Không chấp hành pháp luật về THADS: Người phải thi hành án có thể bị phạt đến 07 năm tù và phạt tiền đến 50.000.000 đồng
28/05/2026
Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được các cơ quan, tổ chức và mọi công dân nghiêm chỉnh chấp hành. Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc mà còn là yêu cầu nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, giữ gìn trật tự, kỷ cương xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Thời gian qua, bên cạnh nhiều trường hợp tự nguyện thi hành án, vẫn còn một số người phải thi hành án cố tình chây ì, trốn tránh nghĩa vụ, tẩu tán tài sản, chống đối cơ quan thi hành án dân sự hoặc có hành vi cản trở việc tổ chức thi hành án. Những hành vi này không chỉ bị cưỡng chế thi hành mà còn có thể bị xử lý hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức hình phạt nghiêm khắc.
Theo Luật Thi hành án dân sự 2026, các hành vi bị nghiêm cấm gồm: không chấp hành bản án, quyết định của Tòa án; chống đối, cản trở việc thi hành án; tẩu tán, che giấu, hủy hoại tài sản; chuyển nhượng, thay đổi hiện trạng tài sản để trốn tránh nghĩa vụ thi hành án; giả mạo giấy tờ, hồ sơ, cung cấp thông tin sai sự thật nhằm trốn tránh nghĩa vụ thi hành án. Đặc biệt, đối với trường hợp người phải thi hành án “có điều kiện thi hành án nhưng cố tình không chấp hành” được pháp luật hình sự quy định chế tài rất nghiêm khắc. Luật Thi hành án dân sự năm 2026 quy định hành vi: Trường hợp thi hành nghĩa vụ gắn liền với nhân thân của người phải thi hành án hoặc pháp luật có quy định nghĩa vụ không được chuyển giao hoặc trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện công việc nhất định (điểm b khoản 2 Điều 91); trường hợp người phải thi hành án không chấm dứt công việc không được làm, không khôi phục lại hiện trạng ban đầu (Điều 92). Tất cả các trường hợp trên, khi hết thời hạn đã ấn định mà người phải thi hành án hoặc người đang trông giữ người chưa thành niên không giao người chưa thành niên cho người được giao nuôi dưỡng (khoản 2 Điều 93) hoặc hết thời hạn đã ấn định mà người sử dụng lao động không thực hiện (Điều 94) thì coi như vi phạm phát luật về thi hành án dân sự (không chấp hành án), có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật về hình sự hoặc xử phạt vi phạm hành chính theo qui định.
Theo quy định tại Điều 380 Bộ luật Hình sự: Tội không chấp hành án, người nào có điều kiện thi hành án mà không chấp hành bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, mặc dù đã bị áp dụng biện pháp cưỡng chế hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà vẫn tiếp tục vi phạm, thì có thể bị: phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Trường hợp có các tình tiết nghiêm trọng như: chống lại Chấp hành viên; dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt; tẩu tán tài sản; thì mức hình phạt có thể lên đến phạt tù từ 02 năm đến 05 năm. Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền đến 50 triệu đồng theo quy định của pháp luật.
Không dừng lại ở đó, nếu trong quá trình cưỡng chế thi hành án, người phải thi hành án có hành vi: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, kích động đám đông, cản trở lực lượng thi hành công vụ, thì còn có thể bị xử lý thêm về tội chống người thi hành công vụ với mức hình phạt cao nhất lên đến 07 năm tù.
Thực tiễn công tác thi hành án dân sự cho thấy, nhiều trường hợp ban đầu chỉ là nghĩa vụ dân sự nhưng do cố tình chống đối, che giấu tài sản, không hợp tác với cơ quan thi hành án nên đã bị khởi tố hình sự, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, danh dự, kinh tế và tương lai của bản thân, gia đình.
Cơ quan Thi hành án dân sự khuyến cáo người phải thi hành án: Nghiêm chỉnh chấp hành bản án, quyết định của Tòa án; chủ động kê khai trung thực tài sản, điều kiện thi hành án; hợp tác với Chấp hành viên trong quá trình tổ chức thi hành án; không thực hiện các hành vi chuyển nhượng, tẩu tán, che giấu tài sản; không kích động, chống đối, cản trở việc thi hành án.
Việc tự nguyện chấp hành án không chỉ giúp giảm thiểu chi phí, tránh bị áp dụng biện pháp cưỡng chế mà còn tránh các hậu quả pháp lý nghiêm trọng, đặc biệt là nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử phạt vi phạm hành chính. Mọi hành vi cố tình chống đối, không chấp hành án sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
Nguyễn Văn Tuấn – Phòng Nghiệp vụ và TCTHADS