Tại hội thảo, đồng chí Trần Phương Hồng – Phó Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự TP. Hồ Chí Minh – đã trình bày một số góp ý liên quan đến công tác xử lý vật chứng, tài sản trong các vụ án hình sự.
Đồng chí Trần Phương Hồng cho biết, cơ quan thi hành án dân sự có chức năng xử lý vật chứng, tài sản theo bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, các quy định hiện hành còn nhiều bất cập, dẫn đến việc xử lý vật chứng, tài sản thường bị kéo dài, gây lãng phí và thất thoát.
Quá trình từ điều tra đến xét xử có thể kéo dài nhiều năm, trong khi tài sản bị kê biên không được đưa vào sử dụng, dễ xuống cấp, hư hỏng. Nhà nước cũng phải tốn kém nguồn lực để lưu kho, bảo quản tài sản chờ xử lý.
Dù Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 164/2024/QH15 thí điểm xử lý vật chứng, tài sản trong giai đoạn tố tụng, nhưng phạm vi còn hẹp, chỉ áp dụng với các vụ việc do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng theo dõi. Do đó, đề nghị mở rộng quy định cho phép xử lý vật chứng từ giai đoạn điều tra đối với tất cả các vụ án hình sự, miễn không ảnh hưởng đến việc chứng minh hành vi phạm tội. Đồng chí cũng đề xuất tham khảo mô hình pháp luật của Cộng hòa Liên bang Đức, nơi cho phép xử lý tài sản từ sớm và hoàn trả hoặc sung công theo giá trị tài sản đã được định giá sau khi bán.
Bên cạnh nội dung về xử lý vật chứng, hội thảo còn ghi nhận nhiều góp ý từ đại biểu các ngành, tập trung vào các vấn đề đang phát sinh trong thực tiễn áp dụng pháp luật tố tụng như: Làm rõ khái niệm “nơi cư trú rõ ràng” trong Bộ luật Tố tụng dân sự và góp ý sửa đổi các đạo luật liên quan
Tại hội thảo góp ý Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự, nhiều đại biểu đề nghị cần quy định rõ ràng hơn điều kiện để xem xét cho bị can, bị cáo được tại ngoại, đặc biệt là khái niệm “nơi cư trú rõ ràng”. Thực tiễn hiện nay cho thấy, iệc xác định nơi cư trú hiện nay chủ yếu căn cứ vào địa chỉ thường trú, trong khi người bị can có thể đã chuyển đi nơi khác. Việc xác nhận từ chính quyền địa phương đôi khi không phản ánh đúng thực tế nhưng vẫn được xem là đủ điều kiện áp dụng biện pháp tại ngoại.
Các đại biểu đề xuất bổ sung quy định về trình tự xác minh nơi cư trú, tăng cường trách nhiệm của công an, chính quyền cấp cơ sở trong công tác xác minh, quản lý người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn. Đồng thời, cần quy định cụ thể về việc lập biên bản bàn giao và theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú, thiết lập cơ chế kiểm tra giám sát minh bạch để hạn chế vi phạm.
Về tổ chức bộ máy, khi nhiều địa phương thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, các đại biểu kiến nghị cần sửa đổi đồng bộ pháp luật để phù hợp với mô hình tổ chức mới, nhất là về thẩm quyền giữa Tòa án, Viện kiểm sát và Công an trong tố tụng và thi hành án hình sự.
Ngoài ra, nhiều ý kiến tại hội thảo cũng tập trung góp ý nhiều góp ý liên quan đến Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án, hướng đến việc xây dựng hệ thống tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp và bảo đảm quyền con người, quyền công dân.