Trên cơ sở Luật Phục hồi, phá sản 2025 giao Chính phủ quy định chi tiết thẩm quyền, thủ tục thi hành và định giá – bán tài sản trong giai đoạn thi hành quyết định tuyên bố phá sản, dự thảo Nghị định được thiết kế nhằm quy trình hóa chuỗi thủ tục thi hành, bảo đảm tính khả thi và thống nhất áp dụng. Một số nội dung trọng tâm, điểm mới của Dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Phục hồi, phá sản về thi hành quyết định tuyên bố phá sản, cụ thể:
I. Khái quát phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và cấu trúc dự thảo
Phạm vi điều chỉnh: Nghị định này quy định chi tiết Điều 76, Điều 77 và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Phục hồi, phá sản về thi hành quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản (sau đây gọi là quyết định tuyên bố phá sản).
Đối tượng áp dụng: Nghị định này áp dụng đối với cơ quan quản lý thi hành án dân sự, cơ quan thi hành án dân sự, Chấp hành viên, Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong thi hành quyết định tuyên bố phá sản.
Dự thảo Nghị định được thiết kế gồm 03 chương, 22 điều; trong đó Chương II quy định trình tự, thủ tục thi hành quyết định tuyên bố phá sản, bao gồm thủ tục chung và các thủ tục theo nhóm công việc: Thủ tục chung; thủ tục định giá và bán tài sản của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản; thủ tục thực hiện các biện pháp cưỡng chế của cơ quan thi hành án dân sự; giám sát Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản thực hiện thi hành quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản. Chương III. Điều khoản thi hành.
Bố cục 03 chương phù hợp với logic điều chỉnh: Chương I đặt nền (phạm vi, đối tượng, trách nhiệm phối hợp); Chương II là “lõi quy trình”; Chương III quy định điều khoản thi hành.
II. Nhóm quy định chung: trách nhiệm phối hợp và tình huống doanh nghiệp phá sản là người được thi hành án
Điểm nhấn trong Chương I là bổ sung một điều về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thi hành quyết định tuyên bố phá sản, đặc biệt đối với Kho bạc Nhà nước và các tổ chức tín dụng trong việc cung cấp thông tin, thực hiện yêu cầu phong tỏa, trích chuyển, phục vụ thu hồi – quản lý tài sản. Đây là hướng phát triển từ TTLT 07/2018, đồng thời tương thích với nguyên tắc trách nhiệm phối hợp của Luật THADS 2025.
Dự thảo cũng kế thừa quy định về thi hành án trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản là người được thi hành án, nhằm bảo đảm việc thu hồi được khoản phải thu để đưa vào khối tài sản phá sản và phân chia theo phương án phân chia tài sản.
III. Thủ tục chung trong thi hành: từ chuyển giao quyết định đến nộp tiền và ủy thác
Theo định hướng, dự thảo quy định các thủ tục chung để thi hành quyết định tuyên bố phá sản “từ khi chuyển giao quyết định đến khi kết thúc việc thi hành án”. Các khâu thủ tục chung được mô tả theo chuỗi công việc, giúp hạn chế khoảng trống và giảm nguy cơ áp dụng khác nhau giữa các địa phương.
Dự thảo Nghị định quy định các thủ tục để thi hành quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản từ thời điểm cơ quan THADS nhận chuyển giao Quyết định đến khi kết thúc việc thi hành án, cụ thể: (1) Thủ tục giao nhận quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản giữa Tòa án và cơ quan THADS: thời hạn chuyển giao, hình thức, thủ tục giao nhận, hồ sơ, tài liệu kèm theo…; (2) Ra quyết định thi hành quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản: - Phạm vi ra quyết định: Căn cứ Điều 65 Luật Phục hồi, phá sản 2025 về nội dung của Quyết định tuyên bố doanh nghiệp hợp tác xã phá sản, kế thừa quy định tại Điều 5 Thông tư liên tịch số 07/2018/TTLT-BTP-VKSNDTC-TANDTC ngày 12/6/2018 quy định việc phối hợp trong thi hành quyết định của Tòa án giải quyết phá sản, dự thảo Nghị định tiếp tục quy định Thủ trưởng cơ quan THADS có thẩm quyền ra quyết định thi hành phần nghĩa vụ dân sự liên quan đến tài sản, buộc thực hiện công việc nhất định hoặc không được thực hiện công việc nhất định trong quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản, thu hồi nợ và xử lý tài sản bảo đảm trong trường hợp hợp đồng có bảo đảm chưa đến hạn, việc bán tài sản còn lại của doanh nghiệp, hợp tác xã; các vấn đề khác. - Thủ tục ra quyết định: Khoản 2 Điều 76 Luật Phục hồi phá sản quy định, “trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản, cơ quan thi hành án dân sự có trách nhiệm chủ động ra quyết định thi hành và phân công Chấp hành viên phụ trách vụ việc”. Trên cơ sở đó, dự thảo Nghị định dự kiến quy định như sau: Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra một quyết định thi hành án đối với mỗi quyết định tuyên bố phá sản.
Dự thảo đã chỉnh lý đáng kể ở khâu chuyển giao quyết định và ra quyết định thi hành: bổ sung tài liệu kèm theo; làm rõ nội dung quyết định thi hành, bổ sung “nội dung khác” mà cơ quan THADS phải tổ chức thi hành theo Luật THADS; và chuẩn hóa thời hạn, trình tự, thủ tục ra quyết định thi hành theo Luật THADS.
Bổ sung quy định khi gửi quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản cho cơ quan thi hành án dân sự theo quy định tại khoản 6 Điều 65 của Luật Phục hồi, phá sản, Tòa án phải gửi kèm theo văn bản chỉ định Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản cho cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền để làm cơ sở cho Chấp hành viên, cơ quan THADS thực hiện việc yêu cầu Quản tài viên tổ chức thi hành án.
- Xác định rõ những nội dung trong quyết định thi hành án mà cơ quan THADS phải thi hành trên cơ sở quy định tại khoản 3 Điều 5 TTLT07. Đồng thời: Bổ sung: “Nội dung khác mà cơ quan thi hành án dân sự phải tổ chức thi hành theo quy định của Luật Thi hành án dân sự”; bỏ nội dung: “cưỡng chế thu hồi tài sản, giao tài sản cho người mua được tài sản theo quy định của Luật Thi hành án dân sự và có văn bản yêu cầu Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản mà Thẩm phán đã chỉ định tổ chức thực hiện thanh lý tài sản còn lại của doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản” tại Thông tư hiện hành vì không thuộc phạm vi của quyết định thi hành án mà là đưa vào các quy định ở dưới liên quan đến trình tự, thủ tục tổ chức thi hành. Bổ sung quy định thời hạn, trình tự, thủ tục ra quyết định thi hành án thực hiện theo quy định của Luật Thi hành án dân sự
Về nộp tiền vào tài khoản cơ quan THADS và ủy thác thi hành, dự thảo kế thừa cấu trúc từ TTLT 07/2018 nhưng đã chỉnh lý và bổ sung để phù hợp Luật THADS hiện hành, nhất là ủy thác xử lý tài sản.
- Cơ bản giữ quy định tại Điều 8 TTLT07 nhưng có chỉnh lý cho phù hợp
- Bổ sung quy định về ủy thác xử lý tài sản cho phù hợp với quy định của Luật THADS hiện hành
Đối với thủ tục trả lại tài sản thuê hoặc mượn, dự thảo bổ sung trách nhiệm và quy trình, giúp triển khai Điều 79 Luật và tạo cơ chế xử lý nhanh các tài sản không thuộc khối tài sản phá sản.
Bổ sung quy định trình tự, thủ tục, trách nhiệm của Chấp hành viên, Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản trong việc thực hiện việc trả lại tài sản thuê hoặc mượn khi doanh nghiệp, hợp tác xã bị tuyên bố phá sản để hướng dẫn thi hành Điều 79 Luật Phục hồi, phá sản và quy định chi tiết Điều 76 Luật.
IV. Định giá – bán tài sản – định giá lại: điểm mới và cơ chế kiểm soát rủi ro
Dự thảo dành mục riêng về định giá và bán tài sản, trong đó vừa bám sát khung của Điều 77 Luật, vừa kế thừa các quy định nghiệp vụ từ TTLT 07/2018. Các nội dung nổi bật gồm: căn cứ lựa chọn doanh nghiệp thẩm định giá; hướng dẫn nhận diện tài sản có nguy cơ bị phá hủy/giảm giá trị; hướng dẫn bán không qua đấu giá; thẩm định giá và xác định giá đối với tài sản có tính đặc thù.
- Quy định các căn cứ Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản thực hiện lựa chọn và ký hợp đồng dịch vụ với doanh nghiệp thẩm định giá
- Giữ nguyên quy định tại Điều 12 TTLT07 về xử lý đối với tài sản thanh lý đã tổ chức bán trước khi có quyết định tuyên bố doanh nghiệp hợp tác xã phá sản 
- Quy định căn cứ xác định tài sản có nguy cơ bị phá hủy, tài sản có giá trị nhỏ theo hướng dẫn chiếu đến quy định tương ứng trong pháp luật về THADS
- Bổ sung quy định tài sản có nguy cơ bị phá hủy hoặc tài sản có giá trị nhỏ quy định tại khoản 3 Điều 77 của Luật Phục hồi, phá sản là hàng hóa, vật phẩm dễ bị hư hỏng hoặc tài sản có giá trị nhỏ theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự.
- Hướng dẫn quy định: Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản xác định giá, đồng thời tham khảo quy định tại trình tự thủ tục thẩm khảo ý kiến của cơ quan tài chính, cơ quan chuyên môn có liên quan đã được quy định tại điểm c, d Điều 9 TTLT07.
- Bổ sung quy định về  thực hiện việc thẩm định giá, xác định giá tài sản là vàng, chứng khoán, tài sản số hoặc tài sản đặc thù khác theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự.
Đối với bán đấu giá, dự thảo bổ sung quyền của Chấp hành viên trong việc yêu cầu tạm dừng/dừng việc tổ chức đấu giá, quy định trách nhiệm của QTV/DNQLTLTS phối hợp và chịu trách nhiệm về hồ sơ, qua đó tăng tính kiểm soát và phòng ngừa tiêu cực.
- Bổ sung quy định Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản thực hiện các trình tự, thủ tục về đấu giá tài sản như Chấp hành viên theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự.Đối với trường hợp cần giảm giá thì giữ nguyên quy  định tại điểm b khoản 1 Điều 10 TT LT 07 về quy định CHV ra QĐ giảm giá tài sản.
- Bổ sung quy định về việc Chấp hành viên có quyền yêu cầu Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản thực hiện yêu cầu tạm dừng, dừng việc tổ chức đấu giá, phiên đấu giá tài sản khi có căn cứ theo quy định của Luật Thi hành án dân sự
- Quy định trách nhiệm của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản khi nhận được yêu cầu của Chấp hành viên về yêu cầu tạm dừng, dừng việc tổ chức đấu giá, phiên đấu giá tài sản
V. Cưỡng chế và giám sát: những vấn đề còn ý kiến khác nhau và kiến nghị hoàn thiện
Hồ sơ nhiệm vụ xây dựng cho thấy có những vấn đề kỹ thuật còn được thảo luận. Một là phạm vi và cách thức cơ quan THADS thực hiện biện pháp cưỡng chế theo đề nghị của QTV/DNQLTLTS. Hai là hình thức, nội dung giám sát QTV/DNQLTLTS trong quá trình thi hành.
(1) Về thủ tục cơ quan THADS thực hiện biện pháp cưỡng chế theo đề nghị của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản: Theo quy định tại khoản 3 Điều 12 và khoản 4 Điều 76 Luật Phục hồi, phá sản, thì “Trường hợp xét thấy cần thiết phải thực hiện các biện pháp cưỡng chế thì Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản đề nghị cơ quan thi hành án dân sự thực hiện các biện pháp cưỡng chế để thu hồi, giao tài sản theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự”; đồng thời, Điều 77 Luật Phục hồi, phá sản quy định Quản tài viên định giá và bán tài sản theo quy định của pháp luật nhưng không quy định rõ loại tài sản mà Quản tài viên sẽ thực hiện định giá, bán mà giao Chính phủ quy định. Đây là các quy định mới của Luật Phục hồi, phá sản 2025. Nội dung này Luật giao Chính phủ quy định chi tiết. Căn cứ Điều 65 Luật và từ thực tiễn thi hành án phá sản trước đây có thể phân biệt 02 loại tài sản sẽ bị xử lý gồm: tài sản còn lại của doanh nghiệp, hợp tác xã bị phá sản (trước đây gọi là tài sản thanh lý) và tài sản bảo đảm trong trường hợp hợp đồng có bảo đảm chưa đến hạn (tài sản của người thứ ba). Dự thảo Nghị định đang quy định theo hướng: (i) Quản tài viên sẽ thực hiện định giá, bán đối với tài sản còn lại của doanh nghiệp, hợp tác xã bị phá sản (trước đây gọi là tài sản thanh lý). Sau khi bán mà không thể thực hiện được việc giao tài sản, giấy tờ trong thời hạn thì đề nghị Chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế và tổ chức cưỡng chế giao tài sản, giấy tờ; (ii) Đối với tài sản thu hồi nợ và tài sản bảo đảm trong trường hợp hợp đồng có bảo đảm chưa đến hạn (tài sản của người thứ ba) thì Quản tài viên phải đề nghị Chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế và tổ chức cưỡng chế để xử lý tài sản. Bởi vì việc thu hồi những tài sản này liên quan đến người thứ ba (không phải doanh nghiệp, hợp tác xã bị phá sản) và việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế, biện pháp bảo đảm thi hành án mang tính quyền lực Nhà nước, sử dụng quyền lực Nhà nước nên không giao cho tổ chức tư nhân như doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản và Quản tài viên ban hành, thực hiện. Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị không quy định Chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế đối với tài sản thu hồi nợ và tài sản bảo đảm mà giao Quản tài viên thực hiện ngay thủ tục định giá, bán tài sản theo Điều 77 Luật để thu hồi, xử lý những tài sản này.
VI. Kết luận
Dự thảo Nghị định bám sát phạm vi Luật giao và đi theo hướng quy trình hóa chuỗi thủ tục thi hành quyết định tuyên bố phá sản, nhiều nội dung được kế thừa từ TTLT 07/2018 nhưng đã được chỉnh lý, bổ sung để phù hợp với Luật Phục hồi, phá sản 2025 và Luật THADS 2025, đặc biệt ở các khâu chuyển giao quyết định – ra quyết định thi hành – ủy thác xử lý tài sản – định giá/bán tài sản – giám sát/cưỡng chế.
Để bảo đảm Nghị định triển khai hiệu quả ngay khi có hiệu lực, cần tiếp tục hoàn thiện những điểm còn ý kiến khác nhau (vai trò Chấp hành viên trong kê biên, hình thức giám sát, tiêu chí cưỡng chế), đồng thời chuẩn hóa biểu mẫu và hồ sơ tối thiểu ở các khâu trọng yếu để giảm tranh chấp thủ tục.