Cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031 được diễn ra trong bối cảnh nhiều yếu tố mới, toàn hệ thống đang triển khai sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy; mô hình chính quyền địa phương hai cấp được tổ chức vận hành, kéo theo sự điều chỉnh các đầu mối thực thi và cơ chế phối hợp ở địa phương; ngày bầu cử được ấn định sớm hơn thông lệ, rút ngắn các mốc thời gian nhưng tuyệt đối vẫn tuân thủ đúng quy trình, thủ tục; yêu cầu nâng cao chất lượng đại biểu ngày càng rõ nét trong bối cảnh nhiệm kỳ mới đặt ra nhiều vấn đề khó, cần năng lực phân tích, thẩm tra, giám sát, phản biện và giải trình; chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu đang trở thành xu hướng tất yếu, tác động trực tiếp đến công tác lập danh sách cử tri, quản lý hồ sơ... Từ bối cảnh trên, yêu cầu chung đặt ra là: Tổ chức bầu cử dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm, thực chất; bảo đảm quyền bầu cử, ứng cử của công dân; tăng cường công khai, minh bạch; đồng thời lựa chọn được những đại biểu xứng đáng, tiêu biểu về phẩm chất, năng lực và uy tín.
Trên tinh thần Chỉ thị số 46 của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 28 của Thủ tướng Chính phủ; Tỉnh ủy Gia Lai đã ban hành Chỉ thị số 05 ngày 12/9/2025, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Kế hoạch số 07 ngày 20/10/2025 tập trung lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trên địa bàn tỉnh; tổ chức Hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến kết nối với 135 điểm cầu xã, phường để quán triệt và chỉ đạo triển khai công tác bầu cử; thành lập Ban Chỉ đạo bầu cử tỉnh, Ủy ban bầu cử tỉnh và các cơ quan, đơn vị của tỉnh quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện quyết liệt, kịp thời, góp phần bảo đảm công tác bầu cử trên địa bàn tỉnh được triển khai thống nhất, đồng bộ và đúng quy định. Đến nay, toàn tỉnh đã hoàn thành việc thành lập các tổ chức phụ trách bầu cử ở cấp tỉnh sớm hơn mốc thời gian quy định, bảo đảm tiến độ chung của công tác bầu cử; trong đó, thành lập Ủy ban bầu cử tỉnh sớm hơn 20 ngày và các Ban bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND tỉnh sớm hơn 04 ngày theo quy định.
Chú trọng xác định cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng đại biểu bảo đảm đại diện nhưng không hạ tiêu chuẩn. Việc phân bổ số lượng đại biểu, số lượng người ứng cử đã bám sát quy định pháp luật và phù hợp đặc thù địa phương, tính đến biến động dân cư và những thay đổi do sắp xếp đơn vị hành chính trong mô hình 02 cấp, đảm bảo dân chủ, công tâm, khách quan; chú trọng lựa chọn đại biểu là những người tiêu biểu về phẩm chất, đạo đức, uy tín, trí tuệ; đồng thời, bảo đảm cơ cấu hợp lý về số đại biểu là người đang công tác trong tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân, cơ quan nhà nước, các thôn, tổ dân phố và các cơ quan, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế trên địa bàn tỉnh; tăng số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách; có tỷ lệ hợp lý đại biểu đại diện các tôn giáo, dân tộc, giới tính, độ tuổi… đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ người ứng cử đại biểu là người dân tộc thiểu số; người ứng cử là phụ nữ bảo đảm đạt tỷ lệ ít nhất 35%; người ngoài Đảng, phấn đấu đạt tỷ lệ không dưới 10%; người trẻ tuổi (dưới 40 tuổi), phấn đấu đạt tỷ lệ không dưới 15% và đại biểu HĐND nhiệm kỳ 202 -2026 tái cử, đạt tỷ lệ không dưới 30% từng cấp. Đã giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND tỉnh, nhiệm kỳ 2026 -2031 với tỷ lệ Nữ 37,32%; người dân tộc thiểu số 16,20%; người ngoài Đảng 12,68%; người trẻ dưới 40 tuổi 15,49%; tái cử 42,35% đảm bảo theo quy định.
Thực hiện đúng quy trình hiệp thương ba vòng, bảo đảm dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch; đồng thời thẩm tra, xác minh tiêu chuẩn, điều kiện của người ứng cử một cách thận trọng, dựa trên chứng cứ và quy định. Trong xử lý thông tin, đã quán triệt, thực hiện nguyên tắc lắng nghe; xác minh nhưng không suy diễn; kết luận phải có căn cứ. Chất lượng hồ sơ ứng cử phải được kiểm tra chặt, chính xác, đầy đủ, hạn chế tối đa bổ sung nhiều lần. Đến nay, toàn tỉnh đã giới thiệu 28 người ứng cử đại biểu Quốc hội để bầu 16 đại biểu (trong đó có 7 người do Trung ương giới thiệu, 21 người do địa phương giới thiệu); giới thiệu 136 người ứng cử đại biểu HĐND tỉnh để bầu 85 đại biểu và 4.957 người ứng cử để bầu 2.977 đại biểu.
Ủy ban bầu cử tỉnh đã ban hành văn bản hướng dẫn các địa phương lập và niêm yết danh sách cử tri và đã hoàn thành việc lập và niêm yết danh sách cử tri. Tính đến ngày 03/03/2026, trên địa bàn tỉnh có tổng số cử tri là 2.584.875 người. Các địa phương cũng đã rà soát, cập nhật, điều chỉnh danh sách cử tri tại địa phương, theo từng khu vực bỏ phiếu, đồng thời phối hợp in thẻ cử tri trên phần mềm VneID, đã hoàn thành trước ngày 05/3/2026. Đã tổ chức Hội nghị tiếp xúc cử tri để cử tri trực tiếp đánh giá người ứng cử, hướng dẫn người ứng cử xây dựng chương trình hành động đúng thẩm quyền, tránh hứa vượt vai trò đại biểu. Công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội và y tế trên toàn tỉnh đã được xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể, nhất là địa bàn kiểm tra, chỉ đạo bảo đảm an ninh, trật tự xã hội và y tế trong bầu cử.
Để thuận lợi và chủ động về các tài liệu, biểu mẫu, phiếu bầu cử, Sở Nội vụ đã hướng dẫn mẫu phiếu bầu cử, hòm phiếu và phù hiệu các tổ chức bầu cử ở cấp xã; đồng thời, gửi kèm các file hình ảnh cụ thể về kích thước, màu sắc, nội dung để Ủy ban bầu cử cấp xã tổ chức triển khai thực hiện đảm bảo theo quy định. Đã thực hiện việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong quản trị bầu cử giúp giảm sai sót thủ công, tăng tốc độ báo cáo và tăng minh bạch. Đồng thời, Sở Nội vụ đã triển khai vận hành Hệ thống quản lý thông tin bầu cử đến Ủy ban bầu cử cấp xã; gửi thông tin tài khoản, mật khẩu đăng nhập và địa chỉ IP qua đường bưu chính đến từng Ủy ban bầu cử các xã, phường và thực hiện kết nối máy tính vào đường truyền Mạng truyền số liệu chuyên dùng của Sở Nội vụ để truy cập vào Hệ thống quản lý thông tin bầu cử. Trước ngày bầu cử đã rà soát đầy đủ phòng bỏ phiếu, thùng phiếu, phiếu bầu, danh sách cử tri, con dấu, biên bản, vật tư niêm phong, bảng hướng dẫn và phân luồng. Ủy ban bầu cử tỉnh đã hướng dẫn cho các tổ bấu cử về thời gian bỏ phiếu, hướng dẫn cử tri đúng quy định nhưng tuyệt đối không tác động ý chí lựa chọn, bảo đảm bí mật phiếu bầu. Hướng dẫn việc kiểm phiếu chặt chẽ, đúng trình tự, đúng thành phần, công khai theo quy định, giải thích phiếu không hợp lệ rõ ràng; biên bản phải đầy đủ chữ ký, số liệu chính xác; kiểm tra chéo để hạn chế cộng nhầm, ghi nhầm; báo cáo kết quả phải kịp thời và chính xác; khi phát hiện sai số liệu phải đối chiếu, làm rõ và điều chỉnh đúng quy trình.
Với sự lãnh đạo toàn diện, sâu sát của cấp ủy, chính quyền, sự điều hành quyết liệt của Ủy ban bầu cử các cấp, sự phối hợp chặt chẽ của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, cùng sự đồng thuận của Nhân dân, công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã được triển khai chu đáo, sẵn sàng cho cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra vào ngày 15 tháng 3 năm 2026 đảm bảo đúng pháp luật, an toàn và thành công, thực sự là ngày hội lớn của toàn dân./.
Công Hoàng