Nỗi niềm của người làm công tác thi hành án dân sự

Công tác thi hành án dân sự là mắc xích đặc biệt quan trọng trong hệ thống tư pháp, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Một bản án chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thi hành trên thực tế. Thế nhưng, phía sau những quyết định thi hành án, những buổi xác minh, cưỡng chế hay những hồ sơ dày đặc giấy tờ là biết bao nỗi niềm, áp lực và cả những hy sinh thầm lặng của đội ngũ chấp hành viên, cán bộ thi hành án dân sự.

Ít ai hiểu rằng, công việc của người làm thi hành án không chỉ đơn thuần là thực hiện các thủ tục pháp lý. Họ là những người đứng giữa nhiều áp lực chồng chéo: một bên là người được thi hành án mong mỏi quyền lợi của mình sớm được bảo đảm; một bên là người phải thi hành án tìm mọi cách trì hoãn, chống đối hoặc né tránh nghĩa vụ. Ở giữa là những cán bộ thi hành án ngày ngày kiên trì tháo gỡ từng nút thắt pháp lý và thực tiễn để đưa bản án từ trên giấy đi vào cuộc sống.

Trước hết, áp lực công việc là điều dễ nhận thấy. Mỗi năm, số lượng vụ việc phải thi hành ngày càng gia tăng, tính chất ngày càng phức tạp. Không ít vụ việc kéo dài nhiều năm, liên quan đến nhiều đương sự, tài sản tranh chấp khó xác minh hoặc đã bị tẩu tán. Có những hồ sơ tồn đọng qua nhiều giai đoạn, nhiều lần tổ chức thi hành nhưng vẫn chưa thể dứt điểm.

CHV phối hợp Cơ quan chuyên môn cưỡng chế giáo đất rừng (Vân Canh)

Trong khi đó, một bên người phải thi hành án cố tình chống đối, khiếu nại, tố cáo sai sự thật nhằm kéo dài thời gian; bên còn lại là người được thi hành án cùng những người có quyền lợi liên quan liên tục thúc giục cơ quan thi hành án giải quyết nhanh chóng để bảo vệ quyền lợi của mình. Áp lực hoàn thành chỉ tiêu, tiến độ từ cơ quan cấp trên và yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý khiến nhiều cán bộ thi hành án luôn trong trạng thái căng thẳng kéo dài.

Có những vụ việc, chấp hành viên phải nhiều lần xuống địa bàn xác minh điều kiện thi hành án, gặp gỡ chính quyền địa phương, vận động đương sự tự nguyện chấp hành. Không ít trường hợp việc cưỡng chế phải tổ chức trong điều kiện phức tạp, đông người tụ tập, tâm lý đương sự kích động, tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự và mất an toàn cho lực lượng làm nhiệm vụ.

Thực tế cho thấy, nhiều người làm công tác thi hành án không chỉ cần giỏi chuyên môn pháp luật mà còn phải có bản lĩnh nghề nghiệp, kỹ năng dân vận, khả năng xử lý tình huống và đặc biệt là sự kiên trì, mềm dẻo trong ứng xử. Bởi phía sau mỗi vụ việc không đơn thuần là tài sản hay nghĩa vụ dân sự, mà còn là hoàn cảnh gia đình, là những mâu thuẫn kéo dài, những câu chuyện đời đầy trăn trở.

Họp bàn biện pháp xây dựng kế hoạch cưỡng chế thi hành án

Đặc biệt, trong các vụ việc cưỡng chế giao nhà, giao tài sản, nhiều cán bộ thi hành án không tránh khỏi cảm giác chạnh lòng khi chứng kiến hoàn cảnh khó khăn của người phải thi hành án. Có những gia đình không còn nơi ở khác, có người già, trẻ nhỏ, bệnh tật… khiến quá trình tổ chức thi hành án càng thêm áp lực về tâm lý. Dù thực hiện đúng quy định pháp luật nhưng người chấp hành viên nhiều khi vẫn mang nặng suy nghĩ, trăn trở sau mỗi vụ việc.

Một nỗi niềm khác là áp lực từ dư luận xã hội. Trong nhiều vụ việc liên quan đến tài sản lớn hoặc tranh chấp phức tạp, người dân đôi khi chỉ nhìn vào kết quả cuối cùng mà chưa hiểu hết những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành án. Khi vụ việc chậm được giải quyết hoặc kết quả chưa đáp ứng kỳ vọng, cơ quan thi hành án và chấp hành viên thường trở thành đối tượng bị quy trách nhiệm đầu tiên.

Những hiểu lầm, định kiến ấy đôi khi khiến người cán bộ thi hành án cảm thấy áp lực và tủi lòng, dù họ đã nỗ lực hết mình trong khuôn khổ pháp luật cho phép.

Không chỉ đối mặt với áp lực nghề nghiệp, đội ngũ cán bộ thi hành án dân sự còn gặp nhiều khó khăn về điều kiện làm việc. Khối lượng công việc lớn, tính chất phức tạp, thường xuyên tiếp xúc với các tình huống nhạy cảm, tiềm ẩn rủi ro nhưng chế độ đãi ngộ vẫn chưa thực sự tương xứng. Nhiều cán bộ phải làm việc ngoài giờ, nghiên cứu hồ sơ đến đêm muộn, di chuyển liên tục xuống cơ sở nhưng vẫn âm thầm gắn bó với nghề bằng tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nghề.

Dẫu còn nhiều gian nan, người làm công tác thi hành án dân sự vẫn luôn ý thức rõ vai trò của mình trong việc bảo vệ công lý, giữ gìn kỷ cương pháp luật và ổn định trật tự xã hội. Chính sự tận tụy, kiên trì và bản lĩnh của họ đã góp phần đưa những bản án, quyết định của Tòa án đi vào thực tiễn, củng cố niềm tin của nhân dân vào pháp luật.

Để sẻ chia và giảm bớt những nỗi niềm ấy, rất cần sự quan tâm hơn nữa từ phía Nhà nước, các ngành chức năng và toàn xã hội; từ việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý, tăng cường nguồn lực, bảo đảm điều kiện làm việc cho đến nâng cao nhận thức của người dân về công tác thi hành án dân sự.

Bởi phía sau mỗi vụ việc được thi hành thành công không chỉ là việc bảo đảm quyền lợi cho các bên đương sự, mà còn là biết bao nỗ lực thầm lặng của những con người đang ngày đêm góp phần giữ gìn sự nghiêm minh của pháp luật và công lý trong đời sống xã hội.

                                                                       Hoàng Anh

                                                    (Phòng Thi hành án dân sự khu vực 2)