Gỡ nút thắt hủ tục bằng tình người và pháp luật: Câu chuyện thi hành án đầy nhân văn nơi vùng cao Sơn La

Những ngày cuối năm 2025, cái lạnh cắt da cắt thịt bao trùm khắp các bản làng vùng cao Sơn La. Trong khi nhiều gia đình đang quây quần bên bếp lửa chuẩn bị đón Tết, anh Thào A Thình, Chấp hành viên Thi hành án dân sự tỉnh Sơn La, vẫn trăn trở với một vụ việc thi hành án đặc biệt.

Đó là vụ việc thi hành bản án ly hôn giữa anh Giàng A D. và chị Chá Thị K. tại một bản vùng sâu, vùng xa, cách trung tâm tỉnh hơn 100 km, giáp ranh với tỉnh Điện Biên. Theo nội dung bản án, sau ly hôn, chị K. được quyền trực tiếp nuôi dưỡng cháu M. (hơn 3 tuổi) và nhận một số tài sản thiết yếu để ổn định cuộc sống, gồm máy xát gạo, tủ lạnh, một con bò cùng khoản tiền chênh lệch tài sản. Tuy nhiên, quá trình tổ chức thi hành án gặp nhiều khó khăn khi phía anh D. và gia đình không đồng thuận giao con, giao tài sản theo phán quyết của Tòa án.

Một buổi Chấp hành viên Thào A Thình lặn lội hàng chục cây số để đến nhà đương sự.

Cuộc chiến với quan niệm “Con trai phải theo họ cha”

Khó khăn lớn nhất không đến từ sự chống đối pháp luật, mà xuất phát từ những phong tục, tập quán lâu đời còn ăn sâu trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số. Quan niệm “vợ ly hôn là đi tay trắng”, “con trai phải theo cha để nối dõi, thờ cúng tổ tiên” khiến gia đình anh D. kiên quyết giữ cháu bé ở lại.

Trước tình huống đó, thay vì áp dụng các biện pháp cưỡng chế cứng nhắc, Chấp hành viên Thào A Thình đã lựa chọn cách tiếp cận mềm dẻo, nhân văn, lấy thuyết phục làm trọng tâm. Nhiều lần anh cùng đoàn công tác vượt đường xa vào bản, kiên trì gặp gỡ, trò chuyện với gia đình đương sự ngay bên bếp lửa, lắng nghe những tâm tư, lo lắng của họ.

Không chỉ giải thích các quy định của pháp luật, anh còn chân thành chia sẻ về quyền lợi tốt nhất của trẻ em, giúp người cha hiểu rằng việc giao con cho mẹ không có nghĩa là chia cắt tình cảm cha con, mà nhằm bảo đảm cho cháu có môi trường chăm sóc phù hợp trong giai đoạn đầu đời. “Bố vẫn là bố, vẫn có quyền thăm nom, chăm sóc và đồng hành cùng con”, những lời phân tích giản dị nhưng thấu tình đạt lý dần làm lay chuyển suy nghĩ của gia đình.

Để tạo thêm sự đồng thuận, Chấp hành viên còn phối hợp với chính quyền địa phương, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng để tuyên truyền, vận động. Tiếng nói của pháp luật được lồng ghép hài hòa với tiếng nói của phong tục, tập quán, tạo nên sự đồng thuận từ trong nhận thức của người dân.

Cuộc vận động phân chia tài sản sau ly hôn tại nhà đương sự

Sau nhiều lần gặp gỡ, kiên trì vận động, gia đình anh D. cuối cùng đã đồng ý tự nguyện giao con và tài sản theo bản án. Buổi bàn giao diễn ra trong không khí xúc động, không có tranh chấp hay căng thẳng, chỉ có những giọt nước mắt nghẹn ngào của người cha khi trao con cho mẹ, cùng niềm nhẹ nhõm của những người làm công tác thi hành án.

Đối với Chấp hành viên Thào A Thình, hoàn thành vụ việc không chỉ là thực hiện xong một bản án, mà còn là giữ gìn sự bình yên cho một tuổi thơ, góp phần hàn gắn những rạn nứt sau đổ vỡ gia đình.

Công tác thi hành án dân sự ở vùng cao Sơn La là như vậy. Những Chấp hành viên không chỉ mang theo trách nhiệm thực thi pháp luật, mà còn mang theo sự thấu hiểu văn hóa, phong tục địa phương và lòng nhân ái. Chính sự tận tâm, kiên trì và linh hoạt ấy đã góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với đời sống Nhân dân, để mỗi vụ việc được giải quyết không chỉ đúng quy định mà còn thấm đẫm tình người, góp phần giữ gìn bình yên nơi những bản làng biên cương của Tổ quốc.

Văn phòng Thi hành án dân sự tỉnh Sơn La