Dấu son lịch sử: Hành trình hình thành và phát triển ngành Thi hành án dân sự
Một chặng đường 79 năm xây dựng và phát triển của ngành THADS Việt Nam đã đi qua, ghi dấu biết bao nỗ lực bền bỉ để bảo đảm những phán quyết của Tòa án được tôn trọng và thực thi. Kể từ ngày 19/7/1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 130/SL thiết lập các Tòa án và cơ quan Thi hành án đầu tiên - mốc son khởi đầu hình thành hệ thống THADS Việt Nam, lực lượng chấp hành viên và cán bộ thi hành án đã không ngừng lớn mạnh, gắn liền với sứ mệnh “bảo vệ pháp luật, giữ gìn kỷ cương, phụng sự nhân dân”.
Trải qua nhiều thời kỳ lịch sử, từ những năm tháng kháng chiến, thống nhất đất nước cho đến công cuộc đổi mới và hội nhập, THADS luôn là khâu cuối của quá trình tố tụng, giữ vai trò trọng yếu trong việc bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của tổ chức, công dân và góp phần xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương.
Ngay trong Hiến pháp 1980, Nhà nước ta lần đầu quy định rõ: bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật phải được tôn trọng và chấp hành nghiêm chỉnh, đặt nền tảng pháp lý cho ngành THADS. Rồi đến Pháp lệnh 1989, pháp lệnh1993 đến Pháp lệnh 2004, hệ thống THADS dần định hình tổ chức từ trung ương đến địa phương, bộ máy ngày càng độc lập, hiệu lực hơn. Luật THADS 2008 khẳng định vị thế mới của ngành, vận hành thống nhất hệ thống theo ngành dọc; Luật sửa đổi 2014 tiếp tục tạo bước chuyển căn bản, nâng cao hiệu quả và hiện nay Luật THADS (sửa đổi) 2025 đang được trình Quốc hội xem xét là sự tiếp tục nỗ lực hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu đổi mới, hiện đại hóa, hướng tới một nền THADS sự tinh gọn, hiệu quả và phụng sự nhân dân tốt hơn.
Để ghi nhận công lao và truyền thống vẻ vang của ngành, năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định công nhận ngày 19/7 hằng năm là Ngày truyền thống THADS - một sự khích lệ to lớn đối với các thế hệ chấp hành viên, cán bộ toàn ngành.
Với nền tảng pháp lý và tổ chức không ngừng được hoàn thiện, hệ thống THADS đã đạt nhiều thành tựu nổi bật trong thực thi nhiệm vụ. Hơn ba thập niên kể từ khi chuyển về dưới sự quản lý của Chính phủ năm 1993, khối lượng công việc thi hành án hoàn thành đã tăng hơn mười lần so với buổi đầu.
Trong những năm gần đây, các cơ quan THADS liên tục vượt chỉ tiêu Quốc hội, Chính phủ giao; năm sau luôn cao hơn năm trước về cả số vụ việc và tiền bạc thi hành. Đặc biệt, năm 2024 được đánh giá là năm thành công nhất trong lịch sử ngành: toàn hệ thống đã thi hành xong trên 620.000 vụ việc, đạt tỷ lệ gần 84%, và thu hồi hơn 116.500 tỷ đồng (tương đương 51,8% số tiền phải thi hành). Kết quả này có ý nghĩa đặc biệt khi phần lớn các vụ việc lớn, phức tạp đều được tập trung giải quyết, giải phóng khối lượng tài sản hàng trăm nghìn tỷ đồng khỏi ách tắc, đưa trở lại phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của đất nước và địa phương
Song song với việc đảm bảo thi hành hiệu quả các bản án dân sự, ngành THADS đã trở thành mũi nhọn trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, thất thoát tài sản Nhà nước và xử lý nợ xấu ngân hàng. Chỉ tính riêng năm 2024, các cơ quan thi hành án đã thi hành thành công hơn 9.000 vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế, qua đó thu hồi hơn 22.000 tỷ đồng tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát. Cùng năm, hệ thống THADS cũng giúp các tổ chức tín dụng thu hồi nợ của 6.252 vụ việc, với số tiền lên tới 30.544 tỷ đồng. Đây là những con số kỷ lục, góp phần trực tiếp làm “sạch hóa” nền kinh tế, đưa tiền, tài sản trở lại ngân sách và dòng chảy kinh doanh. Những đại án kinh tế-tham nhũng được thi hành dứt điểm đã khẳng định quyết tâm “thu hồi đến đồng cuối cùng” của Nhà nước, củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý. Không chỉ thu tiền, công tác thi hành án còn kiên quyết kê biên, xử lý tài sản bảo đảm trong các vụ án tín dụng, ngân hàng, góp phần từng bước tháo gỡ nợ xấu, ổn định hệ thống tài chính.
Những thành quả đáng tự hào ấy có được nhờ sự tận tụy, bền bỉ và tinh thần cải cách không ngừng của cả hệ thống THADS. Người chấp hành viên THADS luôn đối mặt nhiều khó khăn, vất vả, bởi lẽ họ thường xuyên tiếp xúc với những cảnh đời căng thẳng, bức xúc khi quyền lợi chưa được thực thi. Thế nhưng, chính trong gian khó đó, phẩm chất “vì dân phục vụ” của người làm thi hành án càng tỏa sáng,  lắng nghe, chia sẻ với từng nguyện vọng chính đáng, kiên trì thuyết phục và nghiêm minh cưỡng chế khi cần, để mỗi bản án được thi hành vừa thấu tình đạt lý, vừa giữ vững thượng tôn pháp luật.
Bước sang năm 2025, ngành THADS đứng trước vận hội đổi mới sâu rộng để phục vụ nhân dân và công lý ngày càng tốt hơn. Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về tinh gọn bộ máy, tháng 6/2025 Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã phê duyệt Đề án tái cấu trúc hệ thống THADS. Theo đề án này, Tổng cục THADS được tổ chức lại thành Cục Quản lý THADs trực thuộc Bộ Tư pháp, đồng thời hợp nhất các đầu mối địa phương: từ 63 Cục THADS cấp tỉnh và 693 Chi cục THADS cấp huyện thành 34 cơ quan THADS cấp tỉnh và 355 Phòng THADS khu vực. Đây được đánh giá là bước đột phá chưa từng có trong lịch sử ngành, thể hiện quyết tâm đổi mới mạnh mẽ về tổ chức, nhân sự và phương thức hoạt động, hướng tới một hệ thống tinh gọn, chuyên nghiệp và hiện đại hóa toàn diện.
79 năm - một chặng đường nhìn lại đủ để tự hào nhưng cũng mở ra trách nhiệm nặng nề cho chặng đường tiếp theo. Thế hệ cán bộ thi hành án hôm nay đang kế thừa truyền thống đoàn kết, bản lĩnh, trí tuệ của các thế hệ cha anh, đồng thời mang trong mình khát vọng cống hiến cho ngành bằng tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Thông điệp từ những người giữ lửa công lý Từng làm nghề THADS, đồng chí Nguyễn Quang Thái, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp chia sẻ, trong các cơ quan nội chính thì nghề Thi hành án là nghề gian nan, vất vả nhất, tuy nhiên lại là nghề dễ gần gũi và dễ chia sẻ nhất vì cán bộ thi hành án hiểu rằng mỗi khi người dân tìm đến cơ quan công quyền để trình bày nguyện vọng, thường là lúc họ đang mang trong mình nỗi bức xúc, tâm lý chưa thỏa mãn, dễ xúc động, dễ cáu gắt và mong được lắng nghe, thấu hiểu.
Đồng chí Nguyễn Quang Thái cũng bày tỏ sự tin tưởng vào thế hệ trẻ của ngành, hy vọng các bạn trẻ xem đây là nghề của mình, đã chọn rồi thì gắn bó, theo đuổi đến cùng. Đồng thời mong muốn lãnh đạo Cục Quản lý THADS tiếp tục tạo dựng môi trường làm việc tốt, nơi ai làm tốt thì được ghi nhận, ai làm chưa tốt thì được động viên, để từ đó mỗi người thêm yêu ngành, yêu nghề.
Theo đồng chí, Nghề THADS cũng là nghề đem lại sự yên bình cho xã hội, do vậy, đồng chí Nguyễn Quang Thái cho rằng, Cục Quản lý THADS cần đẩy mạnh việc tuyên truyền những tấm gương chấp hành viên tốt, những câu chuyện day dứt trong nghề thi hành án, từ đó tạo dựng hình ảnh ngành THADS hiện đại, gần dân… Phát biểu tại Chương trình, Đồng chí Nguyễn Thắng Lợi, Cục trưởng Cục Quản lý THADS bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới các thế hệ đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo qua các thời kỳ, những người đã dành nhiều công sức, tạo nên bản sắc, truyền thống, tinh thần của ngành THADS.
"Từ khi về chung ngôi nhà THADS, tôi đã chứng kiến nhiều đồng chí trăn trở với nghề, làm việc tối khuya nhưng luôn vui vẻ, gắn bó, chia sẻ công việc với nhau. Như vậy cho thấy các đồng chí trong hệ thống THADS luôn cống hiến hết mình cho ngành THADS", Cục trưởng Cục Quản lý THADS ghi nhận.
“Thời gian tới, dù công việc còn nhiều khó khăn, nhưng bằng quyết tâm, lòng yêu nghề, toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành cần tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, bản lĩnh, trí tuệ; chủ động đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; chung sức, đồng lòng, đưa ngành THADS phát triển ngang tầm nhiệm vụ trong thời đại mới” đồng chí Nguyễn Thắng Lợi nhấn mạnh.
Vinh danh tập thể, cá nhân tiêu biểu – Lan tỏa niềm tự hào ngành Thi hành án dân sự
Nhân dịp này, Cục Quản lý THADS đã trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho đồng chí Nguyễn Ngọc Vũ, Trưởng ban Tổ chức cán bộ do đã có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua “Ngành Tư pháp chung tay vì người nghèo - Không ai bị bỏ lại phía sau” giai đoạn 2023 - 2025; tặng Giấy khen đối với 17 tập thể và 140 cá nhân đã có thành tích xuất sắc trong đợt thi đua cao điểm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỷ niệm 79 năm Ngày Truyền thống THADS (19/7/1946 - 19/7/2025).  Tin tưởng rằng toàn ngành THADS sẽ cùng chung sức, đồng lòng, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, tiếp tục phụng sự nhân dân, thượng tôn pháp luật, xây dựng một nền THADS vững mạnh, trong sạch ngang tầm nhiệm vụ trong thời đại mới. Với hành trang là bề dày truyền thống và những thành tựu đã đạt được, cùng định hướng đổi mới rõ ràng, ngành THADS Việt Nam vững tin bước vào giai đoạn phát triển mới, tiếp tục khẳng định vai trò không thể thiếu trong hệ thống tư pháp quốc gia, góp phần giữ vững kỷ cương phép nước và niềm tin của nhân dân vào công lý.