Quy định số 21-QĐ/TW: Siết chặt kiểm tra, giám sát ở cơ sở

Khái quát những nội dung cơ bản của Quy định số 21-QĐ/TW
Ngày 11/4/2026, Ban Chấp hành Trung ương, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Quy định số 21-QĐ/TW về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng. Quy định số 21-QĐ/TW gồm 7 chương, 35 điều, quy định toàn diện về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng đối với tổ chức đảng và đảng viên trong việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, quy định, quyết định, quy chế, kết luận, hướng dẫn của Đảng (gọi chung là chủ trương, quy định của Đảng) và pháp luật của Nhà nước. Việc quán triệt và tổ chức thực hiện Quy định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là đối với cấp cơ sở trong bối cảnh mô hình tổ chức mới và yêu cầu chuyển đổi số hiện nay.
Quy định tiếp tục khẳng định kiểm tra, giám sát là một trong những chức năng lãnh đạo của Đảng; nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa giám sát thường xuyên với kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm; giữa phòng ngừa với phát hiện, xử lý vi phạm. Nội dung kiểm tra, giám sát bao quát việc chấp hành Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Đảng; việc thực hiện nhiệm vụ chính trị; công tác tổ chức, cán bộ; quản lý, sử dụng tài chính, tài sản; cũng như việc giữ gìn phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên.
Đáng chú ý, Quy định làm rõ hơn thẩm quyền thi hành kỷ luật của các cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra; quy định cụ thể các hình thức kỷ luật, nguyên tắc xử lý, thẩm quyền quyết định và quy trình thực hiện bảo đảm chặt chẽ, khách quan, công minh. Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu xử lý kịp thời, nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Bên cạnh đó, Quy định đặt ra yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác kiểm tra, giám sát; từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, theo dõi, đánh giá và cảnh báo vi phạm trong toàn Đảng.
Xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát theo logic thống nhất, khép kín
Công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng là một trong những phương thức lãnh đạo cơ bản, trực tiếp bảo đảm Điều lệ Đảng được thực hiện nghiêm túc, thống nhất, đồng thời là công cụ quan trọng để kiểm soát quyền lực trong nội bộ.
Điểm nổi bật của Quy định số 21-QĐ/TW là tiếp tục chuẩn hóa mối quan hệ giữa kiểm tra, giám sát và kỷ luật theo một chỉnh thể thống nhất. Theo đó, giám sát được xác định là khâu phòng ngừa; kiểm tra là khâu phát hiện; kỷ luật là khâu xử lý và răn đe.
Cách tiếp cận này tạo ra một cơ chế vận hành khép kín, giúp hạn chế khoảng trống trong quản lý, khắc phục tình trạng phát hiện chậm, xử lý muộn; đồng thời nâng cao tính chủ động của các cấp ủy, tổ chức đảng trong công tác kiểm tra, giám sát.
Chuẩn hóa thẩm quyền, siết chặt trách nhiệm, đề cao vai trò người đứng đầu
Một nội dung quan trọng của Quy định là phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp. Cấp ủy lãnh đạo toàn diện công tác kiểm tra, giám sát; ủy ban kiểm tra là cơ quan chuyên trách, trực tiếp tham mưu và tổ chức thực hiện.
Đáng chú ý, Quy định tiếp tục nhấn mạnh kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm là trọng tâm. Đây không chỉ là yêu cầu nghiệp vụ mà còn là thước đo năng lực lãnh đạo, quản lý của cấp ủy trong việc nắm tình hình, phát hiện vấn đề từ sớm.
Cùng với đó, trách nhiệm của người đứng đầu được đặt ra rõ ràng hơn, bao gồm cả trách nhiệm trực tiếp và trách nhiệm liên đới. Việc này góp phần khắc phục tình trạng buông lỏng lãnh đạo, né tránh trách nhiệm, đồng thời nâng cao ý thức tự kiểm tra, tự giám sát trong từng tổ chức đảng và mỗi đảng viên.
Hoàn thiện quy trình, bảo đảm kỷ luật nghiêm minh, thống nhất
Quy định số 21-QĐ/TW tiếp tục hoàn thiện quy trình kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật theo hướng chặt chẽ, rõ ràng hơn về trình tự, thủ tục, thẩm quyền và thời hạn xử lý. Việc chuẩn hóa quy trình không chỉ giúp bảo đảm tính thống nhất trong toàn Đảng mà còn hạn chế tình trạng xử lý thiếu đồng bộ, kéo dài hoặc chưa rõ trách nhiệm. Đồng thời, yêu cầu tăng cường công khai, minh bạch trong kết luận kiểm tra, xử lý kỷ luật góp phần củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Đặc biệt, Quy định đặt ra yêu cầu gắn công tác kiểm tra, giám sát với chuyển đổi số, từng bước hình thành hệ thống dữ liệu phục vụ công tác quản lý, theo dõi, cảnh báo vi phạm, phù hợp với xu hướng hiện đại hóa phương thức lãnh đạo của Đảng.
Yêu cầu đặt ra đối với cấp cơ sở trong mô hình tổ chức mới
Trong điều kiện mô hình tổ chức của Đảng được sắp xếp, kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, vai trò của đảng bộ cơ sở ngày càng trở nên quan trọng. Đây là cấp trực tiếp quản lý đảng viên, tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị, đồng thời là nơi sớm phát sinh và bộc lộ các vấn đề trong thực tiễn. Do đó, việc triển khai Quy định số 21-QĐ/TW đặt ra những yêu cầu rất cụ thể đối với cấp cơ sở. Trước hết, cần chuyển mạnh từ tư duy thụ động sang chủ động nắm tình hình, coi giám sát thường xuyên là nền tảng để phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm.
Cùng với đó, phải thực hiện nghiêm nguyên tắc kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm, không né tránh những vấn đề khó, phức tạp; gắn công tác kiểm tra, giám sát với hoàn thiện quy chế làm việc, tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, đơn vị. Đồng thời, cần đề cao trách nhiệm của bí thư cấp ủy và người đứng đầu; bảo đảm mọi vi phạm trong phạm vi quản lý được phát hiện, xử lý kịp thời; từng bước ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi để nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm.
Khẳng định giá trị nền tảng trong kiểm soát quyền lực của Đảng
Có thể khẳng định, Quy định số 21-QĐ/TW là bước hoàn thiện quan trọng trong cơ chế kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực của Đảng trong giai đoạn mới.Giá trị cốt lõi của Quy định không chỉ nằm ở việc cụ thể hóa Điều lệ Đảng mà còn ở việc làm rõ mối quan hệ giữa thẩm quyền và trách nhiệm, giữa phân cấp và kiểm soát, giữa phòng ngừa và xử lý vi phạm.
Trong bối cảnh toàn Đảng đang đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng gắn với hoàn thiện thể chế, tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số, việc quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc Quy định số 21-QĐ/TW sẽ góp phần quan trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, qua đó củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng.