Ngày 12/8/2025, tại Phiên họp thứ 48, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến về dự án Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi).
Tại Phiên họp, đồng chí Mai Lương Khôi, Thứ trưởng Bộ Tư pháp đã thuyết trình các nội dung cơ bản của Dự thảo Luật. Theo đó, Dự thảo Luật gồm 05 Chương, 96 điều (giảm 04 Chương, lược bỏ 48 điều, giữ nguyên 01 điều; sửa đổi, hợp nhất 131 điều; bổ sung 15 điều mới so với Luật THADS hiện hành), được nghiên cứu, xây dựng theo đúng Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, phù hợp với các chủ trương, đường lối của Đảng, chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ về hoàn thiện thể chế, pháp luật.
Những nội dung sửa đổi, hoàn thiện
Thứ nhất, quy định đầy đủ phạm vi bản án, quyết định do cơ quan THADS tổ chức thi hành để thống nhất với các Luật liên quan (Điều 2); quy định nguyên tắc, các hành vi bị cấm trong THADS (Điều 4, Điều 20).
Thứ hai, hoàn thiện các quy định về quyền, nghĩa vụ của đương sự, người có quyền, nghĩa vụ liên quan; xã hội hóa hoạt động THADS.
Thứ ba, hoàn thiện tổ chức, hoạt động; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan THADS, người có thẩm quyền trong THADS, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân; vai trò, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong hoạt động THADS.
Trong đó, đối với nội dung này, thực hiện chủ trương của Đảng về sắp xếp, tinh gọn hệ thống chính trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, hiệu năng hoạt động của các cơ quan, được sự đồng ý của Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Bộ Tư pháp đã trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư Đề án “Tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy hệ thống THADS bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả”. Ngày 06/6/2025, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã có Kết luận số 162-KL/TW về Đề án tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy hệ thống THADS bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, theo đó đã kết luận: “Thống nhất chủ trương Đề án tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy hệ thống THADS bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả”.
Theo mô hình hệ thống THADS đã được Bộ Chính trị, Ban Bí thư nhất trí thông qua thì tại địa phương có 34 cơ quan THADS tỉnh, thành phố và 355 Phòng THADS khu vực được đặt tương đồng, thống nhất với 355 Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân khu vực (thống nhất về số lượng, về phạm vi thẩm quyền hoạt động, về địa điểm đặt trụ sở làm việc và về tên gọi). Các Phòng THADS khu vực có nhiệm vụ, quyền hạn tập trung vào công tác tổ chức thi hành án mà không thực hiện các nhiệm vụ về công tác tổ chức cán bộ, kế hoạch tài chính, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Thứ tư, hoàn thiện quy định về trình tự, thủ tục, rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí, nâng cao hiệu quả THADS theo yêu cầu của Nghị quyết số 27-NQ/TW; đồng thời nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế, vướng mắc, bất cập từ thực tiễn công tác THADS, dự thảo Luật sửa đổi, hoàn thiện các quy định về trình tự, thủ tục THADS.
  Thứ năm, thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, Quy định số 183-QĐ/TW, đồng thời, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với các Luật liên quan, dự thảo đã bổ sung quy định về điều kiện bảo đảm hoạt động THADS (Điều 8).
Dự thảo Luật đã dành Chương III (chương mới) quy định về Thừa hành viên và Văn phòng THADS nhằm tiếp tục xã hội hóa một phần công tác THADS. Theo đó, đổi tên Văn phòng Thừa phát lại, Thừa phát lại thành Văn phòng THADS và Thừa hành viên để bảo đảm tính phổ thông, dễ hiểu hơn, phù hợp với phạm vi, tính chất hoạt động THADS của tổ chức này. Văn phòng THADS và Thừa hành viên vẫn được thực hiện các hoạt động khác như quy định hiện hành về Thừa phát lại.
Để bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và sự giám sát cần thiết của Nhà nước đối với hoạt động THADS của Văn phòng THADS, Thừa hành viên, dự thảo Luật quy định Thừa hành viên có nhiệm vụ, quyền hạn gần tương đồng với Chấp hành viên, nhưng không được thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến quyền lực công như: xử phạt vi phạm hành chính, sử dụng công cụ hỗ trợ, trường hợp áp dụng biện pháp cưỡng chế, cần huy động lực lượng thì phải được cơ quan có thẩm quyền cho ý kiến trước khi ban hành quyết định cưỡng chế.
Tại Phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Tư pháp đã chủ động, khẩn trương chuẩn bị hồ sơ dự thảo Luật đảm bảo đúng quy định của pháp luật, có chất lượng.

Đối với hệ thống cơ quan thi hành án dân sự, tán thành dự thảo Luật quy định cơ quan thi hành án dân sự chỉ tổ chức ở cấp tỉnh, cấp quân khu. Đồng thời, nhất trí giao Chính phủ quy định tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Chấp hành viên; nghiên cứu bổ sung quy định về cơ chế ưu tiên bổ nhiệm Chấp hành viên không cần thi tuyển, ưu tiên bổ nhiệm Chấp hành viên cho các vùng khó khăn. 
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành quan điểm sửa đổi thủ tục thi hành án dân sự theo hướng cải tiến quy trình, rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí. Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý, làm rõ thêm các quy định về thủ tục thi hành án, bảo đảm thi hành án, cưỡng chế thi hành án theo nguyên tắc “không dành thuận lợi cho cơ quan thi hành án dân sự, đẩy khó khăn, bất lợi cho đương sự, cơ quan, tổ chức khác”.
Về Thừa hành viên, Văn phòng thi hành án dân sự, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành việc quy định về Thừa hành viên, Văn phòng thi hành án dân sự trong dự thảo Luật. Để bảo đảm tính khả thi, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung các quy định nhằm xác định đầy đủ hơn nhiệm vụ, quyền hạn của Thừa hành viên, Trưởng văn phòng thi hành án dân sự trong hoạt động tổ chức thi hành án dân sự; quy định về phối hợp giữa các Văn phòng thi hành án dân sự và cơ quan thi hành án dân sự trong tiếp nhận, xử lý yêu cầu thi hành án hoặc xử lý tài sản; giám sát, kiểm sát đối với hoạt động của Thừa hành viên, Văn phòng thi hành án dân sự.
Bên cạnh đó, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác thi hành án dân sự, bảo đảm công khai, minh bạch, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia để thực hiện các hoạt động có liên quan đến công tác thi hành án dân sự, nâng cao hiệu quả xử lý và thu hồi tài sản thi hành án; hoàn thiện quy định về chế tài đối với các hành vi cản trở thi hành án; kiểm soát quyền lực, tránh lạm quyền trong thi hành án dân sự một cách đồng bộ, hiệu quả.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí với đề nghị của Chính phủ về việc trình Quốc hội thông qua dự án Luật này theo quy trình tại 01 kỳ họp (Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV) và Luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.