PHÒNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ KHU VỰC 3 – ĐẮK LẮK: BẢN LĨNH, TRÁCH NHIỆM TỪ THỰC TIỄN TỔ CHỨC THI HÀNH ÁN Ở CƠ SỞ

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Thi hành án dân sự, mỗi đơn vị trong Hệ thống Thi hành án dân sự đều có những cách làm thiết thực để ôn lại truyền thống, khơi dậy niềm tự hào nghề nghiệp và lan tỏa hình ảnh người công chức Thi hành án dân sự tận tụy, bản lĩnh, trách nhiệm. Đối với Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 3 – Đắk Lắk, sự tri ân truyền thống ấy được thể hiện trước hết bằng chính kết quả công tác hằng ngày: tổ chức thi hành nghiêm túc các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần giữ vững kỷ cương pháp luật tại cơ sở.

Thi hành án dân sự là khâu cuối cùng của quá trình tố tụng, nhưng lại là khâu trực tiếp bảo đảm phán quyết của Tòa án được thực thi trên thực tế, tạo ra kết quả cụ thể trong đời sống xã hội. Một bản án, quyết định dù đã có hiệu lực pháp luật nhưng nếu không được tổ chức thi hành nghiêm minh, đầy đủ thì quyền lợi hợp pháp của người dân, tổ chức vẫn chưa được bảo đảm trên thực tế. Vì vậy, công tác Thi hành án dân sự không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn thuần túy, mà còn là trách nhiệm chính trị, pháp lý quan trọng trong việc bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật.

Ở địa bàn cơ sở, nhiệm vụ ấy càng đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe hơn. Mỗi vụ việc thi hành án thường gắn với tài sản, quyền sử dụng đất, chỗ ở, quan hệ gia đình, quan hệ dân sự và tâm lý của các bên đương sự. Có những vụ việc kéo dài, phát sinh nhiều vướng mắc, đương sự chưa đồng thuận hoặc chưa tự nguyện chấp hành. Trong bối cảnh đó, Chấp hành viên và công chức Thi hành án dân sự không chỉ cần nắm chắc quy định pháp luật, mà còn phải có bản lĩnh, kỹ năng vận động, giải thích pháp luật, xử lý tình huống, tinh thần trách nhiệm và sự thận trọng trong từng bước tổ chức thực hiện.

Từ thực tiễn tổ chức thi hành một vụ việc có tính chất phức tạp trên địa bàn trong thời gian qua, Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 3 càng thấy rõ hơn ý nghĩa của phương châm “kiên trì vận động, thận trọng trong nghiệp vụ, kiên quyết trong tổ chức thi hành”. Vụ việc liên quan đến nghĩa vụ giao tài sản theo bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Quá trình tổ chức thi hành phát sinh khó khăn, đòi hỏi đơn vị phải chủ động rà soát toàn diện hồ sơ, đánh giá đầy đủ căn cứ pháp lý, xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện và phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng để bảo đảm thi hành án đúng quy định, an toàn, hiệu quả.

Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 3 phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức thi hành án theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật.

Điểm đáng chú ý trong quá trình tổ chức thi hành vụ việc là đơn vị không đặt trọng tâm vào biện pháp cưỡng chế ngay từ đầu. Trước khi tổ chức thi hành bằng biện pháp cần thiết theo quy định, Chấp hành viên được phân công đã nhiều lần phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng gặp gỡ, tuyên truyền, giải thích, vận động người phải thi hành án tự nguyện chấp hành. Đây là bước công tác thể hiện rõ tính nhân văn của hoạt động Thi hành án dân sự: tôn trọng quyền được biết, được giải thích của đương sự; tạo điều kiện để đương sự tự nguyện thực hiện nghĩa vụ; hạn chế tối đa những tác động không cần thiết đến đời sống, tâm lý và tình hình an ninh, trật tự tại địa phương.

Tuy nhiên, tính nhân văn trong Thi hành án dân sự không đồng nghĩa với việc buông lỏng kỷ cương. Khi bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, người phải thi hành án có điều kiện thi hành nhưng không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ thì cơ quan Thi hành án dân sự có trách nhiệm áp dụng các biện pháp theo thẩm quyền để bảo đảm hiệu lực của bản án, quyết định. Đây chính là ranh giới đòi hỏi người làm công tác Thi hành án dân sự phải xử lý hài hòa: mềm dẻo trong vận động, thuyết phục nhưng kiên quyết trong bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật. 

Chấp hành viên công bố, giải thích nội dung thi hành án tại hiện trường, bảo đảm công khai, chặt chẽ, đúng quy định.

Trong ngày tổ chức thi hành, các lực lượng tham gia được phân công nhiệm vụ cụ thể, bảo đảm thực hiện đúng chức năng, đúng vị trí, đúng phương án đã được chuẩn bị. Chấp hành viên thực hiện việc công bố, giải thích, ghi nhận diễn biến, lập biên bản và tổ chức các thủ tục cần thiết theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật. Lực lượng phối hợp hỗ trợ bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn cho người tham gia, hạn chế phát sinh tình huống phức tạp. Chính quyền địa phương tham gia với vai trò nắm tình hình cơ sở, phối hợp tuyên truyền, vận động và ổn định địa bàn.

Từ hình ảnh tại hiện trường có thể thấy, đằng sau một kết quả thi hành án là quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, thận trọng và trách nhiệm của nhiều cơ quan, lực lượng. Đối với Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 3, mỗi vụ việc khó không chỉ là một nhiệm vụ phải hoàn thành, mà còn là một phép thử về năng lực tổ chức, khả năng phối hợp, bản lĩnh nghề nghiệp và tinh thần phục vụ Nhân dân của đội ngũ công chức Thi hành án dân sự.

Công chức Thi hành án dân sự ghi nhận hồ sơ, biên bản tại hiện trường, bảo đảm khách quan, đầy đủ trong quá trình tổ chức thi hành án.

Qua thực tiễn vụ việc, Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 3 rút ra một số kinh nghiệm có ý nghĩa trong công tác tổ chức thi hành án ở cơ sở.

Thứ nhất, mọi vụ việc, nhất là vụ việc có tính chất phức tạp, phải được rà soát kỹ từ hồ sơ, căn cứ pháp lý đến điều kiện thực tế tại địa bàn. Sự chặt chẽ ngay từ khâu chuẩn bị là yếu tố quan trọng để hạn chế sai sót, phòng ngừa khiếu nại, tố cáo và bảo đảm an toàn pháp lý cho Chấp hành viên, công chức thực hiện nhiệm vụ.

Thứ hai, công tác vận động, thuyết phục cần được coi là một khâu nghiệp vụ quan trọng, không hình thức. Việc giải thích rõ quyền, nghĩa vụ, hậu quả pháp lý và ý nghĩa của việc tự nguyện thi hành án giúp đương sự có thêm cơ hội chấp hành, đồng thời góp phần tạo sự đồng thuận, chia sẻ trong cộng đồng dân cư. Đây cũng là cách để công tác Thi hành án dân sự đến gần hơn với Nhân dân, thể hiện rõ tinh thần phụng sự và trách nhiệm xã hội của cơ quan Thi hành án dân sự.

Thứ ba, sự phối hợp của cấp ủy, chính quyền địa phương, lực lượng Công an và các cơ quan liên quan có vai trò rất quan trọng trong xử lý những vụ việc khó. Thi hành án dân sự là nhiệm vụ của cơ quan Thi hành án dân sự, nhưng hiệu quả tổ chức thi hành ở cơ sở luôn cần sự đồng hành, hỗ trợ của cả hệ thống chính trị tại địa phương. Khi có sự thống nhất về nhận thức, rõ ràng về trách nhiệm và chặt chẽ trong phối hợp, việc tổ chức thi hành án sẽ thuận lợi, an toàn và hiệu quả hơn.

Thứ tư, sau mỗi vụ việc, đơn vị cần kịp thời đánh giá, rút kinh nghiệm về công tác chuẩn bị, phương án tổ chức, kỹ năng xử lý tình huống, công tác phối hợp và việc hoàn thiện hồ sơ. Những kinh nghiệm từ thực tiễn không chỉ phục vụ cho một hồ sơ cụ thể, mà còn góp phần nâng cao năng lực điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ của đơn vị trong những vụ việc tiếp theo.

Nhìn từ một vụ việc cụ thể, có thể thấy rõ hình ảnh người công chức Thi hành án dân sự ở cơ sở: âm thầm, trách nhiệm, chịu nhiều áp lực nhưng luôn phải giữ thái độ chuẩn mực, khách quan, đúng pháp luật. Đó là công việc không ồn ào, nhưng mỗi kết quả đạt được đều có ý nghĩa thiết thực trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, tổ chức; bảo đảm bản án, quyết định của Tòa án được tôn trọng và thực thi; góp phần xây dựng môi trường xã hội ổn định, thượng tôn pháp luật.

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Thi hành án dân sự, Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 3 – Đắk Lắk xác định tiếp tục phát huy truyền thống của Ngành, nêu cao tinh thần “kỷ cương, liêm chính, chuyên nghiệp, phụng sự Nhân dân”; tập trung nâng cao chất lượng tổ chức thi hành án, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, chú trọng xây dựng đội ngũ Chấp hành viên, công chức vững về chuyên môn, chuẩn mực về đạo đức công vụ, bản lĩnh trong thực hiện nhiệm vụ.

Từ thực tiễn cơ sở, mỗi vụ việc được tổ chức thi hành đúng pháp luật, an toàn, hiệu quả chính là một cách thiết thực để tri ân truyền thống 80 năm xây dựng và trưởng thành của Hệ thống Thi hành án dân sự. Đối với Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 3, đó cũng là động lực để đơn vị tiếp tục nỗ lực, đoàn kết, vượt qua khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, xây dựng hình ảnh cơ quan Thi hành án dân sự ngày càng chuyên nghiệp, trách nhiệm và gần dân hơn.