Cuộc chạy đua thi hành án trên con tàu hàng triệu USD

Hàng triệu USD nợ phải thi hành, con tàu bị cháy nằm bất động giữa sông, mỗi tháng phát sinh hàng trăm triệu đồng chi phí neo đậu, bảo quản và nguy cơ tài sản tiếp tục mất giá từng ngày… Đó chính là áp lực mà Thi hành án dân sự (THADS) Đồng Nai phải đối mặt khi tổ chức thi hành vụ việc đối với tàu biển GT UNITY.

Phía sau kết quả bán đấu giá thành công con tàu với giá 91 tỷ đồng là hành trình đầy áp lực, nơi những người làm công tác thi hành án phải chạy đua với thời gian để vừa đảm bảo đúng quy định pháp luật, vừa hạn chế tối đa thiệt hại cho đương sự khi phải xử lý con tàu biển - tài sản đặc thù phức tạp, giá trị lớn hiếm gặp trong lĩnh vực THADS.

Áp lực từ con tàu nằm bất động giữa sông

Những ngày đầu năm 2026, khi nhiều cơ quan, đơn vị vẫn còn dư âm sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, tập thể cán bộ THADS tỉnh Đồng Nai (nay là TP Đồng Nai) đã bước vào một vụ việc đặc biệt. Đó là tổ chức thi hành khoản nợ hơn 10,1 triệu USD, tương đương gần 250 tỷ đồng của Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí MK đối với Ngân hàng TMCP Đại chúng Việt Nam, với tài sản bảo đảm là tàu biển GT UNITY.

Theo xác minh của cơ quan THADS, tàu GT UNITY đang neo tại phao Hải Long 1, thuộc địa phận xã Đại Phước, TP Đồng Nai nhưng khu vực quản lý hành chính, biên phòng và hàng hải lại thuộc TP Hồ Chí Minh. Chính đặc điểm này khiến việc tổ chức thi hành án gặp khó khăn ngay từ những bước đầu tiên.

Tranh chấp xoay quanh con tàu biển chục triệu USD

Ngày 28/2/2008, Công ty Tài chính dầu khí chi nhánh Cần Thơ (nay là Ngân hàng thương mại Cổ phần Đại chúng Việt Nam – chi nhánh Cần Thơ, PVcomBank) và Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí MK thỏa thuận đồng ý ký kết Hợp đồng tín dụng dài hạn số 03/2008/HĐTDTH-TCDK-25 và các Hợp đồng, phụ lục liên quan việc PVcomBank cấp tín dụng cho Công ty MK.

Để đảm bảo khoản vay, các bên ký kết hợp đồng thế chấp tài sản là Tàu biển Mekongtrans 01 (sau này đổi tên thành GT UNITY). Giá trị tài sản thế chấp tại thời điểm ký kết Hợp đồng thế chấp hơn 14 triệu USD (tương đương 249,5 tỷ đồng).

Quá trình thực hiện hợp đồng, Công ty MK đã vi phạm nội dung về nghĩa vụ thanh toán nợ gốc và lãi vay, không thực hiện đúng và đầy đủ các nghĩa vụ bên vay. Vì vậy, phía PVcomBank đã khởi kiện Công ty MK tại TAND Quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ, yêu cầu Công ty MK phải trả toàn bộ số tiền vay tạm tính đến ngày 11/9/2024 là hơn 10 triệu USD (trong đó nợ gốc hơn 7 triệu USD và lãi hơn 3 triệu USD) tương đương 249,7 tỷ đồng.

Sau đó, TAND đã tuyên xử buộc phía bị đơn – Công ty MK phải trả cho nguyên đơn số tiền vay hơn 10 triệu USD, trong đó con tàu GT UNITY cùng các nghĩa vụ tài chính liên quan được phát mãi, xử lý để cấn trừ vào khoản nợ.

Chấp hành viên Trần Thanh Hợp – người được phân công trực tiếp xử lý vụ việc – cho biết khó khăn lớn nhất thời điểm tiếp nhận hồ sơ là phải nhanh chóng xác định cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan. “Dù thẩm quyền tổ chức thi hành án thuộc Đồng Nai nhưng mọi hoạt động liên quan đến hàng hải, biên phòng, kiểm tra hiện trạng tàu đều cần phối hợp với các cơ quan chuyên môn của TP Hồ Chí Minh. Chỉ cần một khâu không thống nhất hoặc chậm trễ là toàn bộ quá trình xử lý có thể bị kéo dài”, ông Hợp chia sẻ.

Nhưng khó khăn lớn hơn lại nằm ở chính tình trạng của con tàu. Sau vụ cháy từ tháng 8/2025, GT UNITY không còn khả năng vận hành, phải neo đậu cố định giữa sông. Chủ tài sản phải thuê đơn vị chuyên trách trông coi, bảo quản với chi phí khoảng 400 triệu đồng/tháng; phí neo đậu khoảng 160 triệu đồng/tháng; phí dịch vụ hàng hải khoảng 5 triệu đồng/tháng, chưa kể thuế. Đáng nói hơn, con tàu đã hết thời hạn bảo hiểm trong khi đây là loại tài sản bắt buộc phải mua bảo hiểm theo quy định chuyên ngành. Điều này khiến áp lực đối với cơ quan THADS càng lớn bởi nếu xảy ra sự cố trong quá trình quản lý tài sản, trách nhiệm pháp lý phát sinh sẽ rất phức tạp.

Theo tính toán của cơ quan THADS, nếu toàn bộ quá trình kê biên, thẩm định giá, đấu giá và giao tài sản kéo dài từ 3 đến 4 tháng, tổng chi phí phát sinh có thể vượt hơn 2,3 tỷ đồng. Khoản chi phí này sẽ trực tiếp làm giảm giá trị tài sản thu hồi. “Đây là tài sản đặc thù có giá trị lớn. Mỗi ngày trôi qua, đương sự sẽ thiệt hại thêm hàng chục triệu đồng”, Chấp hành viên Trần Thanh Hợp nói.

Không giống những vụ việc thông thường, xử lý tàu biển đòi hỏi chấp hành viên phải cùng lúc giải quyết nhiều vấn đề phát sinh ngoài quy trình pháp lý thông thường. Bởi bên cạnh việc tổ chức thi hành án, cơ quan THADS còn phải phối hợp với các cơ quan chuyên ngành để bảo đảm quá trình quản lý, bảo quản tài sản không xảy ra rủi ro.

“Gỡ nút thắt” trong từng khâu thi hành án

Thời điểm cơ quan THADS tiếp nhận hồ sơ, tàu GT UNITY đã bị cháy từ tháng 8/2025, mất khả năng hoạt động và đang neo đậu giữa sông Soài Rạp – khu vực giáp ranh giữa Đồng Nai và TP Hồ Chí Minh.

Ngay từ thời điểm tiếp nhận hồ sơ, Ban lãnh đạo THADS Đồng Nai xác định đây sẽ là vụ việc phức tạp, đòi hỏi phải xử lý khẩn trương nhưng tuyệt đối chặt chẽ về pháp lý. Bởi nếu quy trình kéo dài, con tàu tiếp tục phát sinh chi phí bảo quản, neo đậu và nguy cơ giảm giá trị theo thời gian. Điều đó đồng nghĩa quyền lợi của các bên đương sự sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ông Đỗ Ngọc Ba – Phó Trưởng THADS TP Đồng Nai cho biết, hiện nay cả nước chỉ một số địa phương như Hải Phòng hay TP Hồ Chí Minh có nhiều kinh nghiệm xử lý tài sản đặc thù là tàu biển. Đối với Đồng Nai, đây gần như là lần đầu tiên đơn vị trực tiếp xử lý độc lập loại tài sản này kể từ sau sáp nhập.

“Ngay từ khi tiếp nhận tài sản ủy thác, chúng tôi xác định đây là vụ việc khó, cần nghiên cứu kỹ quy định pháp luật và tham khảo kinh nghiệm của các địa phương từng xử lý những vụ việc tương tự để lựa chọn phương án phù hợp”, ông Ba chia sẻ.

Áp lực lớn nhất của vụ việc không chỉ nằm ở giá trị tài sản hay chi phí phát sinh mà còn ở những “nút thắt” pháp lý trong quá trình xử lý. Theo ông Đỗ Ngọc Ba, một trong những khó khăn đáng chú ý là việc vận động chủ tài sản bàn giao giấy tờ sở hữu tàu biển. Bởi dù tài sản đang thế chấp cho ngân hàng nhưng chủ sở hữu vẫn giữ các giấy tờ gốc chứng minh quyền sở hữu.

Nếu không có đầy đủ hồ sơ pháp lý, việc đấu giá và sang tên cho người mua sẽ gặp rất nhiều trở ngại. “Áp lực của chấp hành viên không chỉ ở việc xử lý các hoạt động thi hành án mà còn phải vận dụng kỹ năng nghiệp vụ để vận động người phải thi hành án phối hợp, bàn giao giấy tờ liên quan đến tài sản”, ông Ba cho biết.

Trong thực tiễn THADS, đây là áp lực không nhỏ. Bởi với những tài sản đặc thù có giá trị lớn, chỉ cần một mắt xích bị đình trệ, toàn bộ quá trình xử lý có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Tiết kiệm hàng trăm triệu đồng

Chính vì vậy, thay vì thực hiện tuần tự từng bước theo cách thông thường, THADS TP Đồng Nai đã chủ động triển khai song song nhiều phần việc nhằm rút ngắn thời gian xử lý. Trong lúc chấp hành viên hoàn thiện thủ tục kê biên, thẩm định giá thì đồng thời tiến hành làm việc với các bên liên quan để vận động bàn giao giấy tờ, thống nhất phương án bảo quản tài sản và chuẩn bị cho việc đấu giá.

Theo Chấp hành viên Trần Thanh Hợp, nếu thực hiện đầy đủ các bước theo tiến độ thông thường, thời gian xử lý và bàn giao tài sản cho người mua trúng đấu giá có thể kéo dài khoảng 4 tháng. Tuy nhiên, nhờ triển khai đồng thời nhiều phần việc, cơ quan THADS đã rút ngắn gần một tháng xử lý.

“Có thể nói đây là cuộc chạy đua thực sự với thời gian. Chúng tôi vừa thực hiện các thủ tục thi hành án theo quy định, vừa phối hợp với các cơ quan liên quan và vận động người phải thi hành án bàn giao giấy tờ để rút ngắn thời gian xử lý”, ông Hợp chia sẻ.

Theo tính toán của cơ quan THADS, việc rút ngắn gần một tháng đã giúp tiết kiệm cho đương sự khoảng 600 triệu đồng chi phí phát sinh. Không chỉ vậy, trong quá trình kê biên tài sản, một tình huống nhạy cảm khác cũng phát sinh khi Công ty TNHH Năng lượng C – đơn vị đang trực tiếp trông coi tàu – đề nghị cơ quan THADS thanh toán gần 700 triệu đồng tiền bảo quản phát sinh trước thời điểm kê biên.

uy nhiên, khoản chi phí này phát sinh từ hợp đồng dân sự giữa doanh nghiệp và chủ tàu trước khi cơ quan THADS tiếp nhận tài sản nên không thuộc trách nhiệm thanh toán của cơ quan thi hành án. Nếu xử lý thiếu chặt chẽ, rất dễ phát sinh tranh chấp hoặc khiếu nại mới. Vì vậy, cơ quan THADS vừa phải giải thích rõ căn cứ pháp luật, vừa phải giữ ổn định quá trình quản lý tài sản để không làm gián đoạn việc tổ chức thi hành án.

Kinh nghiệm từ việc xử lý tài sản đặc thù

Sau khi hoàn tất thẩm định giá, tàu GT UNITY được xác định có giá khởi điểm 76 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây tiếp tục là áp lực lớn đối với cơ quan THADS bởi tàu biển là loại tài sản đặc thù, số lượng người có nhu cầu mua không nhiều và đòi hỏi người tham gia phải có năng lực tài chính thực sự.

Để hạn chế rủi ro, cơ quan THADS yêu cầu người tham gia đấu giá phải đặt trước 20% giá trị tài sản, tương đương hơn 15,2 tỷ đồng. Đồng thời, phiên đấu giá được tổ chức trực tiếp tại trụ sở cơ quan THADS dưới sự giám sát của VKSND TP Đồng Nai cùng sự tham gia của các bên liên quan nhằm bảo đảm công khai, minh bạch.

Theo Chấp hành viên Trần Thanh Hợp, việc siết chặt điều kiện tham gia đấu giá là giải pháp quan trọng để sàng lọc những người thực sự có nhu cầu và năng lực tài chính.“Bên cạnh yêu cầu đúng quy định pháp luật, chúng tôi đặc biệt chú trọng tính công khai, minh bạch của phiên đấu giá để tránh phát sinh tranh chấp hoặc khiếu nại về sau”, ông Hợp nói.

Kết quả, qua nhiều vòng trả giá, tàu GT UNITY được bán thành công với mức giá 91 tỷ đồng, tăng gần 20% so với giá khởi điểm. Đây được xem là kết quả tích cực đối với một tài sản đã bị cháy, mất khả năng vận hành và neo đậu trong thời gian dài. Sau khi đấu giá thành công, cơ quan THADS tiếp tục phối hợp bàn giao tài sản cho Công ty Cổ phần GT – đơn vị trúng đấu giá, để doanh nghiệp nhanh chóng sửa chữa, bảo dưỡng và đưa tàu vào sử dụng.

Đại diện doanh nghiệp cho biết đánh giá cao sự phối hợp của cơ quan THADS trong suốt quá trình xử lý vụ việc, nhờ đó doanh nghiệp có thể sớm tiếp cận tài sản để xây dựng kế hoạch khai thác.

Theo ông Đỗ Ngọc Ba, vụ tàu biển GT UNITY là một trong những vụ việc điển hình cho thấy vai trò của công tác chỉ đạo, điều hành và phối hợp liên ngành trong hoạt động THADS hiện nay. “Việc xử lý thành công tài sản đặc thù như tàu biển không chỉ giúp thu hồi nợ cho tổ chức tín dụng mà còn góp phần khơi thông dòng tiền, nâng cao hiệu quả xử lý các vụ án tín dụng ngân hàng”, ông Ba nhận định.

Quan trọng hơn, vụ việc cho thấy khi cơ quan thi hành án chủ động bám sát quy định pháp luật, linh hoạt trong tổ chức thực hiện và tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan thì hoàn toàn có thể xử lý hiệu quả những tài sản đặc thù có giá trị lớn.

Nhìn lại toàn bộ hành trình xử lý tàu biển GT UNITY, có thể thấy đây không chỉ là một vụ THADS thông thường mà còn là bài học thực tiễn về xử lý tài sản đặc thù trong bối cảnh các vụ án tín dụng ngân hàng ngày càng phức tạp. Ở đó, thành công không chỉ được đo bằng số tiền thu hồi được hay giá trị tài sản bán đấu giá, mà còn bằng việc giảm thiểu tổn thất cho các bên liên quan, đảm bảo dòng chảy tín dụng không bị đình trệ và khẳng định vai trò của công tác phối hợp liên ngành trong hoạt động THADS hiện nay.

Ngày 10/12/2025: THADS TP Hồ Chí Minh ban hành quyết định ủy thác thi hành án cho THADS Đồng Nai.

Ngày 19/01/2026: THADS Đồng Nai ban hành quyết định tiếp tục tổ chức thi hành án.

Ngày 21/01/2026: Chấp hành viên phối hợp các cơ quan chức năng xác minh, kiểm tra hiện trạng tàu GT UNITY.

Ngày 02/02/2026: Thực hiện kê biên tàu GT UNITY và giao đơn vị chuyên trách tiếp tục trông coi, bảo quản.

Ngày 03/02/2026: Thực hiện thủ tục lựa chọn tổ chức thẩm định giá tài sản.

Ngày 02/3/2026: Thực hiện thủ tục lựa chọn tổ chức bán đấu giá tài sản.

Giữa tháng 4/2026: Tàu GT UNITY được bán đấu giá thành công với giá 91 tỷ đồng, tăng gần 20% so với giá khởi điểm.

Toàn bộ quá trình xử lý hoàn thành trong khoảng 3 tháng, rút ngắn gần 1 tháng so với kế hoạch dự kiến, tiết kiệm khoảng 600 triệu đồng chi phí phát sinh cho đương sự.

                                                                                                                                                                                                                                                                           Báo Pháp luật Việt Nam