80 năm Thi hành án dân sự – thực thi pháp luật, phụng sự Nhân dân

Trải qua 80 năm hình thành, xây dựng và phát triển, hệ thống Thi hành án dân sự Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh, từng bước khẳng định vị trí, vai trò quan trọng trong bộ máy tư pháp nước nhà. Từ những ngày đầu ở cấp địa phương với tên gọi “Đội thi hành án” còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, đến mô hình Chi cục Thi hành án dân sự cấp huyện và hôm nay là hệ thống Thi hành án dân sự cấp tỉnh được kiện toàn, phát triển đồng bộ – đó là cả một hành trình dài của sự nỗ lực, đổi mới và cống hiến không ngừng vì mục tiêu cao nhất: thực thi pháp luật, giữ nghiêm kỷ cương pháp luật và phụng sự Nhân dân.

Sự ra đời của ngành Thi hành án dân sự gắn liền với yêu cầu tất yếu của Nhà nước pháp quyền, nhằm bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được thực thi trên thực tế, bảo vệ công lý, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn sau chiến tranh, việc hình thành lực lượng thi hành án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần giữ vững trật tự xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân vào pháp luật và chính quyền cách mạng.

Nhớ lại những ngày đầu công tác, nhiều cán bộ thi hành án thế hệ trước vẫn không quên những khó khăn, thiếu thốn của một thời “Đội thi hành án”.

Ông Nguyễn Văn Trọn – Trưởng phòng, Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 5 – Đồng Tháp chia sẻ: “Tôi vào ngành từ những năm đầu còn thực hiện theo Pháp lệnh Thi hành án dân sự. Khi đó điều kiện công tác vô cùng khó khăn, thiếu cả nhân lực lẫn cơ sở vật chất. Phương tiện đi lại chủ yếu là xe đạp, xuồng ghe, đường sá chưa phát triển như bây giờ. Có những lần đi xác minh, tổ chức thi hành án phải mất cả ngày đường, nhiều hôm phải ngủ nhờ nhà dân.”

Không chỉ khó khăn về điều kiện làm việc, trình độ hiểu biết pháp luật của người dân thời điểm đó còn hạn chế, nhiều vụ việc phải vừa vận động, giải thích vừa kiên trì thuyết phục. “Khó khăn lớn nhất thời đó không phải là cực khổ đi lại, mà là làm sao để người dân hiểu và chấp hành pháp luật. Có những vụ việc phải đến lui nhiều lần, giải thích hàng giờ đồng hồ mới tạo được sự đồng thuận”, ông chia sẻ thêm.

Dẫu vậy, chính trong gian khó ấy đã hình thành nên những thế hệ cán bộ thi hành án tận tụy, trách nhiệm và đầy bản lĩnh. Họ là những người đặt nền móng đầu tiên cho ngành Thi hành án dân sự ở địa phương, âm thầm cống hiến bằng tinh thần trách nhiệm và niềm tin vào công lý.

Khi được hỏi điều gì khiến mình gắn bó với nghề suốt nhiều năm, nhiều cán bộ kỳ cựu đều có chung câu trả lời: đó là niềm tự hào khi góp phần bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật và quyền lợi chính đáng của người dân. “Nghề thi hành án áp lực lắm, nhưng mỗi khi giải quyết xong một vụ việc tồn đọng, giúp người dân bảo vệ được quyền lợi hợp pháp thì thấy mọi vất vả đều xứng đáng”, một cán bộ lâu năm tâm sự.

Trong ký ức của nhiều người làm nghề, có không ít câu chuyện xúc động còn được nhắc mãi đến hôm nay. Đó là những lần vượt đường xa trong đêm để kịp thời ngăn chặn việc tẩu tán tài sản, những buổi cưỡng chế giữa trời mưa gió, hay những vụ việc kéo dài nhiều năm nhưng cuối cùng vẫn được giải quyết bằng sự kiên trì, mềm dẻo và trách nhiệm. Có những đương sự ban đầu phản ứng gay gắt, nhưng sau khi được giải thích rõ quy định pháp luật đã chủ động hợp tác, thậm chí sau này còn quay lại cảm ơn cán bộ thi hành án.

Tinh thần đoàn kết, sẻ chia của tập thể thời kỳ đầu cũng là điều được nhiều người nhắc đến với niềm xúc động. Trong điều kiện thiếu thốn, cán bộ trong đơn vị luôn hỗ trợ nhau từ công việc đến cuộc sống thường ngày. Người có xe đạp chở người chưa có phương tiện, người có kinh nghiệm hướng dẫn người mới vào nghề. Chính tinh thần vượt khó, đồng lòng ấy đã giúp ngành Thi hành án dân sự từng bước vượt qua thử thách, hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Cùng với sự phát triển của đất nước, ngành Thi hành án dân sự đã từng bước trưởng thành cả về tổ chức bộ máy, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức lẫn hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Nếu như trước đây công tác thi hành án còn gặp nhiều khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và phương thức quản lý thì ngày nay hệ thống Thi hành án dân sự đã từng bước hiện đại hóa, hoạt động ngày càng chuyên nghiệp, hiệu quả và minh bạch hơn.

Theo nhiều cán bộ gắn bó lâu năm với ngành, giai đoạn chuyển giao từ mô hình quản lý thủ công sang ứng dụng công nghệ thông tin là bước ngoặt lớn nhất của ngành Thi hành án dân sự. Nếu ngày trước mọi hồ sơ, sổ sách đều ghi chép bằng tay, việc thống kê, báo cáo mất rất nhiều thời gian thì hiện nay nhiều quy trình đã được số hóa, quản lý bằng phần mềm nghiệp vụ, giúp nâng cao hiệu quả công việc và tính minh bạch trong hoạt động thi hành án.

Trong suốt chặng đường phát triển ấy, biết bao thế hệ cán bộ, chấp hành viên ngành Thi hành án dân sự đã âm thầm cống hiến, tận tụy với công việc, vượt qua nhiều áp lực và thử thách để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Có những vụ việc kéo dài nhiều năm, phức tạp, liên quan đến nhiều tổ chức, cá nhân nhưng vẫn được kiên trì giải quyết, nêu cao tinh thần trách nhiệm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Chính sự công tâm, bản lĩnh và trách nhiệm ấy đã góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với pháp luật.

Ngành Thi hành án dân sự là một lĩnh vực đặc thù, nhiều áp lực và không ít nhạy cảm. Đằng sau mỗi quyết định thi hành án là những xung đột về quyền lợi, nghĩa vụ, là tâm tư, cảm xúc và cả những phản ứng gay gắt từ các đương sự. Không ít lần người cán bộ thi hành án cảm thấy chùn bước trước áp lực công việc, trước những đơn thư tố cáo sai sự thật, những lời đe dọa hay những thông tin xuyên tạc thiếu khách quan về quá trình tổ chức thi hành án.

Trong thời đại công nghệ phát triển hiện nay, không ít lần khi cơ quan Thi hành án dân sự tổ chức cưỡng chế thi hành án hoặc trong mỗi buổi làm việc, chấp hành viên, công chức thi hành án có thể bị ghi hình, cắt ghép làm sai lệch nội dung và đăng tải lên mạng xã hội. Chỉ một vài phút ngắn ngủi của video để phục vụ cho những mục đích cá nhân, những hình ảnh ấy nhiều khi chỉ phản ánh một khoảnh khắc, một lát cắt rất nhỏ của cả quá trình thi hành án, không thể hiện đầy đủ nội dung của một hồ sơ thi hành án, một bản án, quyết định của Tòa án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật, càng không phản ánh hết những áp lực, khó khăn, trách nhiệm và cả những hiểm nguy mà chấp hành viên phải âm thầm gánh vác trong suốt quá trình thực thi nhiệm vụ. Từ những góc nhìn phiến diện ấy, không ít cán bộ thi hành án đã phải chịu áp lực, những lời phán xét nặng nề, thậm chí ảnh hưởng đến danh dự, cuộc sống cá nhân và gia đình.

Thế nhưng, vượt lên trên tất cả những khó khăn ấy, đội ngũ cán bộ, chấp hành viên ngành Thi hành án dân sự vẫn âm thầm bền bỉ với nghề, giữ vững bản lĩnh, tinh thần thượng tôn pháp luật và trách nhiệm phục vụ Nhân dân. Bởi hơn ai hết, họ hiểu rằng phía sau mỗi vụ việc được thi hành đúng pháp luật không chỉ là sự nghiêm minh của pháp luật được bảo đảm, mà còn là niềm tin của người dân vào công lý và công bằng xã hội.

Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, công tác thi hành án dân sự đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ thi hành án xong về việc, về tiền không ngừng được nâng cao qua mỗi năm công tác, nhiều vụ việc có số tiền lớn, trọng điểm, phức tạp, kéo dài được giải quyết dứt điểm, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân được bảo đảm tốt hơn. Những kết quả ấy không chỉ phản ánh tinh thần trách nhiệm và năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ thi hành án mà còn là minh chứng cho quyết tâm đổi mới toàn diện của ngành trong thời kỳ mới.

Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu hoàn thiện bộ máy Thi hành án dân sự, chuyển đổi số mạnh mẽ đặt ra cho ngành Thi hành án dân sự nhiều nhiệm vụ và trách nhiệm lớn lao hơn. Không chỉ bảo đảm thi hành kịp thời, chính xác, đúng pháp luật các bản án, quyết định của Tòa án, ngành còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng phần mềm nghiệp vụ thi hành án, phần mềm thu biên lai điện tử, ứng dụng thông báo thi hành án cho người dân qua VNeID…, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, công khai và minh bạch.

Dù trải qua nhiều giai đoạn phát triển, nhưng những giá trị truyền thống của ngành vẫn luôn được gìn giữ và phát huy: đó là tinh thần trách nhiệm, sự công tâm, bản lĩnh nghề nghiệp và tinh thần phục vụ Nhân dân. Đây cũng là điều mà các thế hệ đi trước luôn mong muốn lớp cán bộ trẻ hôm nay tiếp tục kế thừa và phát huy trong giai đoạn mới.

“Thế hệ trẻ hôm nay có điều kiện học tập, công nghệ và môi trường làm việc tốt hơn rất nhiều. Điều chúng tôi mong muốn nhất là các bạn luôn giữ được cái tâm với nghề, giữ vững bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và sự liêm chính của người cán bộ thi hành án”, một cán bộ lão thành gửi gắm.

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Thi hành án dân sự là dịp để mỗi cán bộ, công chức trong ngành thêm tự hào về truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước, đồng thời nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm của mình trong giai đoạn mới. Phát huy truyền thống đoàn kết, kỷ cương, liêm chính, bản lĩnh và sáng tạo, ngành Thi hành án dân sự sẽ tiếp tục nỗ lực hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng nền tư pháp công bằng, vì Nhân dân phục vụ.

80 năm – một chặng đường đầy tự hào, chặng đường của bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Với nền tảng truyền thống tốt đẹp cùng quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, ngành Thi hành án dân sự sẽ tiếp tục viết tiếp những dấu ấn mới, xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. 

Quốc Hùng - Hoàng Trung