Bản lĩnh tuổi trẻ Thi hành án dân sự trên “ma trận” tư tưởng số

21 giờ đêm, khi phòng làm việc đã tắt đèn, nhóm Zalo “Đoàn Thanh niên” vẫn xuất hiện những thông báo mới. Dòng tin nhắn ngắn gọn, kèm theo cảnh báo về một bài viết đang lan nhanh trên mạng xã hội, nhanh chóng thu hút sự chú ý của các đoàn viên. Trước đó không lâu, trong lúc lướt mạng xã hội như một thói quen hằng ngày, Nguyễn Thị Liên - Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Thi hành án dân sự tỉnh Hà Tĩnh bắt gặp một bài viết có hình thức khá chỉn chu, dẫn nguồn tưởng như đáng tin cậy, thậm chí mang dáng dấp của thông tin chính thống. Nhưng càng đọc kỹ, cô càng giật mình nhận ra giữa mạch nội dung chính thống đó đã bị cài cắm một đoạn ngắn mang tính suy diễn, xuyên tạc, đủ tinh vi để làm lệch hướng nhận thức của người đọc.

Trong khi phần bình luận bên dưới đang dần “nóng” lên bởi những ý kiến tranh luận trái chiều, những biểu tượng cảm xúc và hàng loạt lượt chia sẻ nối tiếp nhau, Liên không chọn cách lao vào “gõ phím” tranh cãi như nhiều người vẫn làm. Cô lùi lại một nhịp, tìm kiếm các nguồn chính thống kiểm chứng thông tin, đối chiếu, rà soát căn cứ pháp lý, rồi tổng hợp dữ liệu với những luận điểm chi tiết kèm theo văn bản chính thống để gửi đến kênh hỗ trợ của nền tảng mạng xã hội. Sau đó, cô mới soạn nội dung cảnh báo, gửi vào nhóm Zalo của Đoàn Thanh niên và đăng lên trang facebook chính thức của đơn vị.

Từ một thông báo xuất hiện vào cuối ngày, câu chuyện của Liên cho thấy một thực tế: Trên không gian mạng, bản lĩnh không nằm ở những phản ứng ồn ào, mà nằm ở sự tỉnh táo, kỹ năng số để xử lý vấn đề và trách nhiệm của tuổi trẻ trước những “ma trận” tư tưởng đầy cạm bẫy.

Khi công nghệ và thuật toán trở thành "công cụ" bẻ lái dư luận

Thủ đoạn cài cắm câu chữ mà Nguyễn Thị Liên bắt gặp thực chất mới chỉ là phần nổi của một tảng băng chìm. Trong “ma trận” tư tưởng số hiện nay, những luận điệu sai trái không còn bộc lộ một cách thô ráp hay lộ liễu. Chúng thay đổi cách thức, thủ đoạn hàng ngày và khoác lên mình lớp áo “phản biện xã hội” đầy tinh vi.

Các đối tượng chống phá không còn chọn cách công kích trực diện. Thay vào đó, chúng tự xưng là người “nói sự thật”, mượn danh nghĩa góp ý để gieo rắc sự nghi ngờ, làm méo mó nhận thức về bản chất chế độ một cách âm thầm nhưng quyết liệt. Công thức chung là xây dựng nội dung sao chép lại từ những trang thông tin chính thống, trang báo uy tín, rồi khéo léo cài cắm một lượng nhỏ thông tin xuyên tạc vào giữa hoặc cuối bài. Với những người đọc có thói quen lướt nhanh, đặc biệt là thế hệ trẻ, cái “đúng” bề ngoài rất dễ trở thành tấm bình phong hoàn hảo che đậy cho những ý đồ đen tối đã được tính toán kỹ lưỡng.

Thủ đoạn này càng trở nên nguy hiểm khi các đối tượng chống phá, xuyên tạc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Sự xuất hiện của các thế hệ tin giả sử dụng công nghệ (Deepfake) để sao chép khuôn mặt, khẩu hình và giả mạo giọng nói các đồng chí lãnh đạo cấp cao đã tạo nên những cú lừa nhìn qua rất chân thực. Dưới vỏ bọc “trung lập”, “thông tin nội bộ” hay “góc nhìn đa chiều”, những sản phẩm này đánh thẳng vào tâm lý tò mò, đẩy người xem vào cái bẫy “mắt thấy, tai nghe”, làm xói mòn niềm tin từ bên trong. Chỉ một đoạn clip ngắn bị cắt rời ngữ cảnh cũng đủ để khiến người thiếu cảnh giác hình thành kết luận sai lệch.

“Những thông tin sai lệch và video, hình ảnh cắt ghép bằng trí tuệ nhân tạo (AI) đòi hỏi người dùng mạng xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ, phải luôn tỉnh táo để không sập bẫy "mắt thấy, tai nghe"

Để tối ưu hóa sức công phá, các đối tượng này còn vận hành cả một hệ sinh thái “tương tác ảo” được tổ chức bài bản. Thực tế cho thấy, nhiều trang mạng được xây dựng rất bài bản: chúng đăng tin chính thống suốt thời gian dài để tạo uy tín, thậm chí mua lại các trang có sẵn “tích xanh” để tạo vỏ bọc chuyên nghiệp. Nhưng đến những dịp nhạy cảm, chúng bất ngờ “bẻ lái” nội dung, tung ra những suy diễn tiêu cực để chiếm lĩnh “nhận thức ban đầu” của dư luận. Một bài viết xấu độc không bao giờ đứng đơn độc; nó luôn đi cùng nhiều tài khoản ảo (nick clone) đóng vai đủ mọi thành phần xã hội để tạo ra hiệu ứng “đa số giả”. Điều này khiến người đọc lầm tưởng rằng đó là ý kiến chung của cộng đồng, từ đó bị kéo lệch nhận thức theo kịch bản có sẵn. Chúng thường chọn tấn công vào các thời điểm nhạy cảm, các dịp lễ lớn, hay khi Đảng và Nhà nước triển khai các chủ trương quan trọng. Mục tiêu là chiếm lĩnh “nhận thức ban đầu”, tạo ra định kiến tiêu cực trước khi thông tin chính thống kịp lan tỏa.

Tuy nhiên, Công cụ thực sự mà các đối tượng này lợi dụng chính là cơ chế vận hành của các nền tảng mạng xã hội: Thuật toán tương tác. Mạng xã hội vốn không có cảm xúc, nó chỉ ưu tiên những gì gây tranh cãi và kích thích cảm xúc mạnh để kéo dài thời gian người dùng ở lại. Những kẻ phát tán tin giả hiểu rất rõ: chúng không cần tất cả mọi người phải tin, chúng chỉ cần sự phản ứng. Một biểu tượng phẫn nộ; một bình giải thích, phản bác quản điểm xuyên tạc, sai trái; hay một lượt chia sẻ kèm lời cảnh báo... tất cả đều được thuật toán ghi nhận là "tương tác cao". Vô tình, nhiều người vì nôn nóng bảo vệ lẽ phải mà sập bẫy, vô tình cung cấp “nhiên liệu” để thuật toán đẩy bài viết độc hại đi xa hơn, tiếp cận hàng vạn người khác.

Chính vì thế, cách xử lý của Nguyễn Thị Liên đêm hôm đó không đơn thuần là một phản ứng cá nhân, mà là sự thay đổi tư duy đấu tranh của tuổi trẻ trong thời đại mới. Cô hiểu rằng tham gia đối đầu trực diện dưới phần bình luận chính là giúp đối tượng xấu đạt mục tiêu lan truyền. Việc gửi báo cáo (report) kèm căn cứ, văn bản chính thống là một bước đi chiến thuật. Liên hiểu rõ luật chơi: Nếu chỉ ấn nút báo cáo thông thường là không đủ để Nền tảng mạng xã hội xử lý vấn đề. Nhưng nếu đưa ra được những căn cứ rõ ràng, giải thích xác đáng với bộ phận hỗ trợ nền tảng, sức nặng của yêu cầu sẽ hoàn toàn khác. Thay vì sa đà vào cuộc cãi vã vô thưởng vô phạt, cô dùng chính “luật chơi” của các nền tảng mạng xã hội để xóa bỏ hoàn toàn nội dung vi phạm, thậm chí vô hiệu hóa vĩnh viễn những trang phát tán độc hại.

Đó chính là chân dung của một “thế hệ nhân lực số” ngành Thi hành án dân sự: Không dùng sự nóng nảy để đối đầu với cái sai, mà dùng trí tuệ và công nghệ để chặt đứt nguồn lây lan ngay từ khi nó mới nhen nhóm.

Trang bị kỹ năng số để “đọc vị” thuật toán mạng xã hội

Cách xử lý của Nguyễn Thị Liên không phải là trường hợp hiếm gặp, mà đang trở thành kỹ năng chung của tuổi trẻ ngành Thi hành án dân sự. Thực tiễn cho thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngày nay không chỉ là những khẩu hiệu hay những bài lý luận chính trị, mà bắt đầu từ những việc nhỏ, những thói quen lướt mạng xã hội mỗi ngày. Đó là một cú click chuột cẩn trọng, một sự hoài nghi cần thiết trước tin giật gân, hay việc kiên quyết không bấm “like”, "chia sẻ" (share) khi chưa rõ nguồn gốc.

Nhận thức rõ tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị, tuổi trẻ Thi hành án dân sự xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng là nhiệm vụ thực tiễn, đòi hỏi kiến thức nền tảng vững chắc. Quá trình này bám sát phương châm kết hợp giữa "xây" và "chống"; trong đó "xây" là cơ bản, chiến lược, lâu dài, "chống" là quyết liệt, cấp bách. Việc mỗi đoàn viên chủ động trang bị kỹ năng nhận diện, ngăn chặn tin giả và lan tỏa thông tin chính thống chính là bước đầu tiên thực hiện nhiệm vụ "xây" từ cơ sở, trực tiếp góp phần làm trong sạch môi trường thông tin.

Qua những buổi sinh hoạt chuyên đề, toạ đàm, tập huấn, Thanh niên ngày nay đã hình thành một phản xạ tự nhiên trên môi trường số. Khi gặp một bài viết kích động, bóp méo sự thật, phản xạ đầu tiên của cán bộ trẻ không phải là bức xúc lao vào tranh cãi hay nôn nóng lan truyền, mà là bình tĩnh hoài nghi và tìm đến các văn bản, nguồn tin chính thống để đối chiếu.

Để biến phản xạ này thành kỹ năng thực chiến, các buổi sinh hoạt của Đoàn Thanh niên Thi hành án dân sự tỉnh Hà Tĩnh đã được lồng ghép thành những lớp "bình dân học vụ số" cực kỳ thiết thực. Tại đây, đoàn viên được hướng dẫn trực tiếp cách lật tẩy tin giả qua những thao tác cụ thể. Chỉ cần kiểm tra "Tính minh bạch của Trang", người dùng có thể phát hiện một trang mạng tự xưng là "Tin tức Việt Nam" nhưng thực chất lại do các quản trị viên ở nước ngoài điều hành, hay một trang chuyên về pháp luật nhưng thực chất mới được đổi tên từ trang bán hàng online. Tương tự, bằng cách xem thời gian lập tài khoản hay lịch sử ảnh đại diện, các bạn trẻ có thể bóc trần những mạng lưới "nick ảo" đang được chạy bằng phần mềm tự động để tạo bẫy tâm lý đám đông. Ngay cả chiêu trò mua lại các trang có sẵn "tích xanh" rồi đổi tên để mạo danh cơ quan nhà nước cũng được mang ra phân tích, giúp mọi người nâng cao cảnh giác.

Cục quản lý Thi hành án dân sự phối hợp Công ty FPT tập huấn “Nền tảng số trong lĩnh vực Thi hành án dân sự”

Đánh giá về giải pháp thực tiễn này, tại tọa đàm "Tuổi trẻ THADS Hà Tĩnh chuyển đổi số toàn diện", đồng chí Nguyễn Trần Kiên – Bí thư Đoàn Thanh niên Thi hành án dân sự Hà Tĩnh nhấn mạnh: “Trong bối cảnh hiện nay, bản lĩnh chính trị vững vàng là điều kiện cần, năng lực số là điều kiện đủ để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Tuổi trẻ phải chủ động trang bị kỹ năng số, hiểu rõ thuật toán và luật chơi của các nền tảng mạng xã hội. Khi làm chủ được kỹ năng nhận diện tài khoản ảo, truy vết trang giả mạo hay lật tẩy các video do AI tạo ra, chúng ta mới có thể đấu tranh hiệu quả với những thủ đoạn, âm mưu xuyên tạc của các đối tượng thù địch".

Khi mỗi người trẻ được trang bị đầy đủ kiến thức số, chiếc điện thoại trên tay họ không còn đơn thuần để giải trí, mà trở thành công cụ kiểm chứng sự thật, bảo vệ bản thân và cộng đồng trước những luồng thông tin sai lệch.

Dùng chuyên môn pháp lý làm công cụ "dân vận số"

Bản lĩnh của tuổi trẻ Thi hành án dân sự không chỉ dừng lại ở việc nhận diện thông tin mà còn nằm ở tư duy chủ động chuyển trạng thái từ “phòng ngự” sang “tấn công”, lấy "xây" để "chống", dùng cái đẹp để dẹp cái xấu. Không còn thụ động chờ đợi tin giả xuất hiện để đính chính, mỗi đoàn viên đã chọn cách chủ động chiếm lĩnh không gian số, biến mỗi tài khoản cá nhân thành một cột mốc chủ quyền thông tin vững chắc.

Thấm nhuần tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công", trong cuộc chiến này, kiến thức chuyên môn pháp lý chính là "vũ khí" sắc bén nhất để thực hiện nghệ thuật "dân vận" trên môi trường số. Chia sẻ về cách xử lý linh hoạt của mình, đồng chí Phạm Thị Cẩm Hà, một Đoàn viên trẻ cho biết:

“Các đối tượng xấu bây giờ rất tinh vi, như thời điểm Luật Thi hành án dân sự năm 2025 mới ban hành, hay đề xuất tội danh mới cho Chấp hành viên để rêu rao về ‘thanh trừng nội bộ’. Khi thấy người thân, bạn bè vô tình tương tác với những bài đăng độc hại này, tôi không chọn cách đôi co công khai. Thay vào đó, tôi báo cáo vi phạm với nền tảng và chủ động nhắn tin riêng cho từng người. Tôi dùng chính kiến thức chuyên môn để phân tích rằng những quy định mới thực chất là tấm khiên pháp lý bảo vệ người dân và cán bộ thanh liêm. Khi hiểu ra bản chất vấn đề, mọi người đều tự giác gỡ bài ngay, nhiều người còn trở thành những tuyên truyền viên tích cực cho ngành.”

Sự chủ động của những cá nhân như Cẩm Hà đã tạo nên một mạng lưới phản ứng nhanh trong toàn đơn vị. Các nhóm Zalo “Đoàn Thanh niên”, “Cơ quan”, Facebook và trang thông tin điện tử đơn vị không chỉ là nơi trao đổi công việc mà đã trở thành hệ thống cảnh báo sớm. Mỗi khi xuất hiện một luồng thông tin xấu độc hay một thủ đoạn lừa đảo mới, những tin nhắn cảnh báo kịp thời được gửi đi, giúp cán bộ, chiến sĩ không bị bất ngờ trước các “cơn bão” dư luận.

Thực hiện nguyên tắc "lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực", các đoàn viên hình thành thói quen theo dõi và lan tỏa nội dung từ các "địa chỉ đỏ" uy tín. Những bài viết định hướng chính sách từ trang Facebook “Thông tin Chính phủ”, Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp hay Công an tỉnh được chia sẻ thường xuyên, tạo thành một mạng lưới thông tin chính thống vững chãi. Đặc biệt, chuyên mục “Chuyện nghề thi hành án dân sự” với những lát cắt chân thực về sự nhẫn nại trong hòa giải, những chuyến băng rừng xác minh điều kiện thi hành án “thấu tình đạt lý” đã chạm đến cảm xúc của cộng đồng, giúp nhân dân thêm thấu cảm với đặc thù công việc của ngành.

Không chỉ dừng lại trên màn hình điện thoại, bản lĩnh số của tuổi trẻ Thi hành án dân sự còn được hiện thực hóa qua những hành động đời thường. Trong những buổi làm việc trực tiếp với đương sự, bên cạnh việc giải thích quyền và nghĩa vụ pháp lý, các cán bộ trẻ đã khéo léo lồng ghép việc tuyên truyền, hướng dẫn người dân cách nhận diện các trang giả mạo cơ quan nhà nước, nhận biết các nội dung cắt ghép bằng công nghệ Deepfake tinh vi. Từ bàn làm việc đến những cuộc trò chuyện với hàng xóm, người thân, các bạn trẻ đã kiên trì hướng dẫn cách để bóc trần những cái bẫy tâm lý đám đông.

Công tác "dân vận số" được cán bộ trẻ khéo léo lồng ghép trong quá trình tiếp xúc đương sự, giúp người dân nâng cao cảnh giác trước các cạm bẫy thông tin.

Khi "thế trận lòng dân" trên không gian mạng được củng cố vững chắc từ những hành động nhỏ nhất, không gian mạng sẽ không còn “đất diễn” cho những ý đồ đen tối. Việc phủ kín môi trường số bằng những giá trị tích cực và sự tỉnh táo chính là cách tuổi trẻ Thi hành án dân sự bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng: Không chỉ bằng lý luận, mà bằng thực tiễn, bằng tri thức, kỹ năng và trách nhiệm với cộng đồng trong kỷ nguyên số.

Ánh đèn tại các phòng làm việc của cơ quan Thi hành án dân sự có thể tắt khi đêm muộn, nhưng trên không gian mạng, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của những cán bộ trẻ vẫn chưa bao giờ ngơi nghỉ. Những hành động thực tiễn đã minh chứng cho một chân lý: Trong thời đại số, để chiến thắng trên mặt trận thông tin, người cán bộ trẻ phải biết dùng tư duy pháp lý và năng lực công nghệ để làm chủ thế trận, thay vì sa đà vào những bẫy cảm xúc vô hình.

Cuộc đối đầu với các thế lực thù địch trên mặt trận tư tưởng sẽ còn tiếp diễn với những thủ đoạn ngày càng tinh vi và khó lường hơn. Thế nhưng, khi thế hệ trẻ đã được trang bị đầy đủ "hệ miễn dịch" số, biết dùng kiến thức, kỹ năng số làm điểm tựa và nghệ thuật dân vận khéo để thuyết phục, mỗi thao tác trên không gian mạng giờ đây đã trở thành một chốt chặn bảo vệ an toàn thông tin, mỗi bài viết tích cực là một viên gạch xây dựng niềm tin vào Đảng và Nhà nước.

Bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa sự kiên định của bản lĩnh chính trị và sự nhạy bén của tư duy công nghệ, tuổi trẻ Thi hành án dân sự đang viết tiếp truyền thống của ngành bằng ngôn ngữ của thời đại số. Ở đó, chiếc điện thoại thông minh không chỉ để kết nối, mà đã thực sự trở thành công cụ kiểm chứng sự thật, bảo vệ cộng đồng, khẳng định bản lĩnh người cán bộ Thi hành án dân sự vững vàng trên không gian ảo. 

Đ/c Nguyễn Trần Kiên - Đoàn Thanh niên Thi hành án dân sự tỉnh Hà Tĩnh