Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, thi hành án dân sự (THADS) không nằm ngoài xu thế tất yếu đó. Với quyết tâm chính trị cao và sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ Tư pháp, toàn hệ thống THADS đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đưa toàn bộ hoạt động nghiệp vụ lên môi trường số, từng bước hình thành một nền hành chính tư pháp hiện đại, minh bạch và hiệu quả.
Chuyển đổi số tạo bước đột phá trong toàn hệ thống THADS: Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các định hướng lớn về chuyển đổi số quốc gia và đổi mới phương thức xây dựng, thi hành pháp luật, hệ thống THADS đã xác định chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ trọng tâm mà còn là yếu tố mang tính đột phá, quyết định đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của toàn ngành. Trong thời gian qua, với sự chỉ đạo quyết liệt, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, Nền tảng số THADS đã được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn quốc. Đây là bước tiến quan trọng, đánh dấu sự chuyển dịch từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị số, lấy dữ liệu làm trung tâm.
- Các phân hệ cốt lõi của nền tảng đã được đưa vào vận hành hiệu quả, bao gồm: Phân hệ hỗ trợ ra quyết định thi hành án; Phân hệ tổ chức thi hành án; Hệ thống biên lai điện tử; Hệ thống tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Những kết quả đạt được trong thời gian ngắn là rất đáng ghi nhận. Chỉ trong vòng 6 tháng triển khai, toàn hệ thống đã phát hành gần 900.000 biên lai điện tử, với tổng số tiền thu đạt gần 60 nghìn tỷ đồng. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc số hóa quy trình thu – chi trong thi hành án. Đặc biệt, 100% quyết định thi hành án đã được ban hành trên môi trường số, với hàng trăm nghìn quyết định được ký số và tổ chức thi hành. Điều này không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý mà còn đảm bảo tính chính xác, minh bạch và khả năng kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quá trình. Bên cạnh đó, hơn 836.000 hồ sơ thi hành án đã được cập nhật, quản lý tập trung trên nền tảng số. Việc hình thành kho dữ liệu lớn, đồng bộ đã tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng chỉ đạo, điều hành, đặc biệt là trong việc xử lý các vụ việc lớn, phức tạp. Có thể khẳng định, chuyển đổi số đã góp phần quan trọng trong việc minh bạch hóa toàn bộ quy trình thi hành án dân sự, hạn chế sai sót, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ Chấp hành viên, đồng thời củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp đối với hoạt động của cơ quan THADS.
- Khó khăn, thách thức: Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số trong THADS cũng đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Trước hết, khối lượng công việc ngày càng gia tăng, trong khi tính chất các vụ việc ngày càng phức tạp, đặc biệt là các vụ án có giá trị lớn, liên quan đến nhiều bên và nhiều loại tài sản. Việc xử lý các vụ việc này trên môi trường số đòi hỏi độ chính xác cao, tính kịp thời và khả năng phối hợp liên ngành hiệu quả.
Thứ hai, vấn đề dữ liệu là một trong những thách thức lớn nhất. Dữ liệu thi hành án được hình thành qua nhiều giai đoạn, phân tán, chưa đồng bộ. Do đó, việc chuẩn hóa, làm sạch và đảm bảo dữ liệu “đúng, đủ, sống, sạch” trên môi trường số cần nhiều thời gian, nguồn lực và sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị.
Thứ ba, hạ tầng công nghệ thông tin giữa các địa phương còn chưa đồng đều. Một số nơi vẫn gặp khó khăn về trang thiết bị, đường truyền, ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành hệ thống. Ngoài ra, yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh thông tin ngày càng cao trong bối cảnh các nguy cơ về tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu ngày càng phức tạp.
Một thách thức không kém phần quan trọng là việc thay đổi thói quen làm việc. Chuyển từ phương thức truyền thống sang môi trường số đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức phải thích ứng nhanh, nâng cao kỹ năng công nghệ, đồng thời thay đổi tư duy quản lý và tác nghiệp. Tuy nhiên, những khó khăn này cũng chính là động lực để toàn hệ thống tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát huy hiệu quả của nền tảng số.
- Định hướng thời gian tới: Trong thời gian tới, hệ thống THADS xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số theo hướng ổn định, chính xác, thân thiện, hướng tới xây dựng một nền hành chính tư pháp hiện đại, phục vụ tốt nhất cho người dân và doanh nghiệp. Trọng tâm trước mắt là tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp và vận hành ổn định các phân hệ hiện có, bảo đảm tính liên thông, thống nhất trong toàn hệ thống.
Đồng thời, nghiên cứu và phát triển thêm các phân hệ mới như: Phân hệ theo dõi thi hành án hành chính; phân hệ quản lý hoạt động thừa hành viên và các phân hệ khác. Việc hoàn thiện hệ sinh thái số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp, chia sẻ dữ liệu với các hệ thống khác.
Tiếp tục thể chế hóa các quy định liên quan đến chuyển đổi số, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ trên môi trường điện tử, bảo đảm tính pháp lý và tính thống nhất trong triển khai. Đặc biệt, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và Cổng Dịch vụ công sẽ được đẩy mạnh. Đây là giải pháp then chốt nhằm giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Thông qua đó, các quy trình như nộp đơn, theo dõi tiến độ, nhận kết quả thi hành án sẽ được thực hiện nhanh chóng, thuận tiện, hạn chế tối đa việc đi lại, tiếp xúc trực tiếp. Song song với đó, hệ thống sẽ tăng cường ứng dụng dữ liệu trong công tác chỉ đạo, điều hành, hướng tới mô hình quản trị thông minh, dựa trên dữ liệu thời gian thực, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án dân sự.
- Nền tảng số THADS - Bước ngoặt trong hiện đại hóa hoạt động thi hành án Việc chính thức đưa vào vận hành Nền tảng số Thi hành án dân sự là dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển đổi toàn diện của ngành trong kỷ nguyên số. Nền tảng này tạo ra một môi trường số toàn trình, trong đó toàn bộ quy trình thi hành án – từ tiếp nhận yêu cầu, ban hành quyết định, tổ chức thi hành, đến thu – chi và trả kết quả – đều được thực hiện trên môi trường điện tử, liên thông, xuyên suốt và không giấy tờ. Đối với người dân, lợi ích mang lại là rất rõ rệt. Người dân có thể thực hiện các thủ tục trực tuyến, theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ, nhận thông báo kịp thời mà không cần phải đến trực tiếp cơ quan thi hành án. Điều này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí và công sức.
Đối với cơ quan thi hành án, nền tảng số giúp nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quy trình nghiệp vụ, hạn chế sai sót, rút ngắn thời gian xử lý và tăng cường tính minh bạch. Các hoạt động như thông báo, xác minh, xử lý tài sản được thực hiện nhanh chóng, đồng bộ. Lãnh đạo các cấp có thể theo dõi, giám sát và đưa ra quyết định kịp thời, chính xác dựa trên dữ liệu cập nhật liên tục. Quan trọng hơn, nền tảng số không chỉ là một công cụ công nghệ mà còn là sự thay đổi căn bản về phương thức tổ chức thi hành án – từ thủ công sang số hóa, từ phân tán sang tập trung, từ quản lý theo hồ sơ sang quản trị theo dữ liệu.
Như vậy,  để hướng tới một nền hành chính tư pháp phục vụ, chuyển đổi số trong thi hành án dân sự không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là cơ hội để ngành bứt phá, nâng cao chất lượng phục vụ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Những kết quả đạt được trong thời gian qua là nền tảng quan trọng để toàn hệ thống tiếp tục phát triển trong giai đoạn tiếp theo. Với quyết tâm cao, định hướng rõ ràng và giải pháp đồng bộ, thi hành án dân sự đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong xây dựng nền hành chính tư pháp hiện đại, minh bạch, hiệu quả. Trong thời gian tới, việc hoàn thiện và khai thác hiệu quả Nền tảng số THADS sẽ tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần quan trọng vào công cuộc cải cách tư pháp, cải cách hành chính và phát triển Chính phủ số tại Việt Nam.