1. Tổng quan về tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập hành chính năm 2025
Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Nghị quyết số 202/2025/QH15, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc tái cơ cấu các đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, tỉnh Bắc Ninh đã sáp nhập với tỉnh Bắc Giang, tạo thành một tỉnh Bắc Ninh mới với trung tâm hành chính đặt tại thành phố Bắc Giang. Sự thay đổi này không chỉ mở rộng diện tích và dân số mà còn thúc đẩy tiềm năng kinh tế và văn hóa của khu vực.
Diện tích tự nhiên của tỉnh Bắc Ninh: Sau sáp nhập, tỉnh Bắc Ninh có diện tích tự nhiên đạt 4.718,6 km², xếp thứ 30 về quy mô diện tích trong số 34 tỉnh, thành phố của Việt Nam.
Quy mô dân số: Dân số của tỉnh Bắc Ninh mới đạt 3.619.433 người, đứng thứ 14 trên cả nước. Con số này là kết quả của việc hợp nhất dân số Bắc Ninh cũ (khoảng 1.488.250 người vào năm 2022) và Bắc Giang cũ (khoảng 2.131.183 người).
Mật độ dân số: Với diện tích và dân số mới, mật độ dân số trung bình của tỉnh Bắc Ninh ước tính khoảng 767 người/km², phản ánh sự phân bố dân cư đa dạng giữa các khu vực đô thị và nông thôn.
Đơn vị hành chính cấp xã: Tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập có 99 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 33 phường và 66 xã.
2. Tầm quan trọng của tỉnh Bắc Ninh trong bối cảnh phát triển kinh tế – xã hội
Tỉnh Bắc Ninh từ lâu đã được biết đến như một trung tâm kinh tế trọng điểm của vùng Bắc Bộ sau sáp nhập, vai trò này càng được củng cố. Với vị trí chiến lược nằm trong tam giác kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, tỉnh Bắc Ninh mới không chỉ là trung tâm công nghiệp mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng Kinh Bắc. Sự mở rộng diện tích và dân số đã tạo điều kiện để Bắc Ninh phát triển toàn diện hơn, từ kinh tế, văn hóa đến cơ sở hạ tầng.
Vị trí địa lý chiến lược: Tỉnh Bắc Ninh giáp các tỉnh Hưng Yên, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thái Nguyên, thành phố Hải Phòng và Hà Nội. Điều này giúp tỉnh trở thành trung tâm kết nối giao thương quan trọng, nằm trên các hành lang kinh tế lớn như Nam Ninh – Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng.
Phát triển kinh tế vượt bậc: Theo số liệu năm 2024, GRDP của tỉnh Bắc Ninh đạt 439.776.542 triệu đồng, đứng thứ 5 trên cả nước. Thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 65,1 triệu đồng/năm, xếp thứ 8, cho thấy tiềm năng kinh tế mạnh mẽ.
Hạ tầng công nghiệp hiện đại: Tỉnh Bắc Ninh là nơi tập trung nhiều khu công nghiệp lớn như Yên Phong, Quế Võ, và Thuận Thành III. Sau sáp nhập, các khu công nghiệp này tiếp tục thu hút đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất bán dẫn.
Tỷ lệ đô thị hóa cao: Với tỷ lệ đô thị hóa đạt 38%, Bắc Ninh là một trong những tỉnh có tốc độ đô thị hóa nhanh tại miền Bắc. Các thành phố như Bắc Ninh và Bắc Giang đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy phát triển đô thị xanh và thông minh.
3. Giá trị văn hóa và tiềm năng du lịch của tỉnh Bắc Ninh
Tỉnh Bắc Ninh không chỉ nổi bật về kinh tế mà còn là cái nôi của văn hóa Kinh Bắc. Nghệ thuật trình diễn dân gian của Bắc Ninh rất đa dạng và phong phú như Quan họ, Ca trù, dân ca Cao Lan, dân ca Sán Chí,… là những loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian đặc sắc. Trong đó có 2 di sản được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể: Quan họ được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và Ca trù được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp. Sau sáp nhập, tỉnh Bắc Ninh mới tiếp tục phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, kết hợp với phát triển du lịch để thu hút du khách trong và ngoài nước. Các lễ hội, làng nghề, và di tích lịch sử của tỉnh là những điểm nhấn quan trọng.
Dân ca quan họ và các lễ hội truyền thống: Tỉnh Bắc Ninh hiện có 49 làng quan họ cổ, cùng với các lễ hội lớn như Hội Lim, hội chùa Dâu, hội Đền Đô; hội Thổ Hà, hội Yên Thế, hội chùa Vĩnh Nghiêm. Hầu hết các lễ hội trên địa bàn tỉnh còn mang đậm nét văn hóa truyền thống với nhiều trò chơi dân gian, các hoạt động thể thao ý nghĩa. Các hoạt động văn hóa này không chỉ bảo tồn di sản mà còn góp phần quảng bá hình ảnh tỉnh Bắc Ninh đến du khách.
Di tích lịch sử và làng nghề: Tỉnh sở hữu 192 di tích lịch sử, trong đó 87 di tích được xếp hạng, bao gồm 41 di tích cấp quốc gia. Các làng nghề như tranh Đông Hồ, gốm sứ, đúc đồng tiếp tục là điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thích văn hóa truyền thống.
Phát triển du lịch bền vững: Sau sáp nhập, tỉnh Bắc Ninh đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái và văn hóa, với các điểm đến như chùa Phật Tích và núi Thiên Thai, thắng cảnh Suối Mỡ; hồ Cấm Sơn, hồ Khuôn Thần; Rừng nguyên sinh Khe Rỗ, Tây Yên Tử. Các khu du lịch được quy hoạch bài bản để kết hợp giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế.
Tiềm năng hội nhập quốc tế: Với vị trí gần Hà Nội và các cảng biển lớn, tỉnh Bắc Ninh đang xây dựng các sản phẩm du lịch mang tính quốc tế, kết hợp giữa văn hóa truyền thống và hiện đại, nhằm thu hút du khách từ các nước trong khu vực và trên thế giới.
