Quy định 19-QĐ/TW: "Điểm tựa tư tưởng" vững chắc trong cải cách bộ máy và đổi mới công tác thi hành án dân sự

1. Thực tiễn bối cảnh mới: Công tác tư tưởng phải đi trước mô hình tổ chức

Năm 2026, hệ thống THADS toàn quốc bước vào một giai đoạn mang tính bước ngoặt dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng và quản lý của Nhà nước, đối mặt với những thử thách rất đặc thù:

Áp lực từ việc tinh gọn tổ chức bộ máy: Thực hiện Kết luận số 162-KL/TW của Bộ Chính trị, hệ thống THADS chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình vận hành thông suốt 34 Cục THADS cấp tỉnh và 355 Phòng THADS khu vực gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Sự thay đổi này tác động lớn đến tư tưởng cán bộ khi điều động nhân sự về Phòng Thi hành án khu vực, thay đổi địa bàn tác nghiệp tại các xã.

Yêu cầu khắt khen của thể chế mới: Việc triển khai Luật THADS (sửa đổi) năm 2025 đòi hỏi cán bộ phải thay đổi tư duy quản lý, nắm chắc thẩm quyền và địa bàn để bảo đảm tính liên tục, không cắt khúc.

Sự chuyển dịch sang kỷ nguyên số: Yêu cầu thông báo thi hành án qua ứng dụng VNeID, chi trả tiền tự động và tự động hóa phân chia tiền cho many bị hại trong các đại án đòi hỏi tư duy công vụ phải minh bạch, tuyệt đối không gây phiền hà cho nhân dân.

Áp lực từ sự xung đột lợi ích gay gắt: Việc xử lý tài sản đấu giá, thu hồi nợ xấu ngân hàng hay kê biên trong các đại án tham nhũng, kinh tế là môi trường vô cùng nhạy cảm. Cán bộ luôn đối mặt với nguy cơ bị mua chuộc, lôi kéo của chủ nghĩa cá nhân, sa ngã trước những "bẫy" lợi ích vật chất khổng lồ, hoặc ngược lại là bị chống đối, đe dọa, vu khống từ các đối tượng thi hành án.

Nếu không có Quy định 19-QĐ/TW để định hình nhận thức, làm thông suốt tư tưởng từ cấp chiến lược đến từng Chấp hành viên tại các Phòng khu vực, bộ máy mới rất dễ rơi vào trạng thái lúng túng hoặc vận hành hình thức.

2. Cụ thể hóa Quy định 19-QĐ/TW vào trách nhiệm của hệ thống THADS

Để Quy định 19-QĐ/TW không dừng lại ở khẩu hiệu, tinh thần chính trị, tư tưởng phải được lượng hóa bằng trách nhiệm cụ thể của từng cấp ủy và cơ quan chuyên trách theo đúng tinh thần "Xây" đi đôi với "Chống", cụ thể:

(1) Đảng ủy Cục Quản lý THADS: Lãnh đạo quản lý ngành, siết chặt kỷ cương từ sớm, từ xa

Thông suốt về mặt thể chế và tổ chức: Đảng ủy Cục Quản lý THADS coi việc quán triệt Luật THADS năm 2025 và Kết luận 162-KL/TW là nhiệm vụ tư tưởng hàng đầu. Công tác chính trị phải làm cho toàn hệ thống nhận thức rõ: việc tinh gọn bộ máy là để bố trí nhân sự tinh nhuệ cho cơ sở, bảo đảm vận hành thông suốt, không cắt khúc.

Kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tiêu cực trong các khâu nhạy cảm: Cục Quản lý THADS có trách nhiệm biến tinh thần Quy định 19-QĐ/TW thành các quy trình nghiệp vụ chuẩn hóa (xác minh tài sản, thẩm định giá, bán đấu giá tài sản), đặc biệt là các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương theo dõi. Thiết lập cơ chế kiểm tra đột xuất, kiểm tra chuyên đề tại các lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực để cán bộ "không thể, không dám" sa ngã.

Đổi mới tư duy bằng hạ tầng số: Việc triển khai thông báo qua VNeID và chi trả tự động chính là giải pháp công nghệ để thực hiện mục tiêu tư tưởng của Đảng: minh bạch hóa, hạn chế tiếp xúc tiền mặt, triệtêu cơ hội nhũng nhiễu nhân dân.

(2) Cơ quan THADS địa phương: Bản lĩnh nơi tuyến đầu, bám sát địa bàn cụm xã

Tại các Phòng THADS khu vực mới thành lập, mỗi chấp hành viên, thẩm tra viên, kiêm đảng viên phải giữ vững "trái tim nóng và cái đầu lạnh":

Tập trung tối đa nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ xác minh, áp dụng kịp thời các biện pháp phong tỏa, kê biên theo đúng thẩm quyền được Luật định nhằm chặn đứng hành vi tẩu tán tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế trên địa bàn cụm xã được phân công phụ trách.

Chủ động thực hiện "Dân vận khéo" thông qua việc ký kết biên bản phối hợp với UBND và Công an cấp xã để nắm chắc biến động tài sản, nơi cư trú của đương sự; kịp thời tuyên truyền, giải thích, đối thoại để người dân hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ, từ đó tự nguyện thi hành, giảm thiểu các điểm nóng khiếu kiện.

Bản lĩnh chính trị của Chấp hành viên còn thể hiện ở việc: khi phát hiện chính quyền cơ sở có dấu hiệu đùn đẩy, né tránh phối hợp, phải lập tức tổng hợp, báo cáo vượt cấp về Cục tỉnh để cơ quan Thường trực kịp thời tham mưu cho Ban Chỉ đạo THADS cấp tỉnh tháo gỡ, không tự ý thỏa hiệp hay buông xuôi vụ việc.

3. Khơi thông điểm nghẽn phối hợp liên ngành – Điểm giao thoa tư tưởng giữa THADS, hệ thống tín dụng và khối nội chính

Quy định số 19-QĐ/TW đã chỉ rõ: Công tác chính trị, tư tưởng phải bám sát và phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ lợi ích quốc gia. Thước đo bản lĩnh và hiệu quả của hệ thống THADS chính là năng lực xử lý hai loại án phức tạp nhất: Án tín dụng, ngân hàng và Án tham nhũng, kinh tế.

Thống nhất nhận thức chính trị, đập tan tư duy cục bộ ngành: Tinh thần cụ thể hóa Đại hội XIV trong Quy định số 19-QĐ/TW yêu cầu các tổ chức đảng phải giáo dục cán bộ loại bỏ tư duy lợi ích cục bộ.

Đối với án tín dụng, ngân hàng: Khi Chấp hành viên THADS và cán bộ xử lý nợ ngân hàng cùng thống nhất nhận thức chính trị, hai bên sẽ phối hợp thực chất, đẩy nhanh tiến độ kê biên tài sản bảo đảm, giải phóng dòng vốn bị đóng băng, khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế.

Đối với án tham nhũng, kinh tế: Cấp ủy cơ quan THADS phải làm cho đảng viên hiểu rõ thu hồi tài sản tham nhũng là để củng cố niềm tin của Nhân dân vào chế độ. Sự phối hợp giữa THADS với khối nội chính (Công an, Kiểm sát, Tòa án) phải đạt đến sự đồng bộ tuyệt đối, chặn đứng mọi ngả đường tẩu tán tài sản công.

Bảo vệ hành lang tư tưởng trước "bẫy lợi ích": Quy định số 19-QĐ/TW chính là lá chắn tư tưởng, giúp cán bộ THADS tự răn đe, kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân trước các "lát cắt nghề nghiệp" cam go (như đối mặt với đương sự đổ xăng cố thủ, đe dọa phóng hỏa tại cơ sở; hay áp lực từ các nhóm lợi ích tinh vi trong đấu giá tài sản). Tư tưởng vững vàng giúp cán bộ giữ vững sự liêm chính, bảo đảm tài sản được xử lý minh bạch, đúng bản chất pháp lý.

4. Những định hướng chiến lược từ Quy định 19-QĐ/TW nâng cao chất lượng công tác chính trị, tư tưởng trong ngành THADS

Để đưa công tác này đi vào chiều sâu, khắc phục triệt để tính hình thức, "sách vở, giáo điều", toàn hệ thống cần tập trung vào các mũi nhọn đột phá:

Một là, biến "Chuyện nghề" thành bài học lý luận chính trị thực tiễn: Cấp ủy các cơ quan THADS địa phương cần đưa các câu chuyện người thật, việc thật (như câu chuyện Chấp hành viên kiên trì đi bộ xuyên rừng giải thích pháp luật; tinh thần vượt khó trước bài toán thiếu hụt biên chế tại địa phương...) vào các buổi sinh hoạt chi bộ định kỳ. Hãy dùng chính những tấm gương liêm chính, vượt khó tại cơ sở để thảo luận, giáo dục đạo đức công vụ thay vì chỉ đọc các báo cáo khô khan theo phương pháp "lấy cái đẹp dẹp cái xấu" của ngành Tuyên giáo.

Hai là, chủ động dự báo và nắm bắt tư tưởng cán bộ "từ sớm, từ xa": Không để xảy ra khủng hoảng tư tưởng rồi mới đi giải quyết. Các tổ chức đảng cần xây dựng cơ chế nhận diện sớm các biểu hiện dao động, né tránh việc khó, hoặc có dấu hiệu tư tưởng lệch lạc của cán bộ dưới áp lực của môi trường xung quanh để kịp thời định hướng, chia sẻ áp lực, tiếp thêm bản lĩnh cho Chấp hành viên.

Ba là, phát huy vai trò "nêu gương" của người đứng đầu các cơ quan THADS: Niềm tin được củng cố vững chắc nhất thông qua sự nêu gương. Trưởng THADS tỉnh, Thành phố phải là những người đi đầu trong việc thấm nhuần Quy định 19-QĐ/TW. Trong những vụ án lớn, nhạy cảm, người đứng đầu phải trực tiếp sâu sát chỉ đạo, bảo vệ Chấp hành viên trước các áp lực tiêu cực; đồng thời siết chặt kỷ cương đi đôi với cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm.

Bốn là, xây dựng cơ chế phối hợp giáo dục chính trị, tư tưởng và nghiệp vụ liên ngành: Cấp ủy các cơ quan THADS cần phối hợp với cấp ủy các tổ chức tín dụng, khối nội chính địa phương tổ chức các buổi tọa đàm liên ngành để cùng nhận diện các phương thức tẩu tán tài sản, tháo gỡ vướng mắc về tình trạng pháp lý của tài sản bán đấu giá. Việc hiểu rõ quy trình và trách nhiệm chính trị của nhau chính là cách làm công tác tư tưởng sáng tạo nhất, tạo nên sức mạnh tổng hợp trong hành động.

Năm là, tăng quên phối hợp truyền thông để tạo sự đồng thuận xã hội: Tiếp nối quy chế phối hợp giữa Cục Quản lý THADS và các cơ quan báo chí (Báo Pháp luật Việt Nam...), ngành THADS cần chủ động công khai, minh bạch các hoạt động chỉ đạo điều hành và kết quả thi hành án để nhân dân hiểu, chia sẻ và đồng hành; đồng thời là tấm gương phản chiếu, giám sát ngược lại đạo đức, tư tưởng của đội ngũ cán bộ.

5. Một số đề xuất, kiến nghị đối với Trung ương và địa phương

Để tạo hành lang thông thoáng, thuận lợi, tạo bước đột phá căn cơ cho công tác THADS, THAHC và thu hồi tài sản theo đúng tinh thần Quy định 19-QĐ/TW và thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng:

Đối với Tỉnh ủy, Thành ủy và UBND cấp tỉnh:

Chỉ đạo tăng cường kiểm soát quyền lực, đưa công tác phối hợp THADS, THAHC vào nghị quyết thường kỳ của Đảng ủy cấp xã; chỉ đạo lực lượng tại chỗ (Công an xã, Mặt trận Tổ quốc) hỗ trợ tuyệt đối cho các Phòng khu vực trong cưỡng chế, bảo đảm an ninh trật tự.

Chỉ đạo các sở, ngành (Tài nguyên và Môi trường, Ngân hàng, Thuế...) đẩy mạnh chuyển đổi số, mở cổng kết nối dữ liệu dùng chung chia sẻ trực tiếp cho cơ quan THADS nhằm truy tìm, phong tỏa tài sản tức thời, ngăn chặn tẩu tán. Chủ tịch UBND tỉnh với vai trò Trưởng ban Chỉ đạo THADS trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai của tài sản bán đấu giá; chỉ đạo thực hiện nghiêm túc các bản án hành chính, xử lý nghiêm người đứng đầu né tránh chấp hành án.

Kiến nghị đối với Ban Nội chính Trung ương:

(1) Định hướng chính trị trong triển khai Luật: Chỉ đạo tăng cường phối hợp giữa các cơ quan ban ngành Trung ương trong quá trình triển khai Luật THADS năm 2025, bảo đảm cơ chế vận hành thông suốt cho mô hình tổ chức bộ máy mới (Cục tỉnh, Phòng khu vực).

(2) Duy trì cơ chế hội chẩn liên ngành tối cao: Nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành Trung ương chỉ đạo xử lý các vụ án tham nhũng, kinh tế lớn; phối hợp với Đảng ủy Bộ Tư pháp sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư để báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

(3) Lượng hóa trách nhiệm bằng tiêu chí cứng: Nghiên cứu đưa kết quả phối hợp công tác THADS, THAHC vào nội dung tiêu chí cứng để đánh giá trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương (cấp Tỉnh và cấp Xã) hàng năm, chấm dứt tình trạng "trên nóng, dưới lạnh".

(4) Chỉ đạo liên thông dữ liệu mật khối Nội chính: Chỉ đạo các cơ quan thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử và THADS chia sẻ dữ liệu mật để kịp thời phát hiện, phong tỏa tài sản ngay từ giai đoạn giải quyết nguồn tin tội phạm.

(5) Thúc đẩy hành lang pháp lý thu hồi tài sản không qua kết tội: Quan tâm chỉ đạo nghiên cứu, thẩm định và đưa vào thực tiễn thí điểm cơ chế thu hồi tài sản không qua thủ tục kết tội, nhằm tạo bước đột phá căn cơ cho công tác thu hồi tài sản của Đảng trong giai đoạn mới.

Lời kết

Công tác THADS, THAHC và thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế là công đoạn cuối cùng, quyết định hiệu lực thực tế của các bản án, quyết định của Tòa án. Đây không chỉ là thước đo tính nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Nhà nước và nhân dân, mà còn là một mặt trận đầy cam go, phức tạp, đụng chạm trực tiếp đến quyền lợi kinh tế và trật tự xã hội. Chính đặc thù này đòi hỏi mỗi cán bộ, Chấp hành viên phải luôn giữ vững một bản lĩnh chính trị kiên định và đạo đức công vụ trong sáng. Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Thi hành án dân sự (19/7/1946 - 19/7/2026), việc triển khai sâu rộng Quy định số 19-QĐ/TW chính là đợt sinh hoạt chính trị có ý nghĩa bước ngoặt. Đó là mạch nguồn đưa tinh thần Đại hội XIV của Đảng thấm sâu vào từng huyết mạch của bộ máy thực thi pháp luật trong giai đoạn đại cải tổ.

Bức tranh toàn diện về công tác tư tưởng trong bối cảnh mới đã được khắc họa rõ nét: có dòng chảy chỉ đạo chiến lược, quyết liệt từ Bộ Tư pháp, Cục Quản lý THADS; có tinh thần phối hợp chủ động, nhịp nhàng liên ngành giữa THADS - Ngân hàng - Khối Nội chính; và có cả những ngọn lửa tâm huyết từ các câu chuyện "Chuyện nghề" gian truân nhưng đầy tự hào nơi tuyến đầu cơ sở. Khi mỗi cán bộ, Chấp hành viên thực sự xem Quy định 19-QĐ/TW là cái gốc để tự soi, tự sửa, rèn luyện bản lĩnh và xây dựng tổ chức Đảng vững mạnh toàn diện, toàn hệ thống THADS chắc chắn sẽ vượt qua mọi lực cản, khơi thông mọi điểm nghẽn để thi hành án minh bạch, hiệu quả. Đó chính là hành động thiết thực nhất để bảo vệ kỷ cương pháp luật, làm lành mạnh hóa môi trường kinh tế, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân vững vàng đưa đất nước bước vào Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Nguyễn Thị Thu Hằng - Văn phòng Đảng ủy