Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng: 80 năm Thi hành án dân sự: chặng đường vẻ vang và tầm nhìn trong kỷ nguyên phát triển mới

80 năm khẳng định vị thế và tầm vóc

- Thưa Bộ trưởng, nhìn lại chặng đường 80 năm, theo Bộ trưởng, những đóng góp nổi bật nhất của hệ thống Thi hành án dân sự đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước là gì?

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng:

Có thể nói, thi hành án dân sự (THADS) là một trong những “thước đo” quan trọng đối với niềm tin của người dân vào công lý. Bởi lẽ, một bản án dù công minh đến đâu cũng khó phát huy đầy đủ ý nghĩa nếu không được thực thi nghiêm túc trên thực tế, trong khi hệ thống THADS chính là cơ quan được giao trọng trách chuyển hoá các phán quyết đó thành hiện thực. Trải qua hành trình 80 năm đầy tự hào, toàn hệ thống đã không ngừng nỗ lực, đổi mới để hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao với nhiều dấu ấn đậm nét trên 04 phương diện lớn.

Đồng chí Hoàng Thanh Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp

Trước hết, cùng với quá trình củng cố, kiện toàn tổ chức, thể chế về THADS ngày càng hoàn thiện, góp phần quan trọng vào việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Ngay từ những ngày đầu độc lập, tinh thần bảo vệ công lý đã được kết tinh trong Sắc lệnh số 130 do Quyền Chủ tịch nước Huỳnh Thúc Kháng ký ngày 19/7/1946. Đây là văn bản pháp lý đầu tiên đặt nền móng cho hệ thống THADS, quy định rõ ràng về thẩm quyền và thể thức thi hành các bản án. Trải qua thời gian, thể chế và bộ máy ngày càng được hoàn thiện, từng bước chuyên nghiệp hóa, trong đó chức danh Chấp hành viên chính thức được pháp luật quy định từ năm 1972 đến nay là chức danh tư pháp trong lĩnh vực THADS.

Bước ngoặt lịch sử đến vào năm 1993, khi công tác THADS được tách khỏi hệ thống Tòa án để hình thành hệ thống các cơ quan chuyên trách THADS thuộc Bộ Tư pháp. Bước thay đổi về tổ chức này không chỉ đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp mà còn mở đầu cho quá trình hoàn thiện có tính “căn cơ” của hệ thống pháp luật về THADS với việc ban hành các Pháp lệnh năm 1993, 2004 đến ‘cột mốc’ Luật THADS năm 2008 - đạo luật chuyên ngành đầu tiên khẳng định vị thế của hoạt động THADS.

Kế thừa thành tựu lập pháp qua các giai đoạn phát triển, Luật THADS được Quốc hội thông qua năm 2025 đã tạo lập bước phát triển mới về thể chế THADS, thiết lập hành lang pháp lý toàn diện, tương thích với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và chuyển đổi số quốc gia. Thông qua việc tối ưu hóa quy trình thi hành án và đổi mới mạnh mẽ trình tự, thủ tục theo hướng số hóa, đạo luật mới đã giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí tuân thủ cho xã hội. Những nỗ lực bền bỉ ấy đang kiến tạo một nền THADS công khai, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, bảo đảm quyền tiếp cận công lý ngày càng thuận tiện, hiệu quả và thực chất hơn.

Thứ hai, kết quả công tác THADS góp phần khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội.

Những năm gần đây, số tiền phải thi hành ngày càng lớn, nhiều vụ việc liên quan đến tín dụng ngân hàng, kinh doanh thương mại, các dự án đầu tư được hệ thống THADS tập trung tổ chức thi hành. Hệ thống THADS luôn hoàn thành đạt và vượt các chỉ tiêu được giao, đặc biệt là hai chỉ tiêu chính về việc và về tiền.

Giai đoạn 2020-2025, các cơ quan THADS đã giải quyết xong gần 3,4 triệu việc, tăng gần 90 nghìn việc (2,73%) so với giai đoạn 2014-2019; thu được hơn 581 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 387 nghìn tỷ đồng (gần 200%) so với giai đoạn trước. Đáng chú ý, trong năm 2025 - thời điểm toàn hệ thống THADS thực hiện cuộc “cách mạng” sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy với đầy thách thức - kết quả vẫn duy trì đà tăng đầy ấn tượng, với gần 577 nghìn việc được thi hành, đạt tỷ lệ trên 45%; hơn 150 nghìn tỷ đồng được thu hồi, đạt tỷ lệ gần 57%. Đây không chỉ là thành quả về mặt cơ học, mà là kết quả của quá trình chuyển đổi về “chất” của cả hệ thống sau quá trình hoàn thiện thể chế, đổi mới tổ chức và nâng cao bản lĩnh, chất lượng đội ngũ cán bộ. Kết quả này không chỉ bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và người dân, mà còn góp phần giải phóng nguồn lực phục vụ yêu cầu phát triển đất nước, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội

Đặc biệt, kết quả THADS trong các vụ án tham nhũng, kinh tế đã đóng góp quan trọng vào công cuộc phòng, chống tham nhũng, nhất là sau khi Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW. Giai đoạn 2020-2025, đã thi hành xong hơn 26 nghìn việc tương ứng với trên 105 nghìn tỷ đồng, tăng trên 77 nghìn tỷ đồng (73%) so với giai đoạn trước, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tham nhũng, củng cố niềm tin của xã hội vào tính nghiêm minh của pháp luật.

Thứ ba, hệ thống THADS đã có bước phát triển đột phá về ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, góp phần kiến tạo nền hành chính phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo giá trị.

Song song với việc hoàn thiện thể chế, công tác THADS những năm gần đây ngày càng hướng mạnh vào phục vụ người dân và doanh nghiệp thông qua nhiều giải pháp, nhất là chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ. Mới đây, Bộ Tư pháp đã ra mắt Nền tảng số THADS, hình thành quy trình thi hành án toàn trình trên môi trường số. Nền tảng đã được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nhờ đó, người dân có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ trên môi trường số, nhận thông báo về thi hành án qua VNeID một cách minh bạch, thuận tiện, không phụ thuộc địa giới hành chính.

Tính đến nay, hệ thống THADS đã ban hành hơn 500 nghìn quyết định thi hành án, quản lý hơn 1 triệu hồ sơ thi hành án trên nền tảng số; trên 25 nghìn văn bản, quyết định, biên lai điện tử đã được gửi tới công dân qua VNeID; đã phát hành trên 01 triệu biên lai điện tử tương ứng với số tiền thực thu gần 49 nghìn tỷ đồng. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về mặt kỹ thuật, mà là nỗ lực thực chất của hệ thống THADS để vừa đổi mới, tối ưu hóa phương thức hoạt động, vừa tạo thuận lợi, giảm thời gian và chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp.

Thứ tư, hệ thống THADS được tập trung xây dựng theo hướng hiện đại, tinh gọn và hiệu quả.

Sau 80 năm hình thành và phát triển, đặc biệt sau cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn bộ máy từ ngày 01/7/2025, hệ thống THADS đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với quy mô tinh gọn hơn nhưng năng lực quản trị, điều hành và tổ chức thi hành án được nâng cao hơn. Theo đó, từ 63 Cục THADS được tổ chức lại thành 34 cơ quan THADS cấp tỉnh, gần 700 Chi cục được sắp xếp thành 355 Phòng THADS khu vực, tạo nên một hệ thống quản lý tập trung, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao tính thống nhất trong chỉ đạo, điều hành.

Qua kết quả một năm vận hành mô hình mới cho thấy chủ trương sắp xếp là hoàn toàn đúng đắn và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Dù phải đối mặt với nhiều khó khăn như thiếu hụt biên chế, địa bàn quản lý mở rộng, khối lượng việc và tiền phải thi hành tiếp tục tăng cao, hệ thống THADS vẫn duy trì hoạt động ổn định, không để gián đoạn công việc, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Đến tháng 7/2026, hệ thống đã cơ bản kiện toàn đội ngũ lãnh đạo, quản lý; chất lượng đội ngũ công chức được nâng lên thông qua rà soát, sắp xếp theo vị trí việc làm và yêu cầu nhiệm vụ mới.

Tính đến nay, cả nước có 3.246 chấp hành viên, 698 thẩm tra viên, 984 thư ký thi hành án. Đội ngũ công chức THADS thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ với nội dung và hình thức đa dạng, gắn với tiêu chuẩn chức danh, yêu cầu vị trí việc làm.

Điểm nổi bật phản ánh sự trưởng thành của hệ thống không chỉ nằm ở việc tinh gọn tổ chức bộ máy, mà còn ở sự thay đổi tư duy quản trị. Thay vì vận hành theo phương thức hành chính truyền thống, hệ thống THADS đã và đang chuyển mạnh sang quản trị dựa trên dữ liệu, với sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ, lấy hiệu quả công việc và sự hài lòng của người dân làm thước đo.

Thi hành án dân sự trước ngưỡng cửa kỷ nguyên mới: “vận hội lớn, thách thức cao”

- Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy tổ chức, chuyển đổi số và chất lượng phục vụ. Theo Bộ trưởng, hệ thống THADS đang đứng trước những thời cơ và thách thức mang tính bước ngoặt nào?

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng:

Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã xác định hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính “đột phá của đột phá” để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Đây không chỉ là mệnh lệnh mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với năng lực thực thi pháp luật của toàn hệ thống THADS.

Tôi cho rằng, chưa bao giờ hệ thống THADS hội tụ được nhiều vận hội phát triển như lúc này. Chúng ta có “sức bật cộng hưởng” từ chủ trương lớn của Đảng, bệ phóng pháp lý vững chắc từ Luật THADS năm 2025, cùng xung lực mạnh mẽ từ cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy và tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Đây là động lực mạnh mẽ để hệ thống THADS chuyển mạnh từ mô hình quản lý truyền thống sang nền hành chính tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Đi cùng với đó là những thách thức không hề nhỏ. Áp lực lớn từ khối lượng việc và giá trị tài sản phải thi hành tiếp tục tăng nhanh; nhiều vụ việc liên quan đến tín dụng ngân hàng, kinh doanh thương mại, phá sản doanh nghiệp, đầu tư, tài chính có tính chất ngày càng phức tạp. Các vụ án kinh tế, tham nhũng có giá trị đặc biệt lớn, liên quan đến nhiều địa phương, nhiều loại tài sản, nhiều chủ thể khác nhau cũng đặt ra yêu cầu rất cao đối với bản lĩnh và năng lực thực thi của hệ thống THADS.

Bên cạnh đó, việc vận hành mô hình tổ chức tinh gọn theo tinh thần cải cách đòi hỏi hệ thống THADS phải “tuyệt đối thông suốt”, không được phép đứt gãy làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Một thách thức lớn khác chính là cuộc cách mạng số. Chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mà còn là sự chuyển biến về nhận thức, tác phong và văn hóa công vụ. Đội ngũ cán bộ THADS buộc phải làm mới mình, nhanh chóng thích nghi với môi trường quản trị hiện đại, sẵn sàng chủ động đổi mới để trở thành nhân tố quyết định đưa hệ thống phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Định hướng phát triển THADS trong kỷ nguyên mới

- Trong bối cảnh đó, theo Bộ trưởng, đâu sẽ là những định hướng trọng tâm để xây dựng hệ thống THADS hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong những năm tới?

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng:

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với hệ thống THADS không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu hằng năm mà còn phải tạo dựng được nền tảng phát triển bền vững, hiện đại, phù hợp với yêu cầu quản trị quốc gia trong kỷ nguyên số. Theo đó, hệ thống THADS cần tập trung thực hiện tốt 04 định hướng lớn sau đây:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện và triển khai đồng bộ thể chế về THADS, thi hành án hành chính theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, bảo đảm pháp luật về thi hành án thực sự là công cụ hữu hiệu bảo vệ quyền con người, quyền công dân, quyền sở hữu tài sản và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.

Quyết liệt triển khai thi hành có hiệu quả Luật THADS năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Những quy định mới, căn cơ của Luật phải đi vào thực tiễn, thực sự phát huy được ý nghĩa, mục tiêu đã đặt ra khi xây dựng thể chế.

Thứ hai, phấn đấu hoàn thành và hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao, tập trung nâng cao chất lượng tổ chức thi hành các bản án, quyết định của Tòa án, đặc biệt là các vụ việc về tín dụng ngân hàng, các vụ án kinh tế, tham nhũng, những vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương và các Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo. Đồng thời, tổ chức thực hiện đầy đủ các nội dung liên quan đến công tác quản lý nhà nước về thi hành án hành chính trên phạm vi cả nước.

Thứ ba, tăng cường công khai, minh bạch, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quá trình tổ chức thi hành án, lấy hiệu quả thực thi pháp luật và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hoạt động. Hoàn thiện và phát triển Nền tảng số THADS, bảo đảm hệ thống vận hành thông suốt, dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” sẵn sàng chia sẻ và kết nối đồng bộ với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, từng bước hình thành hệ thống dữ liệu tổng thể, đồng bộ phục vụ quản lý nhà nước và hoạt động tư pháp.

Thứ tư, tiếp tục rà soát, hoàn thiện tổ chức bộ máy hệ thống THADS, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; tiếp tục hoàn thiện và vận hành hiệu quả mô hình tổ chức hệ thống THADS một cấp ở địa phương.

Đồng thời, siết chặt kỷ luật kỷ cương hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng xây dựng đội ngũ công chức thi hành án vững vàng về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tinh thông nghiệp vụ, có tư duy đổi mới, năng lực thích ứng với môi trường làm việc số cũng như phương thức quản trị hiện đại; lấy trách nhiệm cá nhân và kết quả thực thi nhiệm vụ được giao làm thước đo đánh giá cán bộ.

Phát huy truyền thống vẻ vang 80 năm xây dựng và phát triển, tôi tin tưởng Hệ thống THADS tiếp tục đổi mới, chuyên nghiệp, hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; quyết tâm hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cùng dân tộc vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

- Trân trọng cám ơn Bộ trưởng!

Sưu tầm