Chuyển đổi số trong thi hành án dân sự: bước tiến tất yếu hướng tới nền tư pháp hiện đại.

Bước sang thế kỷ XXI, trong bối cảnh của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, chuyển đổi số không chỉ là xu hướng nhất thời mà là một yêu cầu tất yếu đối với mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội; chuyển đổi số đã và đang mang lại nhiều thuận lợi trong các lĩnh vực: tài chính – ngân hàng, giao thông vận tải, logistic,…Câu hỏi đặt ra khi áp dụng chuyển đổi số vào lĩnh vực thi hành án thì có mang lại hiệu quả như các lĩnh vực khác hay không?

Ngày 03 tháng 04 năm 2026, Bộ tư pháp đã tổ chức Lễ khai trương nền tảng số Thi hành án dân sự, đánh dấu bước ngoặt cho kết quả chuyển đổi số mạnh mẽ trong công tác Thi hành án dân sự nhằm nâng cao sự hài lòng của người dân theo hướng hiện đại, thông minh, số hóa, ứng dụng AI và kết nối dự liệu Đúng – Đủ - Sạch – Sống. Việc đưa nền tảng số về Thi hành án dân sự vào vận hành bước đầu đã và đang mang lại những kết quả bước đầu rõ nét, cụ thể:

Trong những năm qua, khi chưa áp dụng chuyển đổi số trong lĩnh vực thi hành án thì công tác thi hành án chủ yếu dựa trên giấy tờ, quy trình thủ công. Điều này dẫn đến sự chậm trễ trong công tác xử lý hồ sơ, tống đạt văn bản, quyết định về thi hành án cho đương sự, các bên hữu quan; khó khăn trong tra cứu, bảo quản tài liệu,… Đến nay khi đưa chuyển dổi số vào quá trình thi hành án thì toàn bộ quy trình thi hành án được từng bước số hóa, từ việc ban hành quyết định thi hành án điện tử, sử dụng biên lai điện tử đến xây dựng hệ thống theo dõi, giám sát trực tuyến. Nhờ đó, toàn bộ các khâu trong quy trình thi hành án – từ tiếp nhận, thụ lý, tổ chức thi hành án, thẩm tra, lưu trữ hồ sơ thi hành án - đều được hiển thị công khai, minh bạch trên môi trường số. Bên cạnh đó, lãnh đạo các cấp có thể theo dõi, giám sát hoạt động thi hành án theo thời gian thực, kịp thời phát hiện những chậm trễ, ách tắc hoặc dấu hiệu bất thường, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án.

Nhìn chung, chuyển đối số trong công tác Thi hành án dân sự vào vận hành không chỉ đáp ứng với xu thế công nghiệp hóa, hiện đại hóa của thế giới mà còn thể hiện sự đổi mới về tư duy: từ phương thức quản lý truyền thống sang phương thức quản trị hiện đại trên dữ liệu số, kết hợp và cập nhật theo thời gian thực; từ xử lý thủ công sang ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong toàn bộ quy trình thực thi hành án, một quá trình đặc biệt quan trọng, bảo đảm tính nghiêm minh pháp luật, tính hiệu lực của bản án và quyết định được thi hành, đảm bảo được quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số trong thi hành án dân sự vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Trước hết, phần mềm quản lý còn trong quá trình hoàn thiện, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn; trình độ, kỹ năng công nghệ thông tin của một bộ phận cán bộ, công chức chưa theo kịp tốc độ phát triển của chuyển đổi số, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai.

Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực thúc đẩy nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự, cần có những giải pháp để khắc phục những khó khăn nêu trên. Trong đó, trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện hệ thống nền tảng số theo hướng thống nhất, liên thông; đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ; đồng thời đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức. Song song với đó, cần hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với môi trường số, bảo đảm an toàn dữ liệu và quyền riêng tư của người dân.
Tác giả: Thùy Dương - Hiếu Anh phòng THADS KV10