng thẳng, phản ứng gay gắt, hai bên đã bình tĩnh hơn, chịu lắng nghe và trao đổi trên tinh thần thiện chí. Sau nhiều lần được tuyên truyền, vận động và phân tích thấu tình đạt lý, ông Nguyễn Văn Hiếu cùng dòng họ Nguyễn Hữu đã đồng ý tự nguyện tháo dỡ toàn bộ phần tài sản trên đất lấn chiếm theo đúng nội dung bản án mà không cần cơ quan THADS phải áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Hình ảnh buổi làm việc giữa Phòng THADS khu vực 2 – Nghệ An và các bên đương sự vào ngày tiến hành tháo dỡ 

Ngày tiến hành tháo dỡ tài sản diễn ra trong sự tự nguyện của hai bên đương sự. Điều đáng ghi nhận là vụ việc kết thúc không bằng sự đối đầu căng thẳng mà bằng sự đồng thuận và chia sẻ. Sau khi hoàn tất việc thi hành án, hai bên đều bày tỏ sự hài lòng với cách làm việc khách quan, mềm dẻo của cơ quan THADS. Những tràng vỗ tay tại hiện trường không chỉ đánh dấu việc thi hành án thành công mà còn thể hiện sự ghi nhận của người dân đối với tinh thần trách nhiệm và công tác dân vận khéo léo của đội ngũ cán bộ thi hành án.

Video quay lại cảnh người dân reo hò, vui mừng sau khi cơ quan thi hành án kết thúc việc thi hành án

 Đặc thù của công tác THADS là thường xuyên tiếp xúc với những vụ việc mâu thuẫn đã kéo dài, những tranh chấp mà các bên đều mang tâm lý bức xúc, căng thẳng và cho rằng quyền lợi của mình bị ảnh hưởng. Vì vậy, người cán bộ thi hành án không chỉ cần vững vàng về chuyên môn nghiệp vụ mà còn phải có kỹ năng dân vận, kỹ năng đối thoại và sự kiên trì, mềm dẻo trong xử lý tình huống. Có những vụ việc, nếu chỉ căn cứ vào quy định pháp luật để yêu cầu chấp hành ngay thì rất dễ phát sinh chống đối; nhưng nếu biết lắng nghe, chia sẻ và giải thích hợp tình hợp lý thì người dân sẽ dần thay đổi nhận thức, từ đó tự nguyện thi hành án. Điều đó cho thấy công tác dân vận trong THADS chính là sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh của pháp luật và tính nhân văn trong thực thi công vụ.

Bên cạnh đó, việc phối hợp giữa cơ quan THADS với cấp ủy, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể cũng đóng vai trò hết sức quan trọng. Khi có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, công tác tuyên truyền, vận động sẽ đạt hiệu quả cao hơn, giúp người dân hiểu rằng việc thi hành án không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là nghĩa vụ tôn trọng pháp luật và bảo đảm tính nghiêm minh của các bản án, quyết định đã có hiệu lực.

Có thể khẳng định rằng, dân vận khéo chính là “chìa khóa” để nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự. Mỗi vụ việc được giải quyết bằng sự đồng thuận, tự nguyện chấp hành không chỉ giảm áp lực cưỡng chế, tiết kiệm thời gian và kinh phí cho Nhà nước mà còn thể hiện rõ bản lĩnh, trách nhiệm và tinh thần “vì Nhân dân phục vụ” của đội ngũ cán bộ THADS. Đây cũng là một trong những giá trị truyền thống tốt đẹp mà ngành Thi hành án dân sự đang tiếp tục phát huy trên chặng đường xây dựng và trưởng thành suốt gần 80 năm qua.

                                   Nguyễn Thị Lê Dung – Phòng THADS khu vực 2, Nghệ An